biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Kredyt
15.01.2026 11:07 Ważna wiadomość dla milionów Polaków. Już wiadomo, co ze stopami procentowymi

Decyzja Rady Polityki Pieniężnej (RPP) dotycząca poziomu stóp procentowych w Polsce to zawsze moment wstrzymania oddechu dla milionów gospodarstw domowych. Tym razem gremium decyzyjne pod przewodnictwem prof. Adama Glapińskiego zdecydowało się na ruch, który po serii zeszłorocznych obniżek realnie wpłynie na wysokość rat kredytów hipotecznych. Najnowsze dane płynące z gospodarki nie ułatwiają zadania członkom Rady, którzy muszą lawirować między gaszeniem inflacji a wspieraniem gasnącego wzrostu PKB.Stopy procentowe. Między młotem inflacji a kowadłem spowolnienia gospodarczegoCo dalej z kredytami w 2026 roku? Twarde dane z warszawskiego parkietuStało się: Rada ogłasza werdykt w sprawie kosztów kredytu

Analiza potencjału wydobywczego wolframu i molibdenu w rejonie Myszkowa
15.01.2026 08:41 Amerykanie interesują się polskimi złożami. W grę wchodzą ogromne zasoby cennych metali

W obliczu rosnącego zapotrzebowania na surowce strategiczne, uwaga sektora przemysłowego i organów administracji państwowej coraz częściej kieruje się ku zasobom metali krytycznych. Planowana inwestycja w rejonie Myszkowa, koncentrująca się na złożach wolframu i molibdenu, staje się centralnym punktem debaty o bezpieczeństwie surowcowym Polski. Analiza dostępnych danych technicznych oraz uwarunkowań rynkowych pozwala na precyzyjne nakreślenie wyzwań i szans, jakie niesie ze sobą próba eksploatacji tych strategicznych pierwiastków.

800 plus zmiany
15.01.2026 06:40 Rewolucja w 800 plus. Rodzice nie będą musieli już tego robić

Program Rodzina 800 plus to bez wątpienia fundament polskiej polityki socjalnej. W kuluarach ministerialnych gabinetów trwają intensywne prace nad modyfikacją, która może całkowicie zmienić sposób, w jaki rodzice ubiegają się o te pieniądze. Wiadomo, co zaplanowano i kiedy modyfikacje mają wejść w życie.800 plus filarem polskiego systemu wsparciaTo kluczowy element programu 800 plusRewolucja w 800 plus, to ma ulec zmianie

Dom fotowoltaika
15.01.2026 06:20 Wyłożył pieniądze na fotowoltaikę i pojawił się problem. Setki rodzin w Polsce "nabite w butelkę"

Transformacja energetyczna miała być dla polskich gospodarstw domowych ulgą. Setki tysięcy rodzin zaufało państwowym gwarancjom, inwestując oszczędności życia lub zaciągając kredyty. Dziś, zamiast cieszyć się z niższych opłat i obiecanych środków, wielu beneficjentów mierzy się z ogromnym stresem.Ceny prądu w Polsce zaskakująRządowe programy miały wesprzeć PolakówPolacy zderzyli się z rzeczywistością

Podatek PIT
14.01.2026 20:19 W tym wypadku od PIT możesz odliczyć wydatki na leki i rehabilitację. Mało kto zdaje sobie sprawę

Sezon rozliczeń podatkowych zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim powraca pytanie o możliwości optymalizacji zobowiązań. W gąszczu przepisów łatwo przeoczyć mechanizmy, które pozwalają legalnie obniżyć podatek. Szczególną uwagę warto zwrócić na preferencję, która w dobie rosnących kosztów życia może okazać się finansowym kołem ratunkowym.Skomplikowany system podatkowy w PolsceW ten sposób można obniżyć podatekPolacy nie pamiętają o tej uldze podatkowej

Pieniądze
14.01.2026 17:59 1800 zł dla części emerytów. Pieniądze wpłyną na konto za 3 dni. W marcu kwota jeszcze wzrośnie

Marcowa waloryzacja emerytur i rent to jeden z najważniejszych momentów w roku dla milionów polskich seniorów. W 2026 roku podwyżki obejmą nie tylko standardowe świadczenia za lata pracy, ale również rodzicielskie świadczenie uzupełniające, znane szerzej jako program „Mama 4 plus”. Zmiana stawek nastąpi automatycznie, co oznacza, że osoby uprawnione do wsparcia nie będą musiały składać żadnych dodatkowych dokumentów, by otrzymać wyższą kwotę na konto.Pomoc dla dziesiątek tysięcy Polaków i PolekMarzec 2026 przyniesie konkretne wzrosty w portfelachKryteria i automatyzm - jak działa system podwyżek?

giełda
14.01.2026 15:08 „To moment przełomu dla polskiej giełdy”. Ekspert o nadchodzącej fali kapitału

Polski rynek kapitałowy wchodzi w fazę przyspieszonego rozwoju. Rok 2026 może przynieść historyczne rekordy notowań na warszawskiej giełdzie – twierdzą uczestnicy rynku. Materiał powstał na podstawie rozmowy przeprowadzonej przez BiznesInfo z Albertem „Longtermem” Rokickim, inwestorem i komentatorem rynku finansowego.Zdaniem ekspertów kluczowe znaczenie będą miały trzy czynniki: napływ kapitału z programów emerytalnych, rosnące zainteresowanie inwestorów zagranicznych oraz globalna polityka gospodarcza Stanów Zjednoczonych, w tym działania Donalda Trumpa zmierzające do osłabienia dolara i zwiększenia stymulacji fiskalnej.Jednocześnie coraz więcej Polaków zaczyna traktować inwestowanie w spółki dywidendowe jako realną alternatywę dla tradycyjnego wynajmu nieruchomości.

Analiza numizmatyczna monety kolekcjonerskiej NBP: Stanisław Konarski
14.01.2026 13:46 Nowa moneta już dziś w portfelach Polaków. Jak wygląda i ile jest warta?

Narodowy Bank Polski rozszerza prestiżową serię numizmatyczną o nowy walor upamiętniający jedną z kluczowych postaci polskiego oświecenia. Nowa moneta kolekcjonerska łączy w sobie wysoką próbę kruszcu z bogatą symboliką historyczną, stanowiąc istotny element współczesnego medalierstwa. Jak wygląda?

Pieniądze, Euro
14.01.2026 06:40 Wielkie zmiany w 2026 roku w emeryturach Polaków za granicą. Właśnie potwierdzono

Lipiec 2026 roku zapowiada się jako kluczowy moment dla wielu osób pobierających świadczenia emerytalne poza granicami Polski. Nadchodząca reforma, oparta na twardych danych gospodarczych, przyniesie odczuwalny zastrzyk gotówki bez konieczności przechodzenia przez biurokratyczny labirynt wniosków.Skąd biorą się pieniądze na coroczne podwyżki świadczeń?Wyższe przelewy dla seniorów w NiemczechSiła nabywcza pieniądza kontra wyzwania współczesnej gospodarki

Dwuzłotówka
13.01.2026 21:26 Koniecznie sprawdź portfel i skarbonkę. Ta moneta jest warta małą fortunę

Monety traktujemy głównie jako środek do regulowania drobnych płatności, rzadko zwracając uwagę na ich potencjalną wartość kolekcjonerską. Tymczasem na polskim rynku numizmatycznym rośnie zainteresowanie także monetami pozostającymi w obiegu. Za ten nominał można wiele dostać.Polacy chętnie kolekcjonują te przedmiotyTe monety są wiele warteLepiej sprawdzić portfel, ta moneta jest warta krocie

Kelnerka
13.01.2026 18:00 Taki napiwek to obelga dla kelnera. Padła kwota, można się zdziwić

Choć w polskim prawie i kulturze dawanie napiwków pozostaje kwestią dobrowolną, w praktyce gastronomicznej uznaje się je za niepisany standard potwierdzający jakość obsługi. Okazuje się jednak, że granica między hojnością a nietaktem jest niezwykle cienka, a niewłaściwa forma gratyfikacji może wywołać u personelu więcej rozczarowania niż radości.Opłaty serwisowe w restauracjachGest, który może zaboleć bardziej niż brak pieniędzyJaki napiwek będzie odpowiedni, aby docenić pracę kelnerów i kelnerek?

Telefon, laptop
13.01.2026 16:42 Obowiązkowa opłata dla posiadaczy laptopów i smartfonów. W Polskę ruszyły kontrole

Większość z nas żyje w przekonaniu, że brak fizycznego telewizora z kineskopem lub nowoczesną matrycą LCD w salonie definitywnie zamyka temat rozliczeń z Pocztą Polską. Przez lata utarło się, że abonament radiowo-telewizyjny to danina archaiczna, powiązana ściśle z posiadaniem odbiornika zdolnego do natychmiastowego odbioru sygnału naziemnego lub satelitarnego. Jeśli jednak sądzisz, że pozbycie się „pudła” z mieszkania daje Ci pełny immunitet przed kontrolą i ewentualnymi zaległościami finansowymi, możesz być w poważnym błędzie.Opłaty abonamentowe wzrosnąJuż nie tylko radio i telewizor. Definicja odbiornika w dobie cyfrowej rewolucjiRyzykowne przeczekiwanie okresu przejściowego

TVP, finanse
13.01.2026 15:08 Tyle dostaje TVP w likwidacji. Padła konkretna kwota, na którą "zrzucają się" Polki i Polacy

Publiczne pieniądze, medialne zobowiązania i pytania, które wracają jak bumerang. W ostatnich miesiącach temat finansowania TVP wzbudza coraz większe emocje. Decyzje zapadały etapami, często poza światłem kamer, a ich skutki odczuwalne są do dziś. Skala wsparcia budzi ciekawość i niepokój jednocześnie. Znamy konkretną kwotę, na którą “zrzucają się” Polki i Polacy.Publiczne pieniądze i media. Temat, który regularnie wracaPresja kosztów i granice oszczędnościPadły konkretne kwoty. Tak wygląda finansowanie w liczbach

zus
12.01.2026 20:10 Lawina wniosków w ZUS. Zmiany w przepisach pozwolą upomnieć się o pieniądze

Zmiany w przepisach dotyczących stażu pracy otwierają przed pracownikami etatowymi nowe możliwości w zakresie dokumentowania ich doświadczenia zawodowego. Dzięki nowelizacji przepisów, wiele osób może liczyć na zwiększenie wymiaru przysługujących im uprawnień pracowniczych poprzez uwzględnienie form aktywności zawodowej, które dotychczas nie wpływały na staż ogólny.

Śmieciarki
12.01.2026 19:01 Tyle zarabia kierowca śmieciarki. Ta kwota to nie żart, można się zdziwić

Jeszcze do niedawna praca w firmach komunalnych była stygmatyzowana i traktowana jako zajęcie "ostatniej szansy”. Ten obraz jednak gwałtownie się zmienia, głównie za sprawą zawartości portfeli pracowników sektora oczyszczania miasta. Okazuje się, że kierowca śmieciarki w dużym mieście może zarobić znacznie więcej niż początkujący pracownik korporacji czy urzędnik.Problemy polskiego rynku pracyTo trzeba zrobić, aby zostać kierowcą śmieciarkiZarobki kierowców śmieciarki w Polsce

Pieniądze
12.01.2026 14:05 Renta wdowia po nowemu. Zacznie się już w marcu, seniorzy muszą wiedzieć

Wiosna na polskim rynku świadczeń socjalnych tradycyjnie kojarzy się z waloryzacją emerytur i rent, czyli mechanizmem dostosowującym wysokość wypłat do poziomu inflacji i wzrostu płac. W 2026 roku oczy setek tysięcy seniorów zwrócone są jednak nie tylko na podstawowe świadczenia, ale przede wszystkim na rentę wdowią. To stosunkowo nowe rozwiązanie w polskim systemie ubezpieczeń społecznych, które pozwala łączyć własną emeryturę z częścią świadczenia po zmarłym małżonku, staje się kluczowym elementem domowych budżetów.Mechanizm waloryzacji dotyczy również renty wdowiejNowe limity wypłat dla seniorówSeniorzy wyczekują tych zmian

Pieniądze, ZUS
12.01.2026 13:10 Rewolucja w stażu pracy. Polacy masowo składają wnioski do ZUS, można wiele zyskać

Prawdziwe oblężenie przeżywa obecnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Lawina wniosków o wydanie zaświadczeń potwierdzających okresy ubezpieczenia zalała urzędy w całym kraju. Powód jest prozaiczny, ale kluczowy dla domowych budżetów: nowe przepisy, które pozwalają doliczyć do stażu pracy lata spędzone na umowach cywilnoprawnych czy prowadzeniu własnego biznesu.Pułapki systemu, na które Polacy powinni zwrócić uwagęSto tysięcy wniosków w kilka dniProcedura składania wniosku do ZUSPułapka roku 1999 i obowiązki pracownika w dokumentowaniu lat

Rozliczanie PIT
12.01.2026 06:27 Od tej kwoty zaczyna się już drugi próg podatkowy. Wielu Polaków wciąż nie ma pojęcia

Jesień i zima to dla wielu najlepiej zarabiających Polaków czas przykrej niespodzianki na wyciągu z konta. Choć warunki zatrudnienia pozostają bez zmian, przelew od pracodawcy staje się wyraźnie niższy. Za tym zjawiskiem stoi system progresji podatkowej, który po przekroczeniu określonego limitu dochodów bezlitośnie obcina wypłaty „na rękę”.Dlaczego stan portfela maleje pod koniec roku?Różnica między przychodem a dochodemOd tej kwoty zaczyna się drugi próg podatkowy. Wspólne rozliczanie z małżonkiem może mieć kluczowe znaczenie

Lekarz wizyta L4
11.01.2026 20:24 Za to L4 ZUS nie wypłaci ani grosza. Wiele osób wciąż popełnia ten błąd

Choroba nie wybiera, ale moment pójścia na zwolnienie lekarskie bywa dla niektórych idealną okazją do nadrobienia zaległości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych coraz wnikliwiej przygląda się temu, co robimy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy. Okazuje się, że jeden nieprzemyślany ruch może kosztować nas utratę całego zasiłku.Zasady przydzielania L4To Polacy robią na L4Konsekwencje nadużywania L4

None
11.01.2026 19:20 Ile zgarnie wygrany w Pucharze Świata w skokach narciarskich 2026? Nie wystarczy nawet na kawalerkę w Warszawie

Puchar Świata w skokach narciarskich to marzenie każdego zawodnika, ale finansowa rzeczywistość może zaskakiwać. Choć zwycięstwo daje prestiż i zapisuje się w historii sportu, nagrody pieniężne w sezonie 2025/2026 wciąż są dalekie od milionowych kontraktów znanych z piłki nożnej czy tenisa.Ile naprawdę można zarobić za wygraną w Pucharze Świata?Premie sezonowe i klasyfikacja generalna - tu liczy się regularnośćDlaczego skoki narciarskie nie dają fortuny? Porównanie z innymi sportami

Kamil Stoch
11.01.2026 18:16 Kamil Stoch uzbierał na skokach fortunę. Oto, ile wynosi jego majątek

Kamil Stoch zbliża się do końca sportowej kariery, ale jego finansowa przyszłość jest zabezpieczona. Trzykrotny mistrz olimpijski przez lata zgromadził majątek liczony w milionach złotych.Miliony wypracowane na skoczniach i poza nimiBiznesy rodzinne i inwestycje na przyszłośćKoniec kariery bez finansowych obaw

Rodzice dzieci
11.01.2026 15:46 Rodzice muszą pamiętać o tych terminach. Od 1 lutego nabór wniosków, spóźnienie będzie kosztować

Popularny program świadczeniowy jest wypłacany w cyklach rocznych, dlatego beneficjenci muszą co roku składać nowy wniosek. Wkrótce ZUS rozpocznie przyjmowanie dokumentów na kolejny okres świadczeniowy. Niedotrzymanie terminów może skutkować opóźnieniem wypłaty lub utratą świadczenia za pierwszy miesiąc nowego okresu.Postępująca cyfryzacja ZUSZbliża się termin nadsyłania wnioskówRodzice muszą pamiętać o ważnych terminach

pieniądze
11.01.2026 14:50 Nawet 800 zł co miesiąc. Im szybciej złożysz wniosek, tym więcej dostaniesz, lepiej się pospieszyć

Powrót na rynek pracy po okresie bezrobocia to ważny krok, który wiąże się nie tylko z nowymi obowiązkami, ale także z możliwością uzyskania dodatkowego wsparcia finansowego. Dodatek aktywizacyjny stanowi realną zachętę dla osób gotowych do podjęcia zatrudnienia, oferując wymierną pomoc w okresie przejściowym. Poniżej przedstawiamy kluczowe informacje dotyczące kryteriów przyznawania tego świadczenia, jego wysokości oraz procedur niezbędnych do jego uzyskania.

Paliwo stacja
11.01.2026 06:43 Amerykański gigant wybiera Polskę. Będzie nowa sieć stacji paliw, kierowcy zacierają ręce

Na polski rynek paliwowy wchodzi całkiem nowa sieć. Marka znana z motorsportu planuje rozpoczęcie działalności w Polsce w 2026 roku. Za ekspansję odpowiada spółka QMex Energy. Wiadomo, gdzie pojawią się pierwsze punkty, na których Polacy będą mogli zatankować paliwo premium.Samochody na polskich drogachRynek paliwowy w Polsce się rozszerzaWiadomo, gdzie staną pierwsze stacje paliw znanej sieci

WOŚP puszka
11.01.2026 05:08 Na to WOŚP wydaje pieniądze z finałów. Zaglądamy w rozliczenia Fundacji Owsiaka

Ruszyła 34. edycja Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, największej akcji charytatywnej w Polsce, organizowanej od ponad 30 lat. Co roku wraz z finałem zbiórki pojawiają się pytania dotyczące transparentności finansowej fundacji. Sprawdzamy, jak w 2026 roku wygląda system finansowania i wydatkowania środków przez Fundację WOŚP.WOŚP gra od ponad trzech dekadTajemnica finansów WOŚPRozliczenie finału WOŚP już dostępne

Studniówka
10.01.2026 21:14 Studniówka 2026 tylko dla bogaczy. Tyle kosztuje "talerzyk", ceny jeżą włos na głowie

Ostatni dzwonek przed maturą to sygnał nie tylko do nauki, ale przede wszystkim do rozpoczęcia sezonu studniówkowego. Tradycyjna zabawa, niegdyś kojarzona z polonezem na sali gimnastycznej i skromnym poczęstunkiem, ewoluowała w wydarzenie o randze i kosztach małego wesela. Tegoroczne cenniki lokali są bezlitosne, a kwoty budzą skrajne emocje.Tradycja studniówki w PolsceTyle kosztuje talerzyk studniówkowy 2026Studniówka 2026: te koszty ponoszą rodzice uczniów

Kolęda 2026
10.01.2026 15:06 Tyle Polacy wkładają do koperty po kolędzie. Padły konkretne kwoty, możecie się zdziwić

Styczeń to tradycyjnie czas wizyt duszpasterskich, które w polskiej kulturze budzą tyle samo emocji, co kontrowersji związanych z finansami. Choć Kościół podkreśla duchowy wymiar spotkania, dla wielu gospodarzy kluczowym dylematem pozostaje zawartość koperty. Jak wynika z najnowszych danych, podejście do tego zwyczaju ewoluuje, a deklarowane przez Polaków kwoty mogą być dla wielu sporym zaskoczeniem.Między tradycją a domowym budżetemStatystyczna zawartość polskiej kopertyOdwrót od wizyt i nowe standardy w parafiach

Testament dziedziczenie
10.01.2026 14:51 Spadek po bezdzietnym wuju jest możliwy. Dziedziczenie ustawowe mówi wprost

Śmierć bliskiej osoby to nie tylko trudny czas żałoby, ale również początek skomplikowanej batalii prawnej o pozostawiony majątek. Kodeks cywilny przewiduje niezwykle precyzyjną, wielostopniową drabinę dziedziczenia, która chroni dobra materialne. Wiadomo, co dzieje się z oszczędnościami bezdzietnego krewnego, który nie spisał ostatniej woli.Polacy wciąż nie spisują testamentówTak działa prawo spadkoweTyle odziedziczą po zmarłym wuju

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: