Prezydent już podpisał. Nowe świadczenie dla osób po 65. roku życia
Seniorzy w Polsce zostaną objęci nowym programem wsparcia, który ma ułatwić im wykonywanie codziennych czynności. Ustawę wprowadzającą pomoc prezydent podpisał 17 lipca 2026 roku. Świadczenie będzie skierowane do osób po 65. roku życia, ale sam wiek nie wystarczy do jego otrzymania. Znaczenie będą miały również dochody seniora, jego rzeczywiste potrzeby oraz dostępność usług w miejscu zamieszkania.
Seniorzy utrzymują się głównie ze świadczeń. Pieniądze nie zawsze wystarczają na wszystkie potrzeby
Na koniec 2024 roku w Polsce mieszkało 10 mln osób w wieku co najmniej 60 lat. Seniorzy stanowili już 26,6 proc. ludności kraju, a ich liczba w ciągu roku zwiększyła się o 0,9 proc. Większość tej grupy stanowiły kobiety, których udział wynosił 58 proc. Proces starzenia się społeczeństwa oznacza rosnące zapotrzebowanie na leczenie, rehabilitację, pomoc społeczną oraz opiekę świadczoną w domu.
Podstawowym źródłem utrzymania osób starszych pozostają emerytury i renty. W gospodarstwach domowych złożonych wyłącznie z seniorów świadczenia społeczne odpowiadały w 2024 roku za 84 proc. dochodu rozporządzalnego, a same emerytury i renty za 80,1 proc. Przeciętna emerytura wypłacana z ZUS wynosiła wówczas 3863 zł brutto, jednak kwota ta była średnią i nie oddawała sytuacji osób pobierających świadczenia minimalne lub emerytury niższe od ustawowego minimum.
Przeciętny miesięczny dochód na jedną osobę w gospodarstwach tworzonych wyłącznie przez osoby starsze wynosił 3450 zł, a wydatki sięgały 2334 zł. W jednoosobowych gospodarstwach seniorów pochłaniały one już 75,4 proc. dochodu. Największą część pieniędzy przeznaczano na żywność, utrzymanie mieszkania, energię oraz zdrowie. Łącznie te trzy kategorie odpowiadały za 58,3 proc. wydatków, a ich udział był wyraźnie wyższy niż w gospodarstwach osób młodszych.
Seniorom brakuje jednak nie tylko pieniędzy. Problemem jest także dostęp do opiekunów, szczególnie w małych miejscowościach i na terenach wiejskich. Rząd wskazuje, że około 11 proc. gmin nie zapewnia usług opiekuńczych, a jedna trzecia świadczy je najwyżej dziesięciu osobom. Około 80 proc. opieki długoterminowej wykonują obecnie członkowie rodziny, sąsiedzi i inni opiekunowie nieformalni.
Świadczenia dla seniorów w Polsce. Emerytury, dodatki i dodatkowe wypłaty
Podstawowym świadczeniem dla większości seniorów jest emerytura, której wysokość zależy przede wszystkim od zgromadzonych składek i wieku przejścia na świadczenie. Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Do tej samej kwoty wzrosły najniższa renta rodzinna, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renta socjalna.
Emeryci i renciści otrzymują również trzynastą emeryturę. W 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co emerytura minimalna po marcowej waloryzacji. Świadczenie przyznawane jest z urzędu osobom, które w ustawowo wskazanym dniu mają prawo do emerytury, renty lub innego długoterminowego świadczenia.
Czternasta emerytura również odpowiada wysokości emerytury minimalnej. Pełną kwotę otrzymują osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. Po przekroczeniu progu "czternastka” jest obniżana zgodnie z zasadą złotówka za złotówkę, a wypłata nie może być niższa niż 50 zł.
Osoby, które ukończyły 75 lat, mogą otrzymywać dodatek pielęgnacyjny bez konieczności przedstawiania orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Przysługuje on także młodszym emerytom i rencistom uznanym za całkowicie niezdolnych do pracy oraz samodzielnego funkcjonowania. Od marca 2026 roku dodatek wynosi 366,68 zł miesięcznie.
Do systemu należą także renta wdowia oraz świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. W ramach renty wdowiej można otrzymywać całe własne świadczenie i 15 proc. renty rodzinnej albo odwrotnie. Świadczenie uzupełniające może wynieść do 500 zł, ale jego wysokość zależy od sumy innych wypłat; od marca 2026 roku ich łączna kwota nie może przekraczać 2687,67 zł brutto.
Bon senioralny nie będzie wypłatą pieniędzy. Program ma ruszyć pod koniec 2026 roku
Bon senioralny będzie nową formą pomocy, ale nie oznacza przelewu pieniędzy na konto ani dodatku wypłacanego razem z emeryturą. Państwo sfinansuje usługi wykonywane w miejscu zamieszkania seniora, a ich zorganizowaniem zajmie się gmina. Pomoc może obejmować przygotowywanie posiłków, utrzymanie higieny i porządku, poruszanie się, kontakt z lekarzem, załatwianie spraw urzędowych oraz podtrzymywanie relacji z otoczeniem.
Program będzie skierowany do osób, które ukończyły 65 lat. Średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie będzie mógł przekroczyć 3410 zł. Próg ma być następnie podnoszony razem z coroczną waloryzacją emerytur i rent. Odpowiedni wiek i dochód nie zagwarantują jednak przyznania świadczenia, gmina sprawdzi, czy dana osoba rzeczywiście ma niezaspokojone potrzeby i nie radzi sobie samodzielnie z podstawowymi czynnościami.
Pomocy nie otrzymają między innymi osoby przebywające w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i innych placówkach gwarantujących całodobową opiekę. Bon nie będzie miał również jednej stałej wartości, mimo że we wcześniejszych zapowiedziach pojawiała się kwota 2150 zł. Zakres oraz koszt usług mają zależeć od indywidualnej sytuacji seniora i lokalnych cen opieki.
Na pierwszą edycję programu w latach 2026-2028 państwo przeznaczy 1 mld zł: 100 mln zł w 2026 roku, 400 mln zł rok później i 500 mln zł w 2028 roku. W pierwszej kolejności pieniądze mają trafić do gmin, w których usługi opiekuńcze nie są obecnie dostępne lub korzysta z nich najwyżej dziesięć osób.
Ustawę podpisano 17 lipca 2026 roku. Przepisy mają zacząć obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, natomiast uruchomienie programu zaplanowano na czwarty kwartał 2026 roku. Szczegółowy harmonogram składania wniosków nie został jeszcze ogłoszony, dlatego seniorzy oraz ich rodziny będą musieli śledzić komunikaty publikowane przez właściwe gminy.
Obserwuj w Google News
