Piece gazowe bez dofinansowania z programu "Czyste powietrze". Badanie ujawnia nastroje Polaków
Przyszłość ogrzewania gazowego od miesięcy budzi emocje wśród właścicieli domów i osób planujących budowę. W przestrzeni publicznej pojawiały się kolejne daty, po których popularne źródło ciepła miałoby zostać ograniczone albo całkowicie wycofane. Rzeczywiste przepisy są jednak bardziej złożone i nie oznaczają, że właściciele będą musieli w najbliższych latach masowo demontować sprawne urządzenia. Unia Europejska wyznaczyła natomiast wyraźny kierunek, zgodnie z którym gaz i inne paliwa kopalne mają stopniowo tracić znaczenie w ogrzewaniu budynków.
Najważniejsze zmiany rozłożono na wiele lat. Poszczególne terminy dotyczą przy tym różnych kwestii – publicznych dopłat, nowych budynków oraz długofalowych planów dotyczących istniejących nieruchomości.
Piec gazowy nadal może działać. Nie ma nakazu masowej wymiany urządzeń
Właściciele domów, którzy już wykorzystują piec gazowy, nie muszą przygotowywać się do jego obowiązkowego demontażu w 2030 roku. Unijna dyrektywa dotycząca charakterystyki energetycznej budynków, czyli EPBD, nie ustanawia jednej daty, po której wszystkie funkcjonujące w Europie kotły gazowe mają zostać wyłączone.
Pierwsza istotna zmiana pojawiła się znacznie wcześniej i dotyczy przede wszystkim pieniędzy. Od 1 stycznia 2025 roku państwa członkowskie co do zasady nie mogą udzielać publicznych zachęt finansowych na instalację samodzielnych kotłów wykorzystujących paliwa kopalne. Komisja Europejska wskazuje wprost m.in. na kotły zasilane gazem ziemnym, olejem czy węglem. Przewidziano jednak wyjątki związane przede wszystkim z inwestycjami wcześniej zakwalifikowanymi do finansowania.
W Polsce w aktualnej odsłonie programu Czyste Powietrze kotły gazowe nie są kosztem kwalifikowanym. Specjalny nabór uruchomiony w 2025 roku dotyczył osób, które przeprowadziły inwestycję jeszcze w 2024 roku. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej potwierdza, że również po zmianach w programie obowiązujących od lipca 2026 roku brak dopłat do kotłów gazowych pozostał jedną z podstawowych zasad.
Nie oznacza to jednak zakazu korzystania z już zamontowanego urządzenia. Ograniczenie finansowania i zakaz użytkowania to dwie różne kwestie.
Polska Organizacja Gazu Płynnego zwraca uwagę, że wyłączenie kotłów gazowych z programu "Czyste Powietrze" budzi rozczarowanie Polaków. Za utrzymaniem możliwości otrzymywania dofinansowania do kotłów gazowych opowiedziało się 51,5 proc. badanych. Innego zdania było 6,9 proc. respondentów.
Z kolei badanie EKObarometr przeprowadzone przez SW Research pokazuje również, że 52,7 proc. Polaków postrzega zastępowanie kotłów węglowych urządzeniami gazowymi jako sposób na poprawę jakości powietrza. Z kolei 43,6 proc. badanych wskazuje na podobny efekt w przypadku wykorzystania autogazu. Jednocześnie 74 proc. respondentów deklaruje poparcie dla dalszego prowadzenia europejskiej polityki klimatycznej.
Ogrzewanie gazem po 2030 roku. Ta data rzeczywiście będzie ważna
Kolejny etap zmian związany jest z nowym budownictwem. Zgodnie z dyrektywą EPBD nowe budynki należące do podmiotów publicznych mają spełniać standard zeroemisyjny od 2028 roku. Dla pozostałych nowych budynków wymaganie to ma obowiązywać od 2030 roku.
Budynek zeroemisyjny nie może powodować na miejscu emisji dwutlenku węgla pochodzącej z paliw kopalnych. W praktyce oznacza to poważne ograniczenie możliwości zastosowania w nowym domu tradycyjnego kotła spalającego gaz ziemny jako samodzielnego źródła ogrzewania.
Nie należy jednak tej regulacji interpretować jako nakazu wyłączenia wszystkich pieców gazowych znajdujących się już w istniejących domach wraz z nadejściem 2030 roku. Komisja Europejska sama zaznacza, że zmieniona dyrektywa EPBD nie wyznacza jednego ogólnounijnego terminu zakazu instalowania nowych kotłów wykorzystujących paliwa kopalne. Państwa członkowskie dostały natomiast możliwość wprowadzania własnych wymogów dotyczących źródeł ogrzewania.
Znaczenie mają także rozwiązania hybrydowe. Unijne przepisy odróżniają samodzielny kocioł na paliwo kopalne od systemu, w którym urządzenie współpracuje z istotnym udziałem energii odnawialnej, np. z pompą ciepła lub instalacją solarną.
Właśnie dlatego przyszłość urządzeń gazowych nie sprowadza się do jednej daty i prostego zakazu. Inaczej wygląda sytuacja właściciela istniejącego domu, a inaczej osoby, która za kilka lat będzie budowała nowy.
Zobacz też: Nowe ceny na stacjach benzynowych od 1 października. Tyle zapłacimy za paliwo
Unia Europejska wskazuje 2040 rok. To jednak nie jest data obowiązkowego demontażu
Jeszcze jedna często pojawiająca się data to 2040 rok. Dyrektywa EPBD zobowiązuje państwa członkowskie do uwzględniania w krajowych planach renowacji budynków polityk i działań prowadzących do stopniowego odchodzenia od paliw kopalnych w ogrzewaniu i chłodzeniu. Państwa mają przy tym dążyć do wycofywania samodzielnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi do 2040 roku.
To istotna różnica. Zapis nie oznacza automatycznie, że 1 stycznia 2040 roku każdy działający piec gazowy w Polsce stanie się nielegalny albo będzie musiał zostać natychmiast wymieniony. Szczegółowe rozwiązania będą zależały także od przepisów krajowych i sposobu wdrażania unijnej dyrektywy.
Długoterminowy kierunek jest jednak jednoznaczny. Unia Europejska zakłada stopniową dekarbonizację zasobu budynków, a docelowo do 2050 roku budynki w UE mają tworzyć zeroemisyjny zasób. Oznacza to coraz większe znaczenie pomp ciepła, odnawialnych źródeł energii, ciepła sieciowego oraz innych rozwiązań pozwalających ograniczyć wykorzystanie paliw kopalnych.
Dla osoby, która już ogrzewa dom gazem, obecne przepisy nie oznaczają więc konieczności natychmiastowej wymiany sprawnego kotła. Znacznie większe znaczenie mają dla tych, którzy dopiero planują inwestycję w ogrzewanie na kilkanaście lub kilkadziesiąt lat. Kolejne unijne decyzje i przepisy krajowe będą bowiem stopniowo przesuwały rynek w stronę technologii niezależnych od paliw kopalnych.
Obserwuj w Google News
