Polexit bliżej, niż się wydaje? Polacy zabrali głos. Nowy sondaż stawia wszystko na głowie

Przyszłość Polski w Unii Europejskiej znów jest kwestionowana

Przyszłość Polski jako członka Unii Europejskiej znowu stała się przedmiotem politycznego sporu. Jeszcze niedawno temat polexitu pojawiał się głównie w ostrych wypowiedziach i kampanijnych hasłach. Dziś wraca mocniej, bo sprawdzono, jak na możliwość wyjścia z UE patrzą sami Polacy — i z tej odpowiedzi płynie kilka ciekawych wniosków.

Warto przypomnieć, że Polska weszła do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Wcześniej musiała przejść długi proces negocjacji, dostosować prawo i gospodarkę do unijnych reguł, podpisać traktat akcesyjny, a ostateczny mandat uzyskała w referendum z 7 i 8 czerwca 2003 roku, w którym 77,45 proc. głosujących poparło wejście do UE. Od tamtej decyzji minęły już prawie 22 lata. To właśnie dlatego dzisiejsza dyskusja ma tak duży ciężar - nie chodzi już o wybór kierunku, ale o pytanie, czy po blisko dwóch dekadach członkostwa Polska mogłaby kiedyś obrać kurs odwrotny. I choć sam temat wciąż budzi silne emocje, najnowsze nastroje społeczne pokazują, że nie da się go już zbyć jako czysto marginalnego.

Co formalnie oznaczałoby wyjście Polski z Unii Europejskiej?

Najpierw trzeba postawić podstawowe pytanie: co właściwie oznaczałoby opuszczenie Unii Europejskiej przez Polskę? Formalnie nie jest to decyzja, którą ogłasza się jednym politycznym wystąpieniem. Artykuł 50 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, że państwo członkowskie może zdecydować o wyjściu zgodnie ze swoimi wymogami konstytucyjnymi, a następnie musi notyfikować taki zamiar Radzie Europejskiej. Od tego momentu ruszają negocjacje warunków wyjścia. Jeśli nie zakończą się umową, po dwóch latach unijne traktaty przestają obowiązywać dane państwo, chyba że termin zostanie jednomyślnie wydłużony.

W praktyce oznaczałoby to bardzo poważne konsekwencje polityczne, prawne i gospodarcze. Po stronie możliwych korzyści zwolennicy polexitu zwykle wskazują większą swobodę stanowienia prawa, mniejszą zależność od unijnych regulacji i silniejszy nacisk na krajową suwerenność. Z drugiej strony koszty byłyby ogromne: konieczność ułożenia od nowa relacji handlowych z największym partnerem gospodarczym Polski, niepewność dla firm i inwestorów, ryzyko osłabienia pozycji Polski w Europie oraz koniec uczestnictwa w unijnym procesie decyzyjnym.

Trzeba też pamiętać, że wyjście z UE nie byłoby wyłącznie ruchem symbolicznym. Po uruchomieniu procedury zaczęłaby się długa faza negocjacji dotyczących handlu, granic, prawa obywateli, budżetu i przyszłych relacji z Brukselą. To dlatego temat polexitu działa na wyobraźnię — bo nawet jeśli dla części polityków brzmi jak mocne hasło, w rzeczywistości oznaczałby dla państwa operację o historycznej skali. A co na ten temat sądzą sami Polacy - czy chcą pozostać we wspólnocie, czy wzorem Wielkiej Brytanii opuścić jej szeregi? 

Polexit coraz bliżej? Takie zdanie mają dziś Polacy. Wyniki badania wywołały polityczną burzę

Sprawę sprawdzono w najnowszym badaniu IBRiS przeprowadzonym dla Polsat News. Sondaż pokazał, jak dziś Polacy oceniają możliwość wyjścia Polski z Unii Europejskiej i czy taki scenariusz w ogóle popierają.

Wyniki badania wyglądały następująco:

• 50,7 proc. ankietowanych uznało, że Polska zdecydowanie powinna pozostać w Unii Europejskiej,
• 22,1 proc. wybrało odpowiedź, że Polska raczej powinna pozostać we Wspólnocie,
• 16,2 proc. badanych stwierdziło, że Polska raczej powinna opuścić UE,
• 6,7 proc. było zdania, że Polska zdecydowanie powinna wyjść z Unii Europejskiej,
• 4,3 proc. respondentów odpowiedziało, że nie ma zdania w tej sprawie.

Łącznie przeciw wyjściu Polski z UE opowiedziało się więc 72,8 proc. badanych, natomiast za polexitem było 22,9 proc. respondentów. Badanie pokazało też, że ponad połowa ankietowanych uważa, iż Polska więcej zyskała na obecności w Unii, niż straciła. Jednocześnie widoczny jest wyraźny podział polityczny. W przytoczonych wynikach niemal pełne poparcie dla pozostania w UE widać wśród wyborców Koalicji Obywatelskiej i Lewicy, bardzo wysokie także wśród sympatyków Trzeciej Drogi. W elektoratach PiS i Konfederacji odsetek osób skłonnych poprzeć wyjście z UE jest znacznie większy, choć także tam nie ma jednoznacznej większości za polexitem.

To właśnie te liczby rozpaliły spór polityczny. Premier Donald Tusk napisał w połowie marca, że „Polexit to dzisiaj realne zagrożenie” i nazwał taki scenariusz katastrofą dla Polski. Opozycja odpiera te zarzuty. Politycy PiS przekonują, że nie chcą wyprowadzać Polski z UE, lecz zabiegają o mocniejszą pozycję kraju we Wspólnocie.

Podsumowując, temat polexitu wrócił do debaty nie dlatego, że Polska stoi dziś u progu wyjścia z Unii, ale dlatego, że w społeczeństwie widać już wyraźną grupę, która taki scenariusz dopuszcza. Nadal dominuje przekonanie, że Polska powinna pozostać w UE, ale sam fakt, że kwestia wyjścia znów wzbudza tak silne emocje, pokazuje zmianę tonu w polskiej polityce. I właśnie dlatego ten temat nie zniknie szybko z publicznej rozmowy.