Ważne zmiany ws. dowodów osobistych i numeru PESEL. Jest stanowisko MSWiA
W najbliższym czasie mogą zmienić się zasady dotyczące jednego z najważniejszych dokumentów, którym posługujemy się na co dzień. MSWiA pracuje nad rozwiązaniami, które mają uprościć część formalności związanych z dowodem osobistym i ograniczyć konieczność ponownego załatwiania niektórych spraw w urzędzie. Projekt obejmuje kilka zmian istotnych z punktu widzenia obywateli, ale nie wszystkie mają już przesądzony termin wejścia w życie. Na razie część propozycji pozostaje jeszcze na etapie prac legislacyjnych.
Nowe rozwiązania dotyczą m.in. sposobu odbioru dokumentu, okresu jego ważności w przypadku części osób oraz sytuacji, w której dowód został unieważniony przez pomyłkę urzędu. Jednocześnie obok projektu MSWiA procedowana jest odrębna nowelizacja dotycząca danych o nowych dokumentach przechowywanych w rejestrze PESEL, dlatego warto rozdzielić zmiany już uchwalone przez Sejm od tych, które wciąż są jedynie propozycją.
MSWiA szykuje nowe rozwiązania. Mają być zmiany w dowodach osobistych
Dowód osobisty jest podstawowym dokumentem potwierdzającym tożsamość i polskie obywatelstwo. Obecnie dokument wydawany osobie, która ukończyła 12 lat, jest co do zasady ważny przez 10 lat, natomiast w przypadku dzieci poniżej 12. roku życia okres ważności wynosi pięć lat. Wszystkie dowody wydawane od marca 2019 roku mają także warstwę elektroniczną.
W ostatnich latach zmieniał się przede wszystkim sposób załatwiania formalności. Wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie gminy, niezależnie od miejsca zameldowania. Dostępna jest również droga internetowa, choć w przypadku osób, od których trzeba pobrać odciski palców i wzór podpisu, procedura wymaga późniejszej osobistej wizyty w urzędzie.
Obecnie gotowy dokument odbiera się jednak zasadniczo w tym samym urzędzie, w którym został złożony wniosek. Może to być niewygodne np. dla osób studiujących lub pracujących w innym mieście, które w międzyczasie wracają do rodzinnej miejscowości.
Wymiana dokumentu jest konieczna nie tylko po upływie jego terminu ważności. Nowy dowód trzeba wyrobić również m.in. po zmianie danych znajdujących się na dokumencie, znaczącej zmianie wyglądu utrudniającej identyfikację, utracie albo zniszczeniu dokumentu. Sama zmiana adresu zameldowania nie wymaga natomiast wymiany, ponieważ adres nie jest obecnie umieszczany na dowodzie.
To właśnie część tych procedur MSWiA chce teraz uprościć. Projekt oznaczony numerem UD329 obejmuje szerszy pakiet zmian w sprawach obywatelskich, ale z perspektywy przeciętnego posiadacza dowodu najważniejsze są trzy propozycje.
Dowód na 15 lat dla seniorów i odbiór w innej gminie. MSWiA proponuje trzy ważne zmiany
Jedna z najbardziej odczuwalnych propozycji dotyczy miejsca odbioru dokumentu. Projekt MSWiA przewiduje możliwość wskazania już podczas składania wniosku innego urzędu gminy, w którym właściciel chce później odebrać gotowy dowód. Oznaczałoby to, że wniosek można byłoby np. złożyć w Warszawie, a dokument odebrać później w Lublinie czy rodzinnej miejscowości.
Drugą zmianą jest wydłużenie okresu ważności dokumentów wydawanych osobom, które ukończyły 70. rok życia. Zamiast obecnych 10 lat taki dowód osobisty miałby być ważny przez 15 lat. Liczyłby się wiek osoby w dniu wydania dokumentu. Projekt nie przewiduje przy tym automatycznego wydłużenia ważności dowodów, które seniorzy otrzymali wcześniej.
Jest tu również istotne techniczne ograniczenie. Sama plastikowa karta mogłaby zachować ważność przez 15 lat jako dokument potwierdzający tożsamość, ale certyfikaty znajdujące się w warstwie elektronicznej mają działać przez 10 lat. Po tym okresie dokument nadal mógłby służyć do tradycyjnego potwierdzania tożsamości, ale część funkcji e-dowodu przestałaby działać.
Trzecia zmiana dotyczy przypadków, w których dokument został unieważniony przez oczywistą pomyłkę urzędnika. Dzisiaj cofnięcie takiej operacji nie jest możliwe i konieczne jest wyrobienie nowego dowodu. Projekt przewiduje możliwość przywrócenia ważności, ale tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Rozwiązanie miałoby dotyczyć dowodów bez warstwy elektronicznej, które nie zostały fizycznie anulowane. Przywrócenie nie byłoby możliwe m.in. po upływie 30 dni od pomyłkowego unieważnienia albo wtedy, gdy właściciel zdążył już złożyć wniosek o nowy dokument.
W szerszym projekcie znalazły się też inne rozwiązania związane m.in. ze zgłaszaniem utraty dokumentów czy obsługą danych dzieci. MSWiA podkreśla, że celem zmian jest uproszczenie procedur i lepsze wykorzystanie państwowych rejestrów.
Zmiany nie obowiązują od 1 grudnia. To nadal projekt, a termin ma zostać ogłoszony osobno
Wokół nowych zasad pojawiło się sporo zamieszania dotyczącego daty 1 grudnia 2026 roku. Taki termin rzeczywiście znajduje się w projekcie, ale nie oznacza to, że właśnie tego dnia automatycznie zaczną obowiązywać wszystkie opisane zmiany.
Projekt przewiduje kilka wyjątków od podstawowej daty wejścia ustawy w życie. Wśród nich znalazły się właśnie najważniejsze dla właścicieli dowodów rozwiązania: odbiór dokumentu w innej gminie, 15-letni okres ważności dla osób po 70. roku życia oraz możliwość przywrócenia ważności dokumentu omyłkowo unieważnionego.
Te przepisy mają zacząć obowiązywać dopiero w dniu wskazanym w specjalnym komunikacie. Minister spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem cyfryzacji, ma ogłosić termin w Monitorze Polskim po przygotowaniu niezbędnych rozwiązań technicznych. Komunikat powinien pojawić się co najmniej 14 dni wcześniej.
Co jeszcze ważniejsze, sam projekt UD329 nie jest obecnie obowiązującym prawem. Oficjalna karta rządowa nadal wskazuje go jako projekt przygotowany przez MSWiA. Oznacza to, że na dalszym etapie prac jego przepisy i terminy mogą jeszcze zostać zmienione.
Nie należy też mylić tej reformy z inną zmianą dotyczącą PESEL i danych dowodu osobistego. Sejm uchwalił już osobną nowelizację ustawy o ewidencji ludności, która ma umożliwić zakładom ubezpieczeń na życie pobieranie z rejestru PESEL serii, numeru i daty ważności nowego dowodu klienta po jego wymianie. To odrębne przepisy i nie zmieniają one wyglądu dokumentu ani zasad jego wyrabiania.
Na dziś posiadacze dokumentów powinni więc stosować obecne zasady. Jeśli dowód traci ważność, nie warto odkładać wymiany w oczekiwaniu na nowe regulacje. Propozycje MSWiA mogą w przyszłości uprościć procedurę, ale dopóki projekt nie przejdzie procesu legislacyjnego i nie zostanie wskazany termin uruchomienia nowych rozwiązań, nie można traktować ich jako obowiązujących przepisów.
Obserwuj w Google News
