Rachunek zysków i strat – opis wariantów
Pixabay.com
Autor Dominik Moliński - 8 Grudnia 2020

Rachunek zysków i strat – opis wariantów

Każda firma ma obowiązek prowadzić rachunek zysków i strat, używając wariantu zależnego od przyjętych zasad ewidencji kosztów. Który wariant należy wybrać? Jaką strukturę posiada rachunek zysków i strat oraz czym różni się wariant kalkulacyjny od wariantu porównawczego?

Czym jest rachunek zysków i strat?

Rachunek zysków i strat to najważniejszy element sprawozdania finansowego. Z jego pomocą można zestawić osiągane przez przedsiębiorstwo przychody i ponoszone koszty. Rachunek zysków i strat ukazuje zdolność przedsiębiorstwa do generowania zysków oraz ujawnia jego kondycję finansową. W jego skład wchodzą kategorie, które zwiększają lub zmniejszają wynik finansowy. Analiza każdej pozycji pozwala ocenić efektywność poszczególnych rodzajów działalności.

Rachunek zysków i strat przedstawia wynik finansowy działalności przedsiębiorstwa w danym okresie. Może to być kwartał, półrocze lub rok. Przedsiębiorca ma obowiązek sporządzać rachunek zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym lub porównawczym.

Rachunek zysków i strat – podstawowe elementy

Każdy rachunek zysków i strat posiada określoną strukturę, na którą składa się kilka elementów opisujących wyniki dla poszczególnych segmentów działalności. Możemy wymienić:

  • działalność podstawową (operacyjną) – dotyczącą działalności związanej ze sprzedażą towarów i produktów oraz kosztów poniesionych w celu osiągnięcia przychodów;
  • pozostałą działalność operacyjną – obejmującą przychody i koszty, które pośrednio związane są z podstawową działalnością operacyjną jednostki lub z nich wynikają;
  • działalność finansową – związaną z przychodami finansowymi (np. z tytułu odsetek) oraz kosztami finansowymi (np. odsetkami za nieterminowe płatności);
  • działalność nadzwyczajną – nawiązującą do strat lub zysków wynikających ze zdarzeń, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć, powstającą poza działalnością operacyjną i nie mającą związku z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia;
  • obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego – związaną z obowiązkowymi obciążeniami, np. podatkiem dochodowym.

Przepisy ustawy o rachunkowości określają dwa warianty, według których przedsiębiorca może sporządzić rachunek zysków i strat. Są to: wariant kalkulacyjny i wariant porównawczy. Oba warianty różnią się przede wszystkim sposobem kalkulacji kosztów uzyskania przychodów.

Rachunek zysków i strat – wariant kalkulacyjny

Rachunek zysków i strat sporządzany w wariancie kalkulacyjnym klasyfikuje koszty względem miejsc ich powstawania, bazując na kalkulacyjnym układzie kosztów. W tym układzie wyróżnia się 5 kont:

  • produkcja podstawowa (koszty bezpośrednio związane z procesem produkcyjnym);
  • koszty wydziałowe (pośrednie koszty produkcji);
  • produkcja pomocnicza;
  • koszty ogólnego zarządu (powiązane z funkcjonowaniem zarządu przedsiębiorstwa i jego administracją);
  • koszty sprzedaży (związane z kosztami towarzyszącymi sprzedaży produktów, ich transportem, dystrybucją).

Budowa rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym:

  • A – Przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów;
  • B – Koszty sprzedaży produktów, towarów i materiałów;
  • C – Zysk lub strata brutto ze sprzedaży (A – B);
  • D – Koszty sprzedaży;
  • E – Koszty ogólnego zarządu;
  • F – Zysk lub strata ze sprzedaży (C – D – E);
  • G – Pozostałe przychody operacyjne;
  • H – Pozostałe koszty operacyjne;
  • I – Zysk lub strata z działalności operacyjnej (F + G – H);
  • J – Przychody finansowe;
  • K – Koszty finansowe;
  • L – Zysk lub strata brutto (I + J – K);
  • M – Podatek dochodowy;
  • N – Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku lub zwiększenia straty;
  • O – Zysk lub strata netto (L – M – N).

Rachunek zysków i strat – wariant porównawczy

Rachunek zysków i strat sporządzany w wariancie porównawczym klasyfikuje koszty względem miejsc ich rodzajów, bazując na rodzajowym układzie kosztów. Wariant ten wyróżnia 7 kont:

  • zużycie materiałów i energii;
  • wynagrodzenia;
  • ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia;
  • amortyzacja;
  • usługi obce;
  • podatki i opłaty;
  • pozostałe koszty rodzajowe.

Budowa rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym:

  • A – Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi;
  • B – Koszty działalności operacyjnej;
  • C – Zysk lub strata ze sprzedaży (A – B);
  • D – Pozostałe przychody operacyjne;
  • E – Pozostałe koszty operacyjne;
  • F – Zysk lub strata z działalności operacyjnej (C + D – E);
  • G – Przychody finansowe;
  • H – Koszty finansowe;
  • I – Zysk lub strata brutto (F + G – H);
  • J – Podatek dochodowy;
  • K – Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku lub zwiększenia straty;
  • L – Zysk lub strata netto (I – J – K).

Rachunek zysków i strat – jaki wariant wybrać?

Wybór wariantu prowadzenia rachunku zysków i strat jest zależny od przyjętych zasad ewidencji kosztów. Wariant kalkulacyjny jest stosowany przez firmy, które posługują się układem rodzajowym kosztów. Natomiast wariant porównawczy stosują przedsiębiorstwa posługujące się układem funkcjonalnym. Jednak jeśli firma posługuje się równocześnie układem rodzajowym kosztów i układem funkcjonalnym, ma prawo wyboru między wariantem kalkulacyjnym a wariantem porównawczym.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News