Plan inwestycyjny w 4 krokach. Działa, dopóki nie chcesz być najlepszy na giełdzie

Czy da się zarabiać bez planu inwestycyjnego?

Tuszkiewicz jest na rynku od 2008 roku, czyli od największej bessy w najnowszej historii giełd. Mimo to na pytanie o plan zaczyna od prowokacji. Jego zdaniem da się zarabiać bez żadnej strategii. Kłopot w tym, żeby wynik był powtarzalny, sensowny w długim terminie i przede wszystkim nie niszczył inwestora emocjonalnie.

Plan ma porządkować decyzje. Tuszkiewicz porównuje brak planu do sytuacji, w której przez tydzień nosimy w głowie nierozwiązany problem. Jeśli codziennie zastanawiamy się, co zrobić z każdą spółką w portfelu, „można naprawdę zwariować”. Dlatego proces myślowy przechodzi się raz, a potem już tylko wykonuje to, co zostało postanowione. Działa to podobnie jak strategia w firmie: decyzja, realizacja, weryfikacja, korekta i kolejny etap.

Zanim jednak powstanie jakikolwiek plan, potrzebny jest fundament. Tuszkiewicz za minimum uznaje poduszkę finansową na sześć miesięcy kosztów życia. Podkreśla przy tym, że chodzi o koszty, a nie o wydatki. Czynsz, leki i jedzenie to koszty. Kino czy restauracja to wydatki, z których w razie utraty pracy można zrezygnować. Taka rezerwa ma sprawić, że nie trzeba będzie sprzedawać inwestycji w najgorszym możliwym momencie.

Ile osób w Polsce spełnia ten warunek? Z badania BIG InfoMonitor wynika, że 58 proc. Polaków nie ma żadnych oszczędności albo wystarczyłyby im one najwyżej na trzy miesiące. Dla ponad połowy dorosłych pierwszym krokiem inwestycyjnym powinno więc być konto oszczędnościowe, a nie aplikacja maklerska.

Co, kiedy, za ile i kiedy wyjść?

Sam plan Tuszkiewicz sprowadza do czterech pytań. Co chcę kupić? Kiedy, czyli jakie warunki muszą zostać spełnione? Za ile, czyli jakie zaangażowanie kapitału? I wreszcie, kiedy sprzedam?
Odpowiedź na pierwsze pytanie wynika z tolerancji ryzyka. Jeśli ktoś myśli o emeryturze, ale na samą myśl o bankructwie spółki traci sen, może po prostu kupić obligacje skarbowe. Akcje nie są obowiązkowe, a rynek oferuje całe spektrum instrumentów.

Na pytanie „kiedy” Tuszkiewicz odpowiada przykładem obligacji stałokuponowych (ze stałym oprocentowaniem) i zmiennokuponowych (z oprocentowaniem zależnym od inflacji lub stóp). Jego reguła brzmi: gdy realna stopa procentowa jest dodatnia, wybieramy stały kupon, a gdy ujemna - zmienny. Realna stopa to różnica między stopą referencyjną NBP a inflacją.

Dziś jest dodatnia, ale symbolicznie. Stopa referencyjna wynosi 3,75 proc. , a inflacja według szybkiego szacunku GUS 3,5 proc. r/r, co daje ledwie 0,25 pkt proc.

W listopadowej ofercie Ministerstwa Finansów trzyletnie obligacje TOS płacą stałe 4,40 proc. w skali roku. Czteroletnie COI dają 4,75 proc. w pierwszym roku, a później inflację powiększoną o 1,5 pkt proc. marży. Stały kupon wygrywa, jeśli inflacja i stopy będą spadać. Indeksowany chroni, gdy inflacja znów przyspieszy. Reguła Tuszkiewicza jest więc uproszczeniem, bo w praktyce zakładamy kierunek przyszłej inflacji. Sam autor nie ukrywa jednak, że nie chodzi o decyzję idealną, tylko taką, którą da się później zweryfikować.

Trzecie pytanie dotyczy kwoty. Inwestując w długim terminie, nie można angażować pieniędzy, które mogą być potrzebne za rok. W przypadku akcji trzeba z góry określić, ile jesteśmy gotowi na danej spółce stracić. Liczy się też regularność, czyli na przykład stała wpłata co miesiąc (tzw. metoda DCA).

Wyjście z inwestycji, czyli sprint zamiast olimpiady

Najtrudniejsze okazuje się czwarte pytanie, bo każdy chciałby sprzedać idealnie na szczycie. Tuszkiewicz radzi wyrzucić z głowy przekonanie, że wszystkie decyzje muszą być perfekcyjne. Przy obligacjach sprawa jest prosta. Wychodzimy w dniu wykupu i ewentualnie kupujemy kolejną serię. „Nie ma łatwiejszego modelu wyjścia z inwestycji niż poczekać, aż się skończy” - zauważa.

Przy akcjach moment wyjścia wynika z metody wejścia. Jeśli spółka została kupiona na podstawie analizy fundamentalnej, sygnałem może być złamanie tezy. Na przykład dwa kolejne słabsze okresy pod względem przychodów albo spadek marży poniżej ustalonego progu. Inwestor kierujący się analizą techniczną z góry wyznacza poziom ceny, poniżej którego sprzedaje. Nie trzeba znać wszystkich analiz na świecie. Wystarczy w momencie zakupu wiedzieć, czego się oczekuje.

Skąd tak skromne ambicje? Tuszkiewicz sięga po porównanie ze sportem. Kto chce osiągać najwyższe stopy zwrotu na świecie, staje do olimpijskiego finału setki z zawodowcami. W dodatku startuje w warunkach, w których liczy się prawdopodobieństwo, a nie pewność, bo przyszłości nie da się wytrenować. Dla większości inwestorów lepszy jest sport amatorski, czyli to, co powtarzalne.

Profil ryzyka zmienia się też z wiekiem. Studenci bez stałych kosztów życia mogą zainwestować niemal wszystko, co mają. Jeśli stracą, mają czas, by to odrobić, a jeśli zaczną wcześnie, nawet ostrożnie, kapitał zdąży urosnąć. Zupełnie inaczej jest w domu z kredytem i dziećmi.

Szczególną ostrożność Tuszkiewicz zaleca rodzinom utrzymywanym z jednej pensji. W takim domu łatwo wpaść w pułapkę, w której jedna strata wymusza próbę jej odrobienia, a ryzyko rośnie z każdą transakcją. Zamiast tego proponuje rozwiązanie z gotowym planem w środku. Świadczenie 800 plus można przeznaczyć na obligacje rodzinne, dostępne wyłącznie dla beneficjentów programu. Dwunastoletnie ROD płacą 5,60 proc. w pierwszym roku, a potem inflację plus 2,5 pkt proc.

Co, kiedy, za ile i kiedy wyjść - wszystkie cztery odpowiedzi są tu oczywiste. Dziecko wchodzące w dorosłość dostaje kapitał, a rodzic nie musi zgadywać, czego jego pociecha będzie potrzebować za dwadzieścia lat.

Warunek z początku tej historii brzmi więc tak: plan pozostaje prosty dopóty, dopóki nie chcemy być najlepszymi inwestorami na świecie. Wystarczy być wystarczająco dobrym.