Koniec przestawiania zegarków? Komisja Europejska przedstawiła swoje stanowisko
Już w nocy z soboty na niedzielę Polacy ponownie przestawią zegarki, a temat likwidacji sezonowej zmiany czasu wraca na europejską agendę. Choć od pierwszych konkretnych propozycji minęło osiem lat, nadal nie wiadomo, kiedy obowiązujące zasady mogłyby zostać zniesione. Tuż przed przejściem na czas zimowy głos w sprawie zabrała Komisja Europejska. Bruksela potwierdziła swoje stanowisko i zapowiedziała kolejne działania, które mają pomóc w rozwiązaniu wieloletniego sporu.
Zmiana czasu od lat budzi kontrowersje wśród mieszkańców państw Unii Europejskiej. Część osób wskazuje na negatywny wpływ przestawiania zegarków na sen i codzienne funkcjonowanie, inni zwracają uwagę na możliwość lepszego wykorzystania światła dziennego. Mimo wcześniejszych deklaracji unijnych instytucji nie udało się dotychczas wypracować wspólnego rozwiązania. Najnowsze stanowisko Komisji Europejskiej pokazuje, dlaczego sprawa pozostaje nierozstrzygnięta i co musi się wydarzyć, aby Europejczycy ostatecznie przestali zmieniać czas.
Zmiana czasu w Unii Europejskiej. Dlaczego dwa razy w roku przestawiamy zegary?
Sezonowa zmiana czasu jest praktyką stosowaną w Europie od ponad stu lat. Jej początki wiążą się z próbami ograniczenia zużycia energii i lepszego wykorzystania naturalnego światła dziennego. Rozwiązanie zaczęto wprowadzać podczas I wojny światowej, a później część państw powróciła do niego w odpowiedzi na kryzysy energetyczne lat 70. XX wieku.
Obecnie zasady przestawiania zegarków w państwach członkowskich reguluje unijna dyrektywa z 2001 roku. Zgodnie z nią czas letni rozpoczyna się w ostatnią niedzielę marca, natomiast powrót do czasu zimowego następuje w ostatnią niedzielę października.
Wiosną zegarki przesuwane są o godzinę do przodu, co oznacza krótszą noc, ale jednocześnie późniejszy zachód słońca według wskazań zegara. Jesienią wskazówki cofane są o godzinę, dzięki czemu noc trwa dłużej, a słońce zaczyna zachodzić wcześniej.
W ostatnich latach zasadność utrzymywania tego rozwiązania była wielokrotnie kwestionowana. Przeciwnicy zmiany czasu zwracają uwagę na jej wpływ na rytm dobowy organizmu oraz utrudnienia dotyczące transportu, pracy zmianowej i organizacji niektórych usług.
Zwolennicy wskazują natomiast, że czas letni pozwala lepiej wykorzystać naturalne oświetlenie w godzinach popołudniowych i wieczornych. Znaczenie tego argumentu zależy jednak między innymi od położenia geograficznego i codziennych przyzwyczajeń mieszkańców.
W 2018 roku Komisja Europejska przeprowadziła konsultacje społeczne, w których udział wzięło około 4,6 mln osób. Aż 84 proc. uczestników opowiedziało się za zniesieniem sezonowej zmiany czasu. Wyniki te przyczyniły się do rozpoczęcia prac nad nowymi przepisami.
Mimo upływu kolejnych lat państwa członkowskie nie osiągnęły jednak porozumienia. W przeddzień kolejnego przestawienia zegarków Komisja Europejska ponownie odniosła się do przyszłości obowiązującego systemu.
Koniec zmiany czasu? Komisja Europejska podtrzymuje stanowisko z 2018 roku
Komisja Europejska nadal popiera zniesienie sezonowej zmiany czasu, ale ostateczna decyzja pozostaje w rękach państw członkowskich. Takie stanowisko przedstawiła w piątek, 23 października 2026 roku, rzeczniczka KE Anna-Kaisa Itkonen.
Jak informuje TVN24 Biznes, przedstawicielka Komisji przypomniała, że propozycja zakończenia przestawiania zegarków została przedstawiona już w 2018 roku. Od tego czasu projekt nie uzyskał jednak niezbędnego poparcia w Radzie Unii Europejskiej.
Nasze stanowisko pozostaje niezmienne od 2018 roku, kiedy przedstawiliśmy współustawodawcom wniosek w tej sprawie. To państwa członkowskie są w najlepszej sytuacji, by podjąć decyzję dotyczącą czasu. Od tamtej pory, a minęło już osiem lat, projekt ten utknął w Radzie UE. Państwa członkowskie nie osiągnęły jeszcze porozumienia, ale jesteśmy gotowi konstruktywnie z nimi współpracować, by to się udało - podkreśliła Anna-Kaisa Itkonen, wyjaśniając, że to państwa członkowskie muszą porozumieć się w kwestii przyszłych zasad.
Największą przeszkodą nie jest samo zniesienie zmiany czasu, lecz ustalenie, przy którym czasie poszczególne kraje miałyby pozostać na stałe.
Projekt Komisji Europejskiej przewidywał, że państwa członkowskie będą mogły zdecydować, czy chcą utrzymać czas letni, czy standardowy, nazywany potocznie zimowym. Rozwiązanie to wzbudziło jednak obawy dotyczące koordynacji między sąsiadującymi krajami.
Gdyby część państw zdecydowała się na stały czas letni, a pozostałe pozostały przy zimowym, mogłoby dojść do powstania skomplikowanego układu różnic czasowych w Europie. Tak zwana mozaika stref czasowych mogłaby utrudniać funkcjonowanie transportu, międzynarodowych przedsiębiorstw oraz wspólnego rynku.
Z tego względu unijne stolice oczekują dodatkowych danych dotyczących potencjalnych skutków gospodarczych i społecznych reformy.
Komisja Europejska zapowiedziała więc przedstawienie analizy, która ma wesprzeć państwa członkowskie w podjęciu decyzji. Badanie ma obejmować różne aspekty związane z ewentualnym zniesieniem sezonowej zmiany czasu.
Nie podano jednak konkretnej daty publikacji wyników. Rzeczniczka KE przyznała, że na obecnym etapie nie może wskazać, kiedy opracowanie zostanie przedstawione.
Do ponownego podjęcia dyskusji przyczyniła się również polska prezydencja w Radzie UE w pierwszej połowie 2025 roku. Polska sondowała wówczas stanowiska pozostałych państw członkowskich, jednak część z nich uzależniała dalsze decyzje od przeprowadzenia dodatkowych analiz.
Czas letni czy zimowy? Wiadomo, kiedy znów przestawimy zegarki w Polsce
Najbliższa zmiana czasu nastąpi w nocy z 24 na 25 października 2026 roku. O godzinie 3:00 zegarki zostaną cofnięte na 2:00, co oznacza powrót do czasu zimowego i dodatkową godzinę tej nocy.
Choć Komisja Europejska popiera zakończenie sezonowego przestawiania wskazówek, nie ustalono żadnego wiążącego terminu likwidacji tego obowiązku. Nie ma więc podstaw, aby uznawać październikową zmianę za ostatnią w historii.
Co więcej, w marcu 2026 roku Komisja opublikowała harmonogram zmian czasu na kolejne pięć lat. Dokument wskazuje konkretne terminy przechodzenia między czasem letnim i zimowym aż do 2031 roku.
Zgodnie z opublikowanym kalendarzem w najbliższych latach zegarki mają być przestawiane w następujących terminach:
- 2027 rok - 28 marca i 31 października;
- 2028 rok - 26 marca i 29 października;
- 2029 rok - 25 marca i 28 października;
- 2030 rok - 31 marca i 27 października;
- 2031 rok - 30 marca i 26 października.
Nie oznacza to jednak, że Unia Europejska definitywnie zdecydowała o utrzymaniu zmiany czasu przez cały ten okres. Harmonogram został opracowany na podstawie obowiązujących przepisów i może stracić zastosowanie, jeżeli wcześniej zostaną przyjęte nowe regulacje.
Polska również przygotowuje się do kontynuacji sezonowych zmian czasu. 15 października 2026 roku Kancelaria Prezesa Rady Ministrów opublikowała projekt rozporządzenia określającego daty wprowadzania i odwoływania czasu letniego w latach 2027–2031.
Przygotowanie nowych przepisów jest konieczne, ponieważ aktualne polskie rozporządzenie obejmuje wyłącznie lata 2022-2026. Jego wygaśnięcie nie oznacza jednak automatycznego zakończenia sezonowych zmian czasu.
Zgodnie z informacjami Rady UE do przyjęcia nowych zasad potrzebne jest porozumienie Rady Unii Europejskiej i Parlamentu Europejskiego. Parlament już w marcu 2019 roku poparł rezygnację ze zmiany czasu, jednak państwa członkowskie nie uzgodniły dotychczas wspólnego stanowiska.
Rada UE musi przyjąć je większością kwalifikowaną. Dopiero później możliwe będzie zakończenie procesu legislacyjnego i wprowadzenie nowych zasad w całej wspólnocie.
Oznacza to, że najbliższe zmiany czasu odbędą się zgodnie z dotychczasowymi przepisami, a termin ewentualnego zakończenia tej praktyki nadal pozostaje nieznany.
Na razie mieszkańcy Polski powinni przygotować się na powrót do czasu zimowego. Już w nocy z soboty na niedzielę, 25 października, o godzinie 3:00 zegarki zostaną cofnięte o godzinę. Kolejna zmiana, zgodnie z obecnym unijnym harmonogramem, planowana jest na 28 marca 2027 roku.
