353 zł kary za pomyłkę wartą 30 groszy. MZK podjęło decyzję w sprawie 15-latki

Komunikacja miejska w Polsce. Ceny i zasady zależą od miasta

Komunikacja miejska funkcjonuje przede wszystkim w miastach oraz otaczających je gminach. Pasażerowie mogą korzystać z autobusów, tramwajów, trolejbusów, metra, a w niektórych aglomeracjach także z pociągów włączonych do lokalnego systemu transportowego. Za organizację przewozów odpowiadają najczęściej samorządy, związki metropolitalne albo powołane przez nie zarządy transportu. Przejazdy wykonują natomiast miejskie spółki, takie jak MPK lub MZK, a także prywatni przewoźnicy działający na zlecenie organizatora.

Nie ma jednej, obowiązującej w całej Polsce ceny biletu. Każde miasto lub związek komunikacyjny ustala własną taryfę, rodzaje biletów, strefy oraz grupy uprawnione do ulg. Pasażer może więc spotkać bilety czasowe, jednorazowe, przystankowe, dobowe, miesięczne lub obowiązujące wyłącznie w określonej strefie. Inne mogą być także zasady przejazdów dzieci, uczniów, studentów, seniorów czy osób z niepełnosprawnościami.

Bilety są dostępne w automatach, kioskach, punktach obsługi, u kierowców oraz w aplikacjach mobilnych. Sprzedaż przez telefon ułatwia podróżowanie, ale może też prowadzić do pomyłek. Pasażer musi prawidłowo wybrać miasto, strefę, rodzaj biletu i przysługującą mu ulgę, a w części systemów także wpisać numer pojazdu lub samodzielnie aktywować zakup.

Ceny różnią się w zależności od zakresu przejazdu i lokalnej polityki transportowej. Dla porównania w systemie Transport GZM podstawowa dodatkowa opłata za brak ważnego biletu wynosi obecnie 550 zł, ale spada do 300 zł przy zapłacie w ciągu 14 dni lub do 200 zł, jeżeli należność zostanie uregulowana u kontrolera. Pokazuje to, że koszt błędu może wielokrotnie przekroczyć cenę samego przejazdu.

Komunikacja miejska pozwala ograniczyć liczbę samochodów na drogach, ułatwia codzienne dojazdy i zapewnia mobilność osobom, które nie posiadają własnego auta. Jednocześnie duża liczba lokalnych taryf sprawia, że pasażer podróżujący w różnych miastach musi za każdym razem zapoznać się z odmiennymi zasadami.

Mandat w autobusie nie zawsze dotyczy całkowitego braku biletu

Opłata nakładana podczas kontroli w autobusie lub tramwaju jest potocznie nazywana mandatem, choć formalnie zwykle chodzi o opłatę dodatkową i należność za przejazd. Kontroler może jej zażądać, gdy pasażer nie ma ważnego biletu, nie skasował go, aktywował go zbyt późno albo korzysta z dokumentu, który nie obejmuje danej trasy, strefy lub czasu przejazdu.

Problemy mogą wynikać również z niewłaściwej ulgi. Sam fakt posiadania biletu nie zawsze wystarcza, jeżeli pasażer wybrał tańszy wariant, do którego nie ma prawa, albo nie potrafi okazać dokumentu potwierdzającego uprawnienie. Przewoźnicy mogą traktować taki przejazd jako podróż bez ważnego dokumentu przewozu. W systemie Transport GZM brak dokumentu potwierdzającego ulgę wiąże się przykładowo z opłatą wynoszącą 250 zł, zmniejszaną do 125 zł przy zapłacie w ciągu 14 dni.

Do wystawienia opłaty może doprowadzić także jazda na bilecie, którego ważność już wygasła, przekroczenie granicy strefy, brak biletu na przewóz roweru lub bagażu, jeżeli lokalna taryfa tego wymaga, a niekiedy również użycie biletu przypisanego do innej osoby. Szczegółowe zasady zawsze wynikają z regulaminu konkretnego organizatora.

Wezwania do zapłaty nie należy ignorować. Brak reakcji może prowadzić do naliczenia dodatkowych kosztów, działań windykacyjnych, a ostatecznie także skierowania sprawy na drogę sądową. Pasażer ma jednak prawo złożyć reklamację lub odwołanie, zwłaszcza gdy posiadał ważny bilet, system sprzedaży nie działał albo podczas kontroli nie miał przy sobie dokumentu potwierdzającego ulgę.

Prawo przewozowe przewiduje możliwość anulowania wezwania po późniejszym udokumentowaniu uprawnienia do ulgi lub przejazdu bezpłatnego. W takim przypadku przewoźnik może jednak pobrać opłatę manipulacyjną odpowiadającą kosztom przeprowadzenia postępowania. Nie każda pomyłka zostanie więc automatycznie uznana, ale warto przedstawić dokumenty i szczegółowo opisać sytuację.

15-latka dostała 353 zł opłaty. Zabrakło 30 gr do właściwego biletu

Do opisywanego zdarzenia doszło podczas przejazdu autobusem MZK Żywiec z Łodygowic do Żywca. 15-letnia Maja kupiła w aplikacji bilet ulgowy za 2,70 zł. Podczas kontroli okazało się jednak, że na tej trasie powinna wybrać bilet kosztujący 3 zł. Różnica wynosiła zaledwie 30 gr, ale kontrolerzy uznali, że nastolatka nie posiada ważnego biletu, i wystawili wezwanie do zapłaty w wysokości 353 zł.

Problem wynikał z dwóch różnych podstaw przyznawania ulgi. Bilet za 2,70 zł dotyczył przejazdów poza granicami Żywca i ulgi wynikającej z przepisów ustawowych. Bilet za 3 zł obejmował tę samą trasę, ale korzystanie z niego opierało się na uldze przyznanej zarządzeniem burmistrza Żywca. Dla pasażera różnica mogła być trudna do zauważenia, szczególnie podczas szybkiego wybierania biletu w aplikacji.

Ojciec dziewczyny nagłośnił sprawę w mediach społecznościowych. Zwrócił uwagę nie tylko na wysokość opłaty, ale również na reakcję córki, która po kontroli zadzwoniła do niego zapłakana i przekonana, że dopuściła się poważnego wykroczenia. Informację zaczęły opisywać media lokalne i ogólnopolskie.

Po nagłośnieniu zdarzenia zareagował burmistrz Żywca Antoni Szlagor. Wystąpił do zarządu miejskiej spółki z wnioskiem o anulowanie opłat dodatkowych nakładanych w podobnych przypadkach. Następnie MZK Żywiec ogłosiło, że decyzją burmistrza oraz zarządu spółki opłaty wystawione z powodu zaniżonej ceny biletu zostaną anulowane. Oznacza to, że 15-latka nie będzie musiała płacić 353 zł.

Władze miasta zapowiedziały również specjalne spotkanie z kierownictwem MZK. Jego celem ma być opracowanie bardziej sprawiedliwych zasad kontroli i windykacji w żywieckich autobusach. Przedstawiciel firmy kontrolującej bilety tłumaczył natomiast, że kontrolerzy realizowali wytyczne przewoźnika, zgodnie z którymi zaniżona opłata była traktowana jak brak biletu. Zapowiedział, że pracownicy dostosują się do nowych zasad, jeżeli organizator je zmieni.