Te inwestycje kosztowały miliony, a dziś stoją puste w całej Polsce. Publiczne pieniądze poszły na marne

Siłownie plenerowe w całej Polsce. Miały służyć mieszkańcom

Siłownie plenerowe były masowo realizowane w Polsce szczególnie w latach 2014–2023, czyli w okresie intensywnego wykorzystania środków unijnych oraz rozwoju budżetów obywatelskich. Za ich budowę odpowiadały przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego – gminy i miasta, często przy współudziale środków zewnętrznych.

Koszt jednej takiej instalacji zazwyczaj wynosił od 50 tys. do 300 tys. zł, ale w projektach współfinansowanych z UE często były one częścią większych inwestycji, gdzie łączny koszt sięgał nawet kilkuset tysięcy lub kilku milionów złotych.

Problem polegał na skali i mechanizmie finansowania. W latach kończących perspektywę unijną (szczególnie 2018–2023) pojawiła się presja na szybkie wykorzystanie dostępnych środków. W praktyce oznaczało to, że wiele inwestycji realizowano:

• bez pogłębionej analizy potrzeb mieszkańców
• w lokalizacjach o niskim natężeniu ruchu
• jako powtarzalne projekty „z katalogu”

W efekcie w całej Polsce powstała rozproszona infrastruktura rekreacyjna, która formalnie spełniała cele projektowe (rewitalizacja, aktywizacja), ale w praktyce bywa ograniczenie wykorzystywana lub całkowicie pusta.

Jedni korzystają, inni mówią wprost: publiczne pieniądze wyrzucone w błoto

Opinie wokół siłowni plenerowych są dziś wyraźnie podzielone. W dużych miastach i popularnych parkach rzeczywiście można spotkać osoby, które z nich korzystają – szczególnie seniorów i osoby trenujące rekreacyjnie.

Z drugiej strony coraz częściej pojawiają się głosy, że:

• lokalizacje były nietrafione,
• inwestycje powstawały „bo były środki”,
• nikt nie sprawdzał realnego zapotrzebowania mieszkańców.

W wielu miejscach urządzenia stoją puste przez większość dnia, a część z nich z czasem ulega zużyciu lub zniszczeniu. To rodzi pytanie nie o samą ideę, lecz o sposób planowania wydatków publicznych.

W praktyce problemem nie jest pojedyncza siłownia, tylko powtarzalność tego schematu w skali całego kraju.

Internauci komentują:

“To nie tylko w Polsce. Idiotyzm za pieniądze podatników. Nikt ćwiczący na siłce nie skorzysta, a inny nie będzie zainteresowanym. Władze robią jaja wyrzucając mamonę i nikt ich za to nie rozlicza, ale Kowalskiego by ścigali za błąd w zeznaniach opiewający na 1 grosz.”

„Ławki PIS za dziesiątki tysięcy”. Skąd wzięły się takie inwestycje?

Drugim przykładem ze zdjęć są tzw. designerskie ławki i instalacje miejskie, które również powstawały w wielu polskich miastach.

Najgłośniejsze były projekty:

• nietypowych ławek w Warszawie (koszt nawet kilkadziesiąt tysięcy zł za sztukę),
• konstrukcji rekreacyjnych nad wodą czy w przestrzeni publicznej,
• elementów małej architektury projektowanych indywidualnie zamiast standardowych rozwiązań.

Za te inwestycje odpowiadały samorządy, często w ramach:

• rewitalizacji przestrzeni miejskiej,
• projektów estetycznych i turystycznych,
• budżetów obywatelskich.

Problem pojawia się wtedy, gdy forma zaczyna dominować nad funkcją. W części przypadków mieszkańcy zwracali uwagę, że ławki są niewygodne, źle ustawione lub po prostu zbędne.

Droga toaleta i miejska „estetyka”. Gdzie kończy się inwestycja, a zaczyna problem?

W dyskusji o publicznych wydatkach regularnie wracają też inne przykłady:

• toalety miejskie za kilkaset tysięcy złotych,
• rozbudowana mała architektura,
• projekty, które dobrze wyglądają w dokumentacji, ale gorzej działają w praktyce.

Część takich inwestycji ma swoje uzasadnienie – wynika z norm, kosztów technologii czy wymogów dostępności. Problem zaczyna się wtedy, gdy:

• koszt jest wysoki,
• użyteczność niska,
• a lokalizacja nietrafiona.

To właśnie wtedy pojawia się wrażenie, że pieniądze zostały wydane, ale efekt nie spełnia swojej roli.

W skali kraju nie chodzi o jeden projekt, lecz o powtarzający się model wydawania środków publicznych, w którym liczy się realizacja inwestycji, a nie jej późniejsze wykorzystanie.

Źródła: Biznes Info, dane samorządowe, budżety obywatelskie