Trzęsienie ziemi w dochodowej branży. Kolejne zakłady upadają, zadłużenie rośnie

To niezaprzeczalnie filar polskiej gospodarki

Polska gospodarka przez dekady konsekwentnie budowała swoją siłę na przetwórstwie przemysłowym, zyskując w publicystyce popularne miano fabryki Europy. Jednym z niezaprzeczalnych filarów tego modelu od zawsze była branża meblarska. Sektor ten nie tylko urósł do rangi narodowej specjalizacji, ale stał się także potężnym kołem zamachowym dla całego eksportu. Jak właściwie do tego doszło? Ranga tego segmentu wynikała z szerokiego dostępu do surowca drzewnego oraz relatywnie niskich kosztów pracy. Taka kombinacja pozwalała przedsiębiorcom skutecznie konkurować na rynkach zachodnich. Polacy wyspecjalizowali się w produkcji mebli tapicerowanych oraz biurowych, błyskawicznie awansując do ścisłej czołówki producentów i eksporterów w Unii Europejskiej.

Liczby doskonale obrazują skalę tego zjawiska. Sektor ten odpowiada za około dwa procent całego krajowego produktu brutto i generuje gigantyczne zatrudnienie, dając pracę setkom tysięcy obywateli. Niestety, wypracowana latami przewaga konkurencyjna zaczyna na naszych oczach topnieć. Obecnie polskie firmy mierzą się z niespotykaną presją kosztową, która drastycznie zmienia rynkowe reguły gry. Zastanawiasz się, co uderza w fabryki? Rosnące płace minimalne oraz wyższe rachunki za energię wyraźnie windują koszty operacyjne zakładów.

Dodatkowo umacniający się złoty sprawia, że polskie wyroby stają się znacznie droższe dla zagranicznych odbiorców. Przedsiębiorcy, ratując portfele zamówień, muszą agresywnie ścinać marże, by utrzymać pozycję. To wybuchowa mieszanka, która uderza w fundamenty naszego rynku, co widać wyraźnie w syntetycznych analizach opisujących obecną kondycję branży.

Dochodowa branża doświadcza problemów

Kryzys ma jednak znacznie szersze, międzynarodowe podłoże. Zagraniczni konsumenci, stanowiący dotychczas główne źródło przychodów dla naszych fabryk, zmienili swoje codzienne nawyki zakupowe. Co wpłynęło na taką powściągliwość? Uporczywa inflacja i rosnące koszty życia sprawiły, że Europejczycy nie chcą dziś inwestować w nowe wyposażenie wnętrz. Do tego dochodzi głęboki przestój na rynku nieruchomości w strefie euro, który skutecznie dławi popyt na artykuły wykończeniowe. Przeciętne wydatki na meble zauważalnie spadły.

Sytuacja w branży jest trudna od dłuższego czasu. Od momentu wybuchu wojny w Ukrainie niewiele się zmienia. W Europie nie ma klimatu do zakupu dóbr niebędących towarem pierwszej potrzeby, a takim nie są meble - mówi money.pl Michał Strzelecki, dyrektor Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Producentów Mebli.

Naszym głównym partnerem handlowym są Niemcy, a tamtejsza recesja natychmiastowo przekłada się na puste hale nad Wisłą. Analitycy rynkowi przewidują jednak, że powrót do przedkryzysowych poziomów konsumpcji będzie następował stopniowo wraz ze spadkiem inflacji, co może zająć co najmniej najbliższy rok lub dwa lata.

Brak stabilnych zamówień z zagranicy to zaledwie połowa problemu, z którym mierzą się dziś polskie firmy. Drugim ciosem dla naszej produkcji jest agresywna ekspansja azjatyckich producentów. Zmiana globalnych łańcuchów dostaw i szukanie oszczędności przez wielkie sieci handlowe doprowadziły do zalewu tanich produktów z Chin oraz Wietnamu. Kto wygrywa to trudne starcie? Krajowi producenci alarmują od miesięcy, że przy obecnych obciążeniach podatkowych i kosztach pracy nie są w stanie konkurować cenowo z wyrobami z Dalekiego Wschodu. Azjatyckie odpowiedniki bywają często o połowę tańsze. W efekcie średnia rentowność w polskim sektorze meblarskim zjechała do niebezpiecznego poziomu niespełna pięciu procent, co, jak wynika z rynkowych zestawień danych, stanowi wyraźny sygnał ostrzegawczy dla całego przemysłu. Jeśli ten wskaźnik spadnie jeszcze niżej, utrzymywanie produkcji stanie się nieuzasadnione.

Zobacz też: Nowa opłata podniesie rachunki Polaków nawet o 100 zł. Będzie pobierana automatycznie

Zadłużenie rośnie, kolejne zakłady są zamykane

Skutki opisanych powyżej mechanizmów są już bardzo wyraźnie widoczne w oficjalnych statystykach oraz rejestrach dłużników. Gdzie leży główna przyczyna tych biznesowych tragedii? Drobni rzemieślnicy i średnie przedsiębiorstwa po prostu nie wytrzymują rosnących zatorów płatniczych. Według najświeższych danych rynkowych, w ciągu ostatnich dwóch lat zniknęło ponad dwadzieścia tysięcy etatów, a przeterminowane zadłużenie producentów mebli sięgnęło już kilkuset milionów złotych. Lawinowo rośnie również liczba zawieszonych i ostatecznie zlikwidowanych działalności. Tylko w ostatnim czasie z polskiego rynku zniknęło ponad tysiąc firm z tej branży, a eksperci restrukturyzacyjni ostrzegają, że ten negatywny trend może nadal przybierać na sile i sytuacja rynkowa ulegnie dalszemu pogorszeniu.

Najbardziej wstrząsające dla rynku pracy są jednak doniesienia płynące z dużych, wieloletnich zakładów przemysłowych. Doskonale bolesnym przykładem tego negatywnego trendu jest sytuacja w województwie dolnośląskim. Znana fabryka mebli tapicerowanych Steinpol, zlokalizowana w Wołowie, ogłosiła niedawno całkowite zamknięcie zakładu, w wyniku czego stałą pracę straci ponad stu wykwalifikowanych pracowników. To potężny cios dla lokalnej społeczności, gdzie przemysł gwarantował dotychczas stabilne zatrudnienie.

Zakład w Wołowie zostanie zamknięty do końca kwietnia z powodów ekonomicznych - powiedziała dyrektor fabryki Steinpola Anna Wosiak, cytowana przez lokalny "Kurier Gmin".

Podobny los spotkał pracowników jeleniogórskiej fabryki Zorka, partnera szwedzkiego giganta meblowego, która również zmuszona była do drastycznych redukcji załogi z powodu braku rentownych kontraktów. Nie brakuje też ostrych cięć u rynkowych potentatów, takich jak Black Red White, gdzie zapowiedziano zwolnienia obejmujące kolejne setki osób.

Takie decyzje to ostateczność dla spółek pozbawionych opcji ratowania płynności finansowej. Wszystko wskazuje na to, że cała polska branża meblarska wchodzi właśnie w niezwykle bolesny okres rynkowej konsolidacji. Słabsi gracze będą zmuszeni zamknąć podwoje lub oddać swój rynkowy udział w ręce większych podmiotów, dysponujących kapitałem pozwalającym na automatyzację procesów. Bez zdecydowanego wsparcia i ustabilizowania cen surowca ta kluczowa, dochodowa gałąź polskiej gospodarki może bezpowrotnie stracić swoją dominującą pozycję na europejskim kontynencie.