Anna Badurska 25.01.2026 18:48

Orkiestra płaci rachunek państwa. To by się stało ze służbą zdrowia, gdyby nie WOŚP. Zaskakujące dane

Fot. Ministerstwo Zdrowia/Maciej Łuczniewski/Reporter Fot. KAPiF

Polska służba zdrowia tonie w długach, kolejkach i braku nowoczesnego sprzętu, ale co roku z puszek Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy płynie ratunek wart setki milionów złotych. W 2024 roku WOŚP pokryła prawie jedną czwartą wydatków państwa na nowy sprzęt medyczny w szpitalach. Krytycy twierdzą, że Orkiestra przykrywa chroniczne niedofinansowanie NFZ, blokując realne reformy. Budżet zdrowia w 2024 roku przekroczył 293 mld zł, a WOŚP zebrała 281 mln zł – niby kropla, ale w kluczowych inwestycjach sprzętowych jej udział rośnie lawinowo. Artykuł analizuje twarde dane z raportów, sprawozdań i analiz ekonomicznych, by pokazać skalę zjawiska.

WOŚP pokrywa 25% wydatków Państwa na sprzęt medyczny
Zbiórki z puszek WOŚP są ratunkiem dla polskiej ochrony zdrowia
Potrzebna reforma ochrony zdrowia w Polsce

WOŚP finansuje co czwartą maszynę w szpitalach

Wyobraź sobie szpital powiatowy bez tomografu od WOŚP – wielu dyrektorów zna ten scenariusz aż za dobrze. Według analizy Business Insider z 2025 roku, w 2024 r. fundacja pokryła 24,6% nakładów budżetowych na sprzęt medyczny (po odliczeniu budynków), gdy państwo wydało realnie ok. 1 mld zł zamiast planowanych 3 mld zł. To drugi najwyższy wynik w historii Orkiestry – w 2023 r. było nawet 27,1%, bo WOŚP puściła w obieg rezerwy z poprzednich finałów (309 mln zł wydatków przy 277 mln zł zbiórki).

Państwo zaplanowało 3,2 mld zł na wydatki majątkowe w zdrowiu (budynki, sprzęt, karetki), ale wykonanie spadło dramatycznie – rząd przesuwał środki na inne priorytety, jak pensje czy leki. NFZ nie kupuje sprzętu bezpośrednio, tylko refunduje świadczenia, więc porównanie zbiórki WOŚP (0,15% całego budżetu zdrowia) do 190-293 mld zł nie jest trafne – liczy się kategoria inwestycji.

Pomoc WOŚP dla polskich szpitali. Zestawienie w liczbach

Przez 32 lata Orkiestra zebrała 2,4 mld zł i wydała ponad 2 mld zł na sprzęt do szpitali państwowych.

Rok	Udział WOŚP w inwestycjach sprzętowych	Realne wydatki Państwa na sprzęt (mln zł)	Zbiórka WOŚP (mln zł)
2022	~25%	630	161
2023	27,1%	~1 140 (szac.)	277
2024	24,6%	~1000 (wykonanie)	282

Źródło: BusinessInsider

Można zauważyć pewien trend: gdy państwo tnie inwestycje, WOŚP wchodzi z sprzętem. W pulmonologii fundacja kupiła w 2024 r. 364 urządzenia do 145 oddziałów w 120 szpitalach – innowacje na skalę światową, których MZ nie sfinansowało. Szpitale SUM dostały od Orkiestry sprzęt za ponad 40 mln zł, w tym na sepsę i SOR-y. To nie przypadek: chronicznie niskie wydatki na "technologiczny skok" sprawiają, że puszki zastępują budżet.

NIK ujawnia zapaść: psychiatria i geriatria na kroplówce Owsiaka

Najwyższa Izba Kontroli bije na alarm od lat – system psychiatrii dziecięcej jest niewydolny, z rosnącymi kolejkami mimo wzrostu świadczeń (raport NIK 2024). W geriatrii priorytet istnieje tylko na papierze: brak oddziałów, za mało lekarzy, fatalny dostęp do opieki (raport NIK 2022). W tym samym czasie WOŚP wchodzi z pomocą: 3 mln zł na psychiatrię dziecięcą w 2021 r., ponad 71 mln zł na geriatrię w latach 2013-2016.

NIK podkreśla zaniedbania państwa – cięcia w modernizacji oddziałów psychiatrycznych idą w parze z darami WOŚP na łóżka i wyposażenie. Program przesiewowych badań słuchu u noworodków (od 2002 r.) objął 96% dzieci (ponad 7,5 mln), z własnym systemem IT – to de facto narodowy program, który powinien finansować MZ, ale działa dzięki fundacji. Dyrektorzy szpitali przyznają w branżowych mediach, że bez WOŚP nie spełnialiby standardów NFZ co do aparatury.

Gdy państwo wie, że Owsiak kupi defibrylatory, motywacja do alokacji budżetu spada. Sprawozdanie WOŚP za 2024 r. pokazuje zakupy dla 423 dzieci z niepełnosprawnościami – realna pomoc, ale na barkach darczyńców. Krytycy wskazują dublowanie obowiązków: sprzęt to rola NFZ, nie puszek.

Co by było bez WOŚP?

Gdyby Orkiestra przestała grać, szpitale nie zbankrutowałyby prawnie, ale pediatria i geriatria doznałyby "zapaści technologicznej". Państwo musiałoby znaleźć setki milionów na odtworzenie – w 2024 r. to równowartość 25% brakujących inwestycji. Rozliczenia fundacji są transparentne (sprawozdania na wosp.org.pl), ale kontrowersje rosną: prawica widzi upolitycznienie, lewica broni filantropii.

Biznesowo to fenomen: WOŚP stabilizuje system, pozwalając politykom przesuwać budżet na socjal czy administrację. W 2026 r., z rekordowymi zbiórkami, pytanie brzmi: ile jeszcze? Reforma NFZ wymaga podniesienia inwestycji do 10% budżetu zdrowia (z obecnych 1-2%), inaczej puszki pozostaną kołem ratunkowym. Finał 2026 pokazuje: Polacy grają, ale rząd musi wejść do gry na serio.

Źródła: