Popularne jaja mogą zniknąć ze sklepów. Bruksela szykuje nowe przepisy
Unia Europejska przygotowuje kolejne zmiany w przepisach dotyczących produkcji żywności i dobrostanu zwierząt. Nowe regulacje mogą znacząco wpłynąć na działalność producentów jaj, a w konsekwencji również na ofertę sklepów spożywczych. W Polsce część sieci handlowych już zdecydowała się na wycofanie określonych produktów, jednak nadchodzące przepisy mogą doprowadzić do znacznie szerszych zmian. Dla branży oznacza to konieczność dostosowania sposobu produkcji, a dla konsumentów potencjalne zmiany w dostępności i cenach jaj.
Prace nad nowymi regulacjami trwają od kilku lat, a ich kierunek budzi zainteresowanie zarówno organizacji zajmujących się ochroną zwierząt, jak i przedstawicieli branży rolno-spożywczej. Teraz Bruksela zapowiada kolejny etap działań, który może mieć istotne znaczenie także dla polskiego rynku.
Jaja w polskich sklepach. Co oznaczają cyfry na skorupkach?
Jaja należą do podstawowych produktów spożywczych kupowanych przez Polaków. Choć na pierwszy rzut oka mogą wyglądać podobnie, różnią się między innymi sposobem chowu kur niosek. Informację na ten temat można znaleźć na skorupce każdego standardowo oznakowanego jaja przeznaczonego do sprzedaży detalicznej. Pierwsza cyfra kodu producenta wskazuje, w jakich warunkach utrzymywane są zwierzęta.
Zgodnie z informacjami Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stosowane są cztery podstawowe oznaczenia:
- 0 - jaja z chowu ekologicznego;
- 1 - jaja z chowu na wolnym wybiegu;
- 2 - jaja z chowu ściółkowego;
- 3 - jaja z chowu klatkowego.
Oznaczenie to pozwala konsumentom świadomie wybierać produkty pochodzące z określonego systemu hodowli. Pozostała część kodu umożliwia identyfikację kraju pochodzenia oraz konkretnego producenta.
W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na warunki utrzymywania kur niosek. Szczególnie dużo kontrowersji budzi chów klatkowy, w którym możliwości swobodnego poruszania się zwierząt są ograniczone.
Unia Europejska już wcześniej wprowadzała przepisy dotyczące dobrostanu kur. Od 2012 roku zabronione jest wykorzystywanie tradycyjnych, nieulepszonych klatek, jednak nadal dopuszcza się chów w klatkach wzbogaconych, spełniających określone wymagania. Obecnie rozważane są kolejne ograniczenia, które mogą wpłynąć na przyszłość tego systemu produkcji.
Unia Europejska szykuje nowe przepisy. Chów klatkowy może zostać wycofany
Komisja Europejska przygotowuje rewizję przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt gospodarskich. Jednym z najważniejszych elementów planowanych zmian jest stopniowe odchodzenie od chowu klatkowego kur niosek. Oznacza to, że w przyszłości produkcja jaj oznaczonych cyfrą 3 mogłaby zostać zakazana na terenie Unii Europejskiej.
Zgodnie z unijną strategią dotyczącą sektora hodowlanego, przyjętą 7 lipca 2026 roku, Komisja Europejska zamierza przedstawić odpowiednie propozycje legislacyjne do końca 2026 roku.
Planowana reforma obejmuje nie tylko stopniową eliminację klatek, lecz także wprowadzenie praktycznych wskaźników oceny dobrostanu zwierząt oraz zakończenie systematycznego zabijania jednodniowych piskląt płci męskiej. Bruksela chce również wprowadzić odpowiednie wymagania dotyczące produktów importowanych spoza Unii Europejskiej.
Zmiany stanowią kontynuację działań zapoczątkowanych między innymi przez europejską inicjatywę obywatelską "End the Cage Age”, pod którą zebrano około 1,4 mln podpisów. Jej celem jest zakończenie stosowania klatek w hodowli zwierząt gospodarskich.
Nie oznacza to jednak, że jaja z numerem 3 znikną ze sklepów już w najbliższych miesiącach. Na 15 listopada 2026 roku odpowiednie przepisy nie zostały jeszcze uchwalone, a szczegółowy harmonogram wycofywania chowu klatkowego nie jest ustalony.
Ewentualne regulacje będą musiały przejść unijną procedurę legislacyjną. Komisja Europejska zapowiada także uwzględnienie okresów przejściowych i wsparcia dla producentów, którzy będą musieli dostosować swoje gospodarstwa do nowych wymagań.
Polscy producenci jaj przed zmianami. Co z cenami w sklepach?
Planowane regulacje mogą mieć szczególnie duże znaczenie dla Polski, która należy do największych producentów jaj w Unii Europejskiej. Według raportu EggTrack 2025, omówionego przez organizację Compassion in World Farming w lipcu 2026 roku, Polska odpowiada za około 9 proc. unijnej produkcji jaj.
Jednocześnie chów klatkowy nadal ma istotny udział w krajowej produkcji. Z przywołanych danych wynika, że 39 proc. kur niosek w Polsce utrzymywano w systemach alternatywnych, a pozostałe 61 proc. w systemie klatkowym.
Zmiany zachodzą jednak już teraz. Wiele dużych sieci handlowych, w tym Biedronka, Lidl, Kaufland czy Żabka, wycofało ze sprzedaży świeże jaja z chowu klatkowego. W maju 2026 roku Stowarzyszenie Otwarte Klatki informowało, że kolejne przedsiębiorstwa podtrzymują swoje zobowiązania dotyczące eliminacji takich produktów.
Wprowadzenie ogólnounijnych ograniczeń mogłoby wymagać od producentów dalszych inwestycji w przebudowę gospodarstw i zmianę systemów utrzymania kur. Wiązałoby się to z dodatkowymi kosztami, które mogą przełożyć się na ceny jaj oferowanych w sklepach.
Nie jest jednak przesądzone, jak duży byłby ewentualny wzrost cen. Zależałoby to między innymi od długości okresów przejściowych, dostępnego wsparcia finansowego oraz tempa dostosowywania produkcji do nowych wymagań.
Na razie konsumenci nadal mogą spotkać jaja oznaczone cyfrą 3 w sprzedaży. Ich przyszłość będzie zależała od ostatecznego kształtu przepisów przyjętych przez Unię Europejską.
