O te pieniądze po zmarłym musisz się upomnieć. Inaczej środki zostaną w ZUS

Zapomniany majątek na subkontach seniorów

Każdego roku w Polsce odchodzą dziesiątki tysięcy osób, które przez całe życie zawodowe odprowadzały część swoich zarobków do systemu emerytalnego. Statystycznie na samym tylko subkoncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zgromadzona jest kwota sięgająca kilkudziesięciu tysięcy złotych. W przypadku obywateli, którzy przez lata odkładały środki w Otwartych Funduszach Emerytalnych, suma ta potrafi sięgać nawet kilkuset tysięcy złotych.

Mimo tak pokaźnych kapitałów, ogromna część Polaków wciąż żyje w błędnym przekonaniu, że moment śmierci ubezpieczonego definitywnie kończy historię jego świadczeń, a wpłacone pieniądze bezpowrotnie przepadają.

To powszechny mit, który każdego roku kosztuje rodzime gospodarstwa domowe setki milionów złotych. Te walory nie wyparowują z systemu, jednak ich odzyskanie wymaga aktywności ze strony rodziny.

Urzędnicy państwowego ubezpieczyciela ani prywatne instytucje finansowe nie wysyłają do spadkobierców pism informujących o należnych im kwotach. Mechanizm działa wyłącznie na wniosek. Jeśli nikt się nie zgłosi, państwo po prostu zatrzyma ten kapitał. Gdzie dokładnie znajdują się te finanse po licznych reformach?

Osoby, które nigdy nie przystąpiły do OFE, całość środków mają gromadzoną na subkoncie w ZUS. Podobnie wygląda sytuacja ubezpieczonych, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało mniej niż dziesięć lat. Zadziałał tu bowiem tzw. suwak bezpieczeństwa, który automatycznie przeniósł ich oszczędności z OFE na subkonto państwowego ubezpieczyciela.

Szybka wypłata środków z pominięciem sądowych procedur

Kwestia formalnego podziału środków zgromadzonych w ZUS i OFE kryje w sobie pewne unikalne rozwiązanie prawne, które potrafi oszczędzić bliskim miesięcy spędzonych w sądach. Pieniądze te są co prawda dziedziczone, ale formalnie nie wchodzą w skład masy spadkowej, czyli ogółu praw i obowiązków majątkowych przechodzących po śmierci na następców prawnych, o ile zmarły za życia wyznaczył tzw. osoby uposażone.

Wypełnienie w placówce lub online prostego dyspozycyjnego formularza upraszcza całą ścieżkę biurokratyczną. W takim scenariuszu wypłata kapitału następuje z całkowitym pominięciem postępowania sądowego czy konieczności uzyskiwania notarialnego poświadczenia dziedziczenia.

Uprawnieni nie muszą czekać na otwarcie testamentu ani dział spadku, a pieniądze z subkonta oraz funduszu trafiają bezpośrednio na ich konta.

Sytuacja komplikuje się jednak wtedy, gdy zmarły nie pozostawił po sobie żadnej imiennej dyspozycji. Wówczas oszczędności zaczynają być traktowane tak samo, jak reszta majątku - na przykład mieszkanie czy samochód. Nie przepadają, ale aby po nie sięgnąć, niezbędne staje się prawomocne zakończenie postępowania spadkowego. Sam podział środków ściśle determinuje sytuacja rodzinna ubezpieczonego.

Gdy zmarły pozostawał w związku małżeńskim, wdowa lub wdowiec otrzymuje 50 proc. środków gromadzonych w czasie trwania wspólności majątkowej. Warto pamiętać o ważnym zastrzeżeniu: ta część nie jest wypłacana w gotówce, lecz trafia bezpośrednio na subkonto ZUS lub do OFE żyjącego małżonka.

Druga połowa trafia do spadkobierców ustawowych. Dzieci czy rodzeństwo mogą już zadecydować, czy wolą wypłatę w gotówce na konto bankowe, czy przelew do własnego filaru emerytalnego. Jak odzyskać pieniądze po zmarłym? Bez naszej inicjatywy pieniądze przepadną na rzecz Skarbu Państwa.

Zobacz też: 1600 zł dla rodziców za wychowanie dzieci. Jest decyzja ws. nowego świadczenia

Jak odzyskać pieniądze po zmarłym?

Procedurę odzyskiwania należności po zmarłym należy zawsze zacząć od ustalenia, czy posiadał on rachunek w OFE. Uprawnieni spadkobiercy bez problemu uzyskają taką informację w placówce ZUS po okazaniu dokumentów potwierdzających prawo do dziedziczenia. Gdy oszczędności znajdowały się w obu miejscach, formalności zawsze rozpoczyna się od wizyty w funduszu emerytalnym.

Po przeprowadzeniu podziału OFE ma zaledwie 14 dni na powiadomienie ZUS, który następnie automatycznie i na tych samych zasadach podzieli pieniądze z subkonta. W sytuacji, gdy zmarły posiadał oszczędności wyłącznie na subkoncie państwowym, składany jest wniosek na formularzu ZUS-USS bezpośrednio u państwowego ubezpieczyciela.

Do wniosku należy dołączyć skrócony akt zgonu, akt małżeństwa oraz prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku lub Akt Poświadczenia Dziedziczenia. Instytucje mają maksymalnie 3 miesiące na dokonanie przelewu od momentu złożenia kompletnej dokumentacji.

Przy wypłacie gotówkowej pobierany jest jednak zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 19 proc. Można tego uniknąć, wybierając transfer środków bezpośrednio na własny rachunek emerytalny. Kluczowy w całej sprawie jest jednak czas - na zgłoszenie się po należne pieniądze ustawa przewiduje dokładnie 3 lata. Po tym terminie oszczędności przechodzą na własność Skarbu Państwa i przepadają na rzecz budżetu.