Ta moneta z PRL-u może być warta nawet ponad 30 tys. zł. Kluczowy jest jeden szczegół
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu płaciliśmy nią za zapałki w kiosku Ruchu. Dziś ta niepozorna moneta z PRL-u osiąga na licytacjach kwoty równe wartości przyzwoitego samochodu używanego. O jej zawrotnej wycenie decyduje drobiazg, który łatwo przeoczyć gołym okiem.
Rynek numizmatyczny przeżywa w Polsce prawdziwy rozkwit. Inwestorzy coraz częściej szukają alternatywy dla tradycyjnych lokat bankowych czy obligacji skarbowych. W takich warunkach stare bilonowe nominały przestają być jedynie sentymentalną pamiątką z szuflady babci. Stają się pełnoprawnym aktywem inwestycyjnym, którego podaż jest z góry ograniczona i nie podlega dodrukowi. Czy o wartości starego pieniądza decyduje wyłącznie jego wiek?
Skąd biorą się tak zawrotne ceny za polskie monety?
Wbrew powszechnej opinii metryka ma tu drugorzędne znaczenie. Znacznie ważniejszy okazuje się nakład oraz stan zachowania konkretnego krążka.
Monety wyciągnięte prosto z obiegu, porysowane i wytarte, rzadko budzą emocje wśród profesjonalnych graczy. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku egzemplarzy w stanie menniczym, które nigdy nie trafiły do kieszeni konsumentów.
Jeszcze wyższą półkę cenową tworzą tak zwane destrukty mennicze, czyli monety wybite z błędem produkcyjnym, które mimo wady trafiły do obiegu. W czasach gospodarki centralnie planowanej kontrola jakości w zakładach produkcyjnych bywała zawodna.
Zdarzało się, że maszyny wybijały krążki ze źle ustawionym stemplem lub bez kluczowych oznaczeń. Dla ówczesnych obywateli taki drobiazg nie miał żadnego znaczenia przy kasie w sklepie spożywczym. Dzisiaj każdy taki błąd technologiczny działa na wyobraźnię kolekcjonerów jak magnes.
Małe monety z PRL-u warte fortunę
Przez lata za najcenniejsze polskie numizmaty uchodziły głównie przedwojenne złote dukaty oraz rzadkie talary królewskie. Tymczasem od kilku sezonów uwaga domów aukcyjnych przesuwa się w stronę emisji z drugiej połowy dwudziestego wieku.
Sentyment do minionej epoki łączy się tu z kalkulacją finansową. Pokolenie pamiętające tamte czasy dysponuje dziś sporym kapitałem i chętnie licytuje pamiątki ze swojej młodości.
W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku polska gospodarka potrzebowała ogromnych ilości bilonu do obsługi codziennych transakcji. Rodzima Mennica Państwowa w Warszawie nie nadążała z realizacją wszystkich zamówień rządowych.
Władze zdecydowały się wówczas na zlecenie części produkcji zagranicznym podwykonawcom. Jednym z nich była historyczna mennica w słowackiej Kremnicy, działająca na terenie ówczesnej Czechosłowacji.
To właśnie z zagranicznych partii produkcyjnych pochodzą najbardziej intrygujące anomalie numizmatyczne tamtego okresu. Różnice w kroju czcionki, odmienne stopy metali czy brak drobnych sygnatur to ślady po tamtej współpracy.
Czy zwykły obywatel mógł wtedy zauważyć, że trzyma w dłoni unikatowy egzemplarz? Szanse na to były niemal zerowe, ponieważ aluminiowe krążki szybko mieszały się w kasach sklepowych i portfelach. Dopiero po latach katalogi aukcyjne ujawniły skalę tych produkcyjnych pomyłek.
Zobacz też: Kto dziedziczy majątek po zmarłym ojcu? Przepisy przewidują ważne wyjątki
10-groszówka z 1973 roku pobiła historyczny rekord
Absolutnym królem powojennych emisji obiegowych okazała się niepozorna aluminiowa 10-groszówka wybita w 1973 roku. Choć cały rocznik powstał w wielomilionowym nakładzie, tylko garstka egzemplarzy opuściła maszyny bez znaku mennicy pod lewą łapą orła.
Ten mikroskopijny brak sprawił, że wartość nominalna monety przestała mieć jakiekolwiek znaczenie. Egzemplarz prawdopodobnie powstały w Kremnicy stał się najbardziej pożądanym trofeum wśród polskich zbieraczy.
Skalę tego zjawiska doskonale obrazują twarde dane z rynku aukcyjnego. W kwietniu 2020 roku rzadka 10-groszówka bez znaku mennicy została wylicytowana za kwotę 29,9 tys. złotych.
Wydawało się wówczas, że bariera trzydziestu tysięcy złotych pozostanie nie do przebicia przez długie lata. Rzeczywistość bardzo szybko zweryfikowała te ostrożne prognozy ekspertów.
Kolejny spektakularny finał nastąpił w maju 2023 roku podczas licytacji zorganizowanej przez Dom Aukcyjny Marciniak. Cena za doskonale zachowaną 10-groszówkę z 1973 roku poszybowała wówczas aż do poziomu 33 tys. złotych.
Moneta ta została odziedziczona przez sprzedającego w rodzinnym klaserze i dzięki świetnej kondycji bez trudu ustanowiła nowy rekord wszech czasów dla bilonu obiegowego z PRL. Dokładne przejrzenie starych zbiorów domowych z użyciem lupy może przynieść zupełnie nieoczekiwany zastrzyk gotówki.
