Prezydent podpisał ustawę PPK. Zmiany odczują miliony Polaków, jest komunikat ZUS

Polacy odkładają pieniądze na kontach, lokatach i emerytalnych rachunkach

Polacy gromadzą oszczędności przede wszystkim w bankach, ale coraz częściej korzystają również z produktów inwestycyjnych i emerytalnych. Pieniądze przechowują na rachunkach bieżących i oszczędnościowych, lokatach terminowych, w gotówce, obligacjach skarbowych, funduszach inwestycyjnych oraz akcjach. Część osób buduje majątek poprzez zakup mieszkań, ziemi albo innych nieruchomości, choć takie aktywa są mniej płynne i wymagają zwykle znacznie większego kapitału.

Skalę oszczędności pokazują dane Narodowego Banku Polskiego. Wartość aktywów finansowych gospodarstw domowych na koniec trzeciego kwartału 2025 roku wynosiła 3,79 bln zł. W kwietniu 2026 roku depozyty i inne zobowiązania banków wobec gospodarstw domowych osiągnęły natomiast 1,499 bln zł, po wzroście o 18,4 mld zł w ciągu miesiąca. Bankowe rachunki pozostają popularne ze względu na łatwy dostęp do pieniędzy, choć ich realna wartość może być ograniczana przez inflację.

Odrębną kategorię stanowią oszczędności przeznaczone na okres po zakończeniu aktywności zawodowej. Poza składkami trafiającymi do ZUS Polacy mogą korzystać z IKE, IKZE, pracowniczych programów emerytalnych oraz PPK. Rozwiązania różnią się zasadami wpłat, opodatkowaniem, dostępem do środków i udziałem pracodawcy. Ich wspólnym celem jest zgromadzenie dodatkowego kapitału, który w przyszłości może uzupełnić emeryturę wypłacaną z systemu publicznego.

Wybór sposobu oszczędzania zależy od dochodów, wieku, gotowości do podejmowania ryzyka i czasu, na jaki można odłożyć pieniądze. Gotówka zapewnia szybki dostęp, ale nie przynosi zysku. Lokaty i obligacje są zwykle bardziej przewidywalne, natomiast fundusze i akcje mogą oferować wyższą stopę zwrotu kosztem ryzyka wahań wartości. Systematyczne wpłaty pozwalają jednak stopniowo budować kapitał nawet z niewielkich kwot.

PPK działa dzięki wpłatom pracownika, pracodawcy i państwa

Pracownicze Plany Kapitałowe funkcjonują na podstawie ustawy, która weszła w życie 1 stycznia 2019 roku. Jest to system prywatnego i długoterminowego oszczędzania, w którym pieniądze gromadzą wspólnie pracownik, zatrudniający go podmiot oraz państwo. Dla pracownika uczestnictwo jest dobrowolne, natomiast większość pracodawców ma obowiązek utworzenia PPK i zawarcia odpowiednich umów z wybraną instytucją finansową.

Do programu automatycznie zapisywane są osoby zatrudnione, które ukończyły 18 lat, ale nie mają jeszcze 55 lat, o ile wcześniej nie złożą deklaracji rezygnacji. Osoby pomiędzy 55. a 70. rokiem życia mogą przystąpić do PPK na własny wniosek. Uczestnik ma prawo w dowolnym momencie zrezygnować z wpłat, a później ponownie rozpocząć oszczędzanie.

Podstawowa wpłata pracownika wynosi 2 proc. wynagrodzenia, a w przypadku osób o niższych dochodach może zostać obniżona do 0,5 proc. Pracodawca przekazuje obowiązkowo równowartość 1,5 proc. pensji. Obie strony mogą również zdecydować się na dodatkowe wpłaty, dzięki którym łącznie na rachunek może trafiać do 8 proc. wynagrodzenia. Państwo przewiduje wpłatę powitalną w wysokości 250 zł oraz dopłatę roczną wynoszącą 240 zł po spełnieniu określonych warunków.

Środki są prywatną własnością uczestnika, podlegają dziedziczeniu i są inwestowane w funduszach zdefiniowanej daty. Ich polityka stopniowo zmienia się wraz z wiekiem oszczędzającego. PPK może zwiększyć kapitał na przyszłość dzięki dopłatom pracodawcy i państwa, ale równocześnie obniża bieżące wynagrodzenie netto o część finansowaną przez pracownika. Wartość inwestowanych pieniędzy może także okresowo rosnąć lub spadać.

Popularność programu systematycznie wzrasta. Na koniec czerwca 2026 roku wartość aktywów PPK wyniosła 53,8 mld zł, a liczba aktywnych rachunków osiągnęła 5,48 mln. Poziom uczestnictwa w programie wzrósł do 61,4 proc.

Zobacz też: Wielkie zmiany dla emerytów i rencistów. ZUS szykuje nawet 10% podwyżki na tym świadczeniu, skorzysta wielu

Karol Nawrocki podpisał ustawę o PPK. ZUS przekaże ważne wezwania

Nowelizacja podpisana przez Karola Nawrockiego nie zmienia wysokości wpłat, zasad uczestnictwa pracowników ani sposobu inwestowania pieniędzy. Dotyczy przede wszystkim komunikacji z podmiotami zatrudniającymi, które według danych Polskiego Funduszu Rozwoju powinny wdrożyć PPK, ale nie figurują w ewidencji jako posiadacze umowy o zarządzanie programem. Kancelaria Prezydenta określiła zmianę jako cyfryzację obsługi PPK, która ma ograniczyć koszty papierowej korespondencji i skrócić czas prowadzenia spraw.

PFR nadal będzie sprawdzał, czy pracodawcy dopełnili ustawowych obowiązków. ZUS stanie się natomiast kanałem, za pomocą którego wezwanie zostanie udostępnione na profilu informacyjnym firmy. Nie oznacza to, że ZUS będzie wybierał instytucję prowadzącą PPK albo samodzielnie decydował, czy przedsiębiorca złamał przepisy. Jego zadaniem będzie cyfrowe przekazanie dokumentu przygotowanego w związku z działaniami PFR.

Wezwanie będzie uznawane za doręczone w dniu, w którym przedsiębiorca odczyta je na koncie w ZUS. Jeżeli nie otworzy dokumentu, doręczenie nastąpi automatycznie po upływie 14 dni od jego udostępnienia. Oznacza to, że ignorowanie skrzynki w systemie nie zatrzyma biegu terminów. Po skutecznym doręczeniu pracodawca będzie miał 30 dni na zawarcie umowy o zarządzanie PPK albo przekazanie informacji, że zawarł ją z inną instytucją lub spełnia warunki zwalniające go z tego obowiązku.

Dla przedsiębiorców zmiana oznacza konieczność regularnego sprawdzania profilu w ZUS oraz aktualizowania dostępów dla osób zajmujących się kadrami i płacami. Przeoczenie pisma nie będzie można łatwo usprawiedliwić brakiem papierowego listu. Niezawarcie umowy o zarządzanie PPK w ustawowym terminie może skutkować grzywną sięgającą 1,5 proc. funduszu wynagrodzeń firmy z poprzedniego roku obrotowego.

Podpisana ustawa zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Dopiero publikacja pozwoli więc ustalić konkretną datę wejścia nowych zasad w życie.