Kto jest zwolniony z podatku dochodowego? Aż cztery grupy mogą nie zapłacić ani złotówki
Wielu Polaków co miesiąc przekazuje urzędowi skarbowemu sporą część swoich zarobków, choć nie każdy zdaje sobie sprawę, że przepisy pozwalają w określonych przypadkach całkowicie uniknąć podatku dochodowego. Kto może skorzystać z ulgi zero PIT? To realne korzyści dla 1,5 mln podatników.
System podatkowy przewiduje ulgi i zwolnienia, z których mogą korzystać zarówno pracownicy, jak i przedsiębiorcy, zachowując pełną kwotę wynagrodzenia brutto. Aby skorzystać z takich preferencji, trzeba jednak spełnić określone warunki, związane m.in. z wiekiem, sytuacją rodzinną, wysokością dochodów czy miejscem zamieszkania.
Ukryty potencjał systemowych ulg podatkowych
Konstrukcja polskiego systemu podatkowego od lat opiera się na kwocie wolnej od podatku, czyli części dochodu nieobjętej opodatkowaniem, wynoszącej obecnie 30 tys. zł rocznie. To powszechnie znany instrument redukujący obciążenia finansowe.
Zdecydowanie mniej osób zdaje sobie jednak sprawę, że w cieniu standardowej skali podatkowej funkcjonuje rozwiązanie dalece bardziej dochodowe. Mowa o powszechnym mechanizmie zerowego PIT, wykreowanym poprzez szereg nowelizacji w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ten mechanizm polega na ustawowym zwolnieniu z podatku dochodowego określonych kategorii przychodów aż do sztywno wyznaczonego limitu rocznego, który wynosi dokładnie 85 528 zł. Dla milionów obywateli oznacza to czysty zysk w postaci kilkuset, a w skali roku nawet kilkunastu tysięcy złotych zaniechanej zaliczki podatkowej.
Co istotne, preferencja ta nie wyklucza prawa do korzystania ze wspomnianej wyżej podstawowej kwoty wolnej, co w praktyce podnosi realną barierę dochodu nieopodatkowanego aż do 115 528 zł w skali roku.
Choć preferencyjne zwolnienia z PIT obowiązują na rynku od lat, wciąż wiele osób nie zna ich dokładnego funkcjonowania sprawia, że część podatników bezpowrotnie traci swoje ciężko zarobione pieniądze. Kto zatem dokładnie figuruje w tym uprzywilejowanym gronie?
Cztery filary powszechnego zwolnienia z PIT. Trzeba spełnić kilka warunków
Różnorodne preferencje podatkowe powstały w ściśle określonych celach społeczno-gospodarczych. Państwo stosuje ulgi jako bezpośrednie narzędzie do stymulowania aktywności zawodowej młodzieży, powstrzymywania odpływu wykwalifikowanych kadr za granicę czy łagodzenia kryzysu demograficznego.
Najbardziej znaną grupą korzystającą ze zwolnienia z PIT są osoby, które nie ukończyły 26 lat. Mogą one skorzystać z tzw. ulgi dla młodych, której celem jest zwiększenie wynagrodzenia netto i ułatwienie młodym ludziom rozpoczęcia aktywności zawodowej.
Zwolnienie obejmuje przychody z umowy o pracę oraz umowy zlecenia. Nie dotyczy natomiast dochodów z działalności gospodarczej ani umów o dzieło. Ulga obowiązuje do dnia 26. urodzin, a po jego upływie przestaje być stosowana.
Drugą grupą podatników uprawnioną do całkowitego zwolnienia z PIT są pracujący seniorzy. Preferencja dotyczy kobiet po 60. roku życia oraz mężczyzn po 65. roku życia, którzy mimo osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego świadomie rezygnują z pobierania świadczenia z ZUS i nadal kontynuują aktywność zawodową na etacie, zleceniu lub prowadzą własną firmę. Ma to zapobiec masowemu odpływowi dojrzałych pracowników z rynku pracy i zrekompensować im dalsze opłacanie składek.
Trzeci filar stanowią rodzice wychowujący co najmniej czwórkę dzieci, objęci dedykowaną ulgą 4+. W tym przypadku z limitu zwolnienia w wysokości 85 528 zł rocznie może skorzystać niezależnie każdy z rodziców lub opiekunów prawnych, co w pełnym wymiarze daje wielodzietnej rodzinie łącznie aż 171 056 zł przychodu bez ani jednej złotówki podatku.
Czytaj więcej: Dodatek do emerytury za wychowywanie dzieci. ZUS płaci średnio 1063,14 zł
Ostatnią, czwartą grupą są podatnicy korzystający z ulgi na powrót, przeznaczonej dla Polaków rezygnujących z rezydencji podatkowej za granicą i przenoszących swoje centrum interesów życiowych z powrotem do kraju. Ulga pozwala im nie płacić PIT przez kolejne cztery następujące po sobie lata.
Aby skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego, trzeba jednak pamiętać o dopełnieniu niezbędnych formalności.
Jak skorzystać z PIT-0? Nie zawsze konieczne jest wypełnienie formularza
W przypadku młodych pracowników prawo do ulgi jest ustalane na podstawie wieku, który płatnik może zweryfikować w posiadanych danych. Pozostałe grupy uprawnione do zwolnienia - rodziny wielodzietne, pracujący seniorzy oraz osoby powracające z emigracji - powinny złożyć pracodawcy lub zleceniodawcy pisemne oświadczenie potwierdzające spełnienie warunków do niepobierania miesięcznych zaliczek na PIT. Zazwyczaj można to zrobić za pomocą formularza PIT-2.
Brak takiego oświadczenia nie oznacza jednak utraty należnej ulgi. Jeśli podatek został pobrany mimo spełnienia warunków, powstała nadpłata może zostać odzyskana przy składaniu rocznego zeznania podatkowego.
Trzeba również pamiętać o obowiązujących limitach dochodów i na bieżąco kontrolować wysokość rocznych przychodów. Kwota przekraczająca limit właściwy dla danej ulgi nie korzysta już ze zwolnienia i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych. W takim przypadku zastosowanie ma kwota wolna od podatku w wysokości 30 tys. zł, a dochód ponad nią jest opodatkowany według skali - stawką 12 proc. lub 32 proc., zależnie od wysokości podstawy opodatkowania.
Należy zaznaczyć, że Polski Ład, który wszedł w życie 1 stycznia 2022 r., zwiększył próg podatkowy w skali PIT z 85 528 zł do 120 tys. zł. Jednocześnie nie podniesiono limitów obowiązujących w ramach tzw. ulg zero PIT. W związku z planowanym przez rząd Donalda Tuska zwiększeniem progu z 120 tys. zł do 130 tys. zł ponownie pojawiły się postulaty, aby podwyższyć również limity ulg zero PIT.
Czytaj więcej: Zmiany w podatkach od 2027 roku. Rząd planuje nowy próg PIT i niższe stawki dla milionów Polaków
Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytania Business Insider Polska rozwiało wątpliwości - na podwyższenie limitów ulg zero PIT nie ma obecnie co liczyć. Resort jasno wskazał, że planowana reforma podatkowa nie obejmuje zmian dotyczących ulg podatkowych, w tym preferencji dla poszczególnych grup podatników. Skąd taka decyzja?
Co z nowym progiem podatkowym? Ulgi pozostają bez zmian
Resort w odpowiedzi przypomina, że choć ulga dla młodych, wprowadzona w 2019 r., była kwotowo zbliżona do obowiązującego wówczas progu podatkowego wynoszącego 85 528 zł, nie została z nim bezpośrednio powiązana. Podniesienie progu skali PIT nie oznaczało więc automatycznego zwiększenia limitu ulgi.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku pozostałych ulg PIT-0, które pojawiły się w systemie podatkowym w 2022 r. Ich limity nie zostały uzależnione od progu podatkowego, który wynosił wówczas 120 tys. zł. Przy ich ustalaniu punktem odniesienia była bowiem kwota obowiązująca w ramach ulgi dla młodych.
W praktyce oznacza to, że nawet jeśli próg podatkowy zostanie ponownie podniesiony, nie przełoży się to automatycznie na większe limity ulg zero PIT.
Obserwuj w Google News
