Staną nad Bałykiem specjalnie na wakacje. Skorzystają nie tylko turyści

Europejski standard zderza się z polską rzeczywistością

Transformacja w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego to proces, który w wielu państwach europejskich zakończył się spektakularnym sukcesem. Rynki, takie jak niemiecki, norweski czy litewski, udowadniają, że odpowiednio skonstruowany mechanizm finansowy potrafi trwale zmienić przyzwyczajenia całych społeczeństw. W krajach skandynawskich poziom zwrotu opakowań z tworzyw sztucznych od lat oscyluje wokół dziewięćdziesięciu procent. Ten imponujący wynik to efekt wieloletniej edukacji, ale przede wszystkim bezproblemowego dostępu do rozbudowanej infrastruktury.

W Polsce system kaucyjny wchodzi w fazę operacyjną w bólach, wymagając gigantycznych nakładów inwestycyjnych od całej branży handlowej. Zgodnie z nowymi regulacjami, opłatą objęte zostają plastikowe butelki o pojemności do trzech litrów, metalowe puszki do jednego litra oraz szklane butelki wielorazowe do półtora litra. Wysokość samej kaucji, zwrotnej opłaty doliczanej z góry do ceny detalicznej produktu, ustalono na poziomie pięćdziesięciu groszy dla plastiku i metalu oraz jednej złotówki dla szkła. Stawka ta ma stanowić wystarczający bodziec ekonomiczny dla przeciętnego obywatela.

Dlaczego to takie ważne? Regulacje unijne są bezwzględne i narzucają na państwa członkowskie rygorystyczne cele. Do końca bieżącej dekady musimy odzyskiwać aż dziewięćdziesiąt procent wprowadzonych na rynek opakowań z tworzyw sztucznych. Bez powszechnego systemu zbiórki wizja ta pozostawałaby w sferze pobożnych życzeń. Początki wdrożenia pokazują jednak, że przeniesienie zachodnich wzorców na rodzimy grunt wymaga sporo czasu. Z rynkowego punktu widzenia gra toczy się o ogromne stawki, ponieważ pełne uruchomienie mechanizmu ustabilizuje przepływy finansowe w całym sektorze i zapewni stały dostęp do cennego surowca wtórnego, jakim jest rPET.

Koszmar domowych magazynów i zablokowane maszyny

Mimo rosnącej świadomości ekologicznej codzienne zderzenie z nową rzeczywistością odpadową wywołuje u wielu Polaków narastającą irytację. Największą barierą psychologiczną okazała się konieczność magazynowania pustych, niezgniecionych opakowań w warunkach domowych. W przeciwieństwie do mieszkańców zachodniej Europy, dysponujących często przestronnymi pomieszczeniami gospodarczymi, polski konsument musi wygospodarować miejsce na nieporęczny plastik w relatywnie niewielkim mieszkaniu. Co dzieje się, gdy ta granica domowej pojemności zostaje przekroczona?

Klient udaje się do pobliskiego dyskontu, gdzie nierzadko czeka go kolejne rozczarowanie. Zatory przy punktach odbioru stały się zjawiskiem powszechnym. Popularny butelkomat, zautomatyzowane urządzenie służące do szybkiego przyjmowania opakowań i wydawania pokwitowań, w szczytowych godzinach weekendowych zakupów bywa całkowicie przepełniony, ulega awariom z powodu zabrudzeń lub po prostu odmawia posłuszeństwa. Z punktu widzenia ekonomii behawioralnej jest to sytuacja wysoce krytyczna. Jeśli koszt podjęcia działania, mierzony straconym czasem i osobistym dyskomfortem, zaczyna przewyższać wartość odzyskanej kaucji, motywacja do regularnego recyklingu drastycznie spada.

Branża technologiczna musiała błyskawicznie zareagować na te rynkowe tarcia. Obecnie obserwujemy przyspieszony debiut maszyn nowej generacji. Nowoczesne urządzenia wyposażone są w potężne zgniatarki, które w ułamku sekundy redukują objętość oddawanych surowców. Dzięki temu pojedynczy moduł potrafi pomieścić nawet trzykrotnie więcej sztuk w jednym cyklu operacyjnym, drastycznie zmniejszając zapotrzebowanie na interwencje personelu sklepowego. Równolegle na rynek trafiają dedykowane aplikacje mobilne. Pozwalają one w czasie rzeczywistym monitorować status techniczny oraz poziom zapełnienia najbliższych punktów zbiórki.

Zobacz też: Oddawał butelki po festiwalu. Stał przy butelkomacie trzy godziny, tyle zarobił

Wakacyjny przełom na plażach odciąży turystów

Prawdziwym testem wydolności całej infrastruktury będzie jednak nadchodzący sezon urlopowy. Wyjazd nad morze czy w góry nierozerwalnie wiąże się ze wzrostem konsumpcji napojów w plenerze. W dotychczasowym modelu turyści byliby zmuszeni do upychania lepkich puszek do plecaka i noszenia ich podczas wielogodzinnych wędrówek. Wieczorem czekałoby ich gorączkowe poszukiwanie marketu, który przyjmie zwroty. Taki scenariusz to nie tylko logistyczny absurd, ale gotowa recepta na katastrofę ekologiczną. Brak wygody to najkrótsza droga do tego, by surowce lądowały w przepełnionych koszach ulicznych, a nierzadko w nadmorskich wydmach.

Właśnie dlatego system kaucyjny musi wyjść poza mury sklepów wielkopowierzchniowych. Operatorzy we współpracy z władzami kurortów pracują nad wdrożeniem punktów sezonowych. Na celowniku znalazły się główne wejścia na plaże oraz węzły komunikacyjne u podnóża szlaków turystycznych. Pojawią się tam kompaktowe, odporne na warunki atmosferyczne butelkomaty plenerowe. Ich funkcjonalność została zaprojektowana pod kątem potrzeb turysty.

System kaucyjny w Polsce potrzebuje większej dostępności. Dlatego inwestujemy w budowę powszechnej sieci punktów Zwrotomat. Pierwsze nowoczesne urządzenia instalujemy m.in. na warszawskiej Białołęce, a kolejne lokalizacje będą sukcesywnie uruchamiane we współpracy z samorządami, partnerami handlowymi i operatorami przestrzeni publicznych. Dzięki temu konsumenci będą mogli zwracać opakowania w pobliżu miejsca zamieszkania, pracy czy wypoczynku, bez konieczności wizyty w sklepie - zapowiada Magdalena Markiewicz, prezes zarządu PolKa - Polska Kaucja cytowana przez Portal Samorządowy.

Zamiast drukować papierowe paragony, które zgubiłyby się w piasku, maszyny zaoferują natychmiastowy zwrot środków na zbliżeniową kartę płatniczą. Pierwsze urządzenia tego rodzaju, poza Warszawą, mają pojawić się także w Zamościu, Mielnie, Gąskach i Sarbinowie.

Nadchodzi wakacyjny szczyt sezonu, w którym Polacy więcej podróżują i częściej sięgają po napoje. Dlatego rozwijamy infrastrukturę tam, gdzie system jest najbardziej potrzebny: w miejscach wypoczynku, turystyki, ale także wydarzeń plenerowych. Chcemy, aby zwrot opakowań był łatwy i dostępny w każdej lokalizacji - dodaje Magdalena Markiewicz.