Sanatorium na NFZ. Ministerstwo Zdrowia szykuje kary dla kuracjuszy

Leczenie uzdrowiskowe cieszy się w Polsce dużym zainteresowaniem, a na przyznanie terminu wyjazdu wielu pacjentów czeka miesiącami. Tymczasem część miejsc w sanatoriach pozostaje niewykorzystana, mimo że mogłyby zostać przydzielone kolejnym osobom oczekującym na zabiegi. Skala tego zjawiska skłoniła Ministerstwo Zdrowia do przygotowania nowych rozwiązań dotyczących organizacji turnusów. Zmiany obejmą zarówno sposób kontaktowania się z pacjentami, jak i zasady potwierdzania udziału w leczeniu.

Sanatorium na NFZ. Jak wyglądają skierowania i ile kosztuje pobyt?

Leczenie uzdrowiskowe jest jedną z form świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Korzystają z niego przede wszystkim pacjenci wymagający kontynuacji leczenia lub rehabilitacji po przebytych chorobach, urazach i zabiegach. W zależności od wskazań medycznych mogą zostać skierowani między innymi do sanatorium uzdrowiskowego, szpitala uzdrowiskowego albo na leczenie ambulatoryjne.

Podstawą ubiegania się o wyjazd jest skierowanie wystawione przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Dokument trafia do właściwego oddziału NFZ, gdzie zostaje oceniony pod kątem zasadności leczenia. Lekarz specjalista współpracujący z Funduszem ustala, czy pacjent kwalifikuje się do określonej formy terapii oraz jaki rodzaj uzdrowiska będzie odpowiedni do jego stanu zdrowia.

Standardowy turnus w sanatorium uzdrowiskowym dla osoby dorosłej trwa 21 dni. W przypadku rehabilitacji uzdrowiskowej pobyt może wynosić 28 dni. W tym czasie kuracjusze korzystają z zabiegów dostosowanych do wskazań medycznych, między innymi kąpieli leczniczych, inhalacji, fizykoterapii i ćwiczeń rehabilitacyjnych.

Pobyt w sanatorium finansowanym przez NFZ nie jest jednak całkowicie bezpłatny dla dorosłych pacjentów. Fundusz pokrywa koszty zabiegów leczniczych, natomiast kuracjusze ponoszą część wydatków związanych z zakwaterowaniem i wyżywieniem. Ostateczna kwota zależy przede wszystkim od standardu pokoju oraz pory roku.

W okresie od 1 października do 30 kwietnia dzienna opłata za zakwaterowanie i wyżywienie wynosi od 10,60 zł do 32,60 zł. W sezonie od maja do września stawki są wyższe i mieszczą się w przedziale od 11,90 zł do 40,90 zł. Pacjent musi również samodzielnie opłacić przejazd do uzdrowiska i powrót do domu.

Zgodnie z obowiązującymi zasadami dorosłym pacjentom zaleca się korzystanie z sanatoryjnego leczenia uzdrowiskowego nie częściej niż raz na 18 miesięcy. Kolejne skierowanie można co do zasady wystawić najwcześniej po upływie 12 miesięcy od zakończenia poprzedniego leczenia.

Duże zainteresowanie wyjazdami sprawia, że sprawne wykorzystanie dostępnych miejsc ma szczególne znaczenie. Problem pojawia się wtedy, gdy pacjent otrzymuje termin leczenia, lecz ostatecznie nie przyjeżdża, a informacja o jego rezygnacji nie dociera odpowiednio wcześnie do placówki.

Ministerstwo Zdrowia chce karać kuracjuszy. Za nieobecność nawet rok bez sanatorium

Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt zmian w rozporządzeniu dotyczącym kierowania na leczenie uzdrowiskowe i rehabilitację uzdrowiskową. Najważniejsza propozycja przewiduje wprowadzenie 12-miesięcznej karencji dla kuracjuszy, którzy bez uzasadnionej przyczyny nie stawią się na wyznaczonym turnusie.

W praktyce oznaczałoby to, że pacjent, który nie przyjedzie do sanatorium i nie poinformuje wcześniej o rezygnacji, nie będzie mógł ponownie ubiegać się o leczenie uzdrowiskowe na dotychczasowych zasadach przez rok. Okres karencji miałby być liczony od dnia zakończenia niewykorzystanego turnusu, a nie od terminu, w którym pacjent miał rozpocząć leczenie.

Proponowana sankcja nie ma więc charakteru mandatu ani kary pieniężnej. Kuracjusz nie musiałby płacić określonej kwoty za nieobecność, ale przez 12 miesięcy straciłby możliwość uzyskania kolejnego skierowania na leczenie uzdrowiskowe finansowane przez NFZ. To konsekwencja, która może okazać się szczególnie dotkliwa dla osób wymagających systematycznej rehabilitacji.

Zmiana ma dotyczyć przede wszystkim nieuzasadnionych rezygnacji oraz sytuacji, w których pacjent nie informuje o swojej nieobecności. Nie oznacza to, że każda choroba, nagłe pogorszenie stanu zdrowia czy inna niezależna od kuracjusza przeszkoda automatycznie spowoduje roczną blokadę. Szczegółowe zasady usprawiedliwiania nieobecności będą jednak musiały wynikać z ostatecznej treści przepisów.

Resort planuje również wprowadzenie nowego obowiązku potwierdzania udziału w turnusie. Sanatorium miałoby przypominać pacjentowi o zbliżającym się terminie 30 dni przed rozpoczęciem leczenia. Kuracjusz musiałby natomiast potwierdzić przyjazd najpóźniej 21 dni przed rozpoczęciem pobytu.

Takie rozwiązanie ma dać placówkom więcej czasu na zagospodarowanie zwolnionych miejsc. Jeżeli pacjent odpowiednio wcześnie poinformuje o rezygnacji, uzdrowisko i NFZ będą mogły podjąć działania zmierzające do skierowania na turnus innej osoby oczekującej w kolejce.

Zmienić ma się także formularz skierowania wystawianego przez lekarza. Planowane jest uzupełnienie go o aktualny numer telefonu pacjenta oraz adres poczty elektronicznej, jeżeli dana osoba korzysta z e-maila. Ułatwi to kontakt z kuracjuszami i przekazywanie informacji związanych z planowanym leczeniem.

Dodatkowo pacjenci będą mogli zadeklarować gotowość do wyjazdu w krótkim terminie. Dzięki temu osoby, którym nie przeszkadza nagła zmiana planów, zyskają szansę na wcześniejsze rozpoczęcie leczenia, gdy w danym sanatorium pojawi się wolne miejsce.

Projekt rozporządzenia został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Ministerstwa Zdrowia. Według zapowiedzi resortu przepisy mogłyby zostać przyjęte w drugim półroczu 2026 roku. Na 17 października pozostają jednak propozycją legislacyjną, co oznacza, że nowe sankcje nie są jeszcze stosowane wobec kuracjuszy.

Zobacz też: Tyle wynosi średnia emerytura w Polsce. ZUS opublikował najnowsze dane

Sanatoria tracą miliony złotych przez nieobecności. NFZ podał nowe dane

Powodem przygotowania nowych regulacji jest rosnąca skala tak zwanych niedojazdów, czyli sytuacji, w których pacjenci nie stawiają się na przyznanych turnusach. Problem Powodem przygotowania nowych regulacji jest rosnąca skala tak zwanych niedojazdów, czyli sytuacji, w których pacjenci nie stawiają się na przyznanych turnusach. Problem dotyczy nie tylko organizacji leczenia, lecz także finansowania całego systemu uzdrowiskowego. Z danych przekazanych przez NFZ redakcji WP Finanse wynika, że wartość niewykorzystanych świadczeń osiągnęła w tym roku wyjątkowo wysoki poziom.

Tylko w pierwszej połowie 2026 roku nie zrealizowano blisko 12 tys. skierowań na leczenie uzdrowiskowe. Stanowiło to 5,49 proc. świadczeń zakontraktowanych przez NFZ w analizowanym okresie. Łączna wartość niezrealizowanego leczenia przekroczyła 75,5 mln zł.

Dla porównania, w całym 2025 roku wartość niewykorzystanych świadczeń wyniosła około 52,57 mln zł, a w 2024 roku - 55,73 mln zł. Oznacza to, że wynik zaledwie sześciu miesięcy 2026 roku przewyższył wartości odnotowane w każdym z dwóch poprzednich lat. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te pieniądze zostały bezpowrotnie utracone przez NFZ, ponieważ część świadczeń może zostać zrealizowana w późniejszym terminie.

Skalę problemu potwierdzają także dane Polskiej Grupy Uzdrowisk. W czterech zarządzanych przez nią podmiotach w pierwszym półroczu 2026 roku odnotowano 1174 niedojazdy lub niezrealizowane skierowania. W jednej ze spółek odsetek nieobecności podczas pierwszych turnusów roku sięgał około 20 proc.

Przyczyny rezygnacji są różne. Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski wskazywał między innymi na preferowanie uzdrowisk nadmorskich, chęć wspólnego wyjazdu z małżonkiem oraz zainteresowanie pobytami w miesiącach letnich. Pacjenci rezygnują również z powodu problemów zdrowotnych, finansowych, trudności z dojazdem czy konieczności opieki nad bliskimi.

Największą trudność stanowią sytuacje, w których kuracjusz nie informuje o rezygnacji odpowiednio wcześnie. Sanatorium nie ma wówczas wystarczająco dużo czasu, aby przyjąć inną osobę oczekującą na leczenie. Dlatego Ministerstwo Zdrowia chce wprowadzić obowiązkowe potwierdzanie przyjazdu oraz możliwość zgłaszania gotowości do wyjazdu w krótkim terminie.

Nowe przepisy mogą wejść w życie jeszcze pod koniec 2026 roku, jeśli prace legislacyjne zakończą się zgodnie z planem. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe zasady. Pacjenci, którzy nie mogą skorzystać z przyznanego turnusu, powinni możliwie szybko poinformować o tym właściwy oddział NFZ i przedstawić dokumenty uzasadniające rezygnację.