Od 1 sierpnia nowe badanie za darmo w ramach NFZ. Miliony Polek skorzystają bez skierowania

Przez dekady to właśnie klasyczna cytologia stanowiła absolutny fundament profilaktyki raka szyjki macicy w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. System ten jednak bezpowrotnie przechodzi do historii, dając miejsce rozwiązaniom opartym na nowoczesnej diagnostyce molekularnej.

Duża zmiana w gabinetach ginekologicznych w ramach NFZ

Ministerstwo Zdrowia poprzez nowelizację rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych postawiło twardą granicę. Dotychczasowy model badań bezpłatnych wygasa z końcem lipca, a NFZ przestaje finansować starą metodę jako podstawowe narzędzie przesiewowe.

Co istotne dla samych pacjentek, transformacja ta nie wymaga wyrabiania nowych nawyków wizytowych czy ponoszenia jakichkolwiek opłat za świadczenia. Z punktu widzenia budżetu ochrony zdrowia to przemyślana alokacja środków, która ma zwiększyć efektywność wydatków na profilaktykę. Dlaczego jednak NFZ zdecydował się na tak radykalne odejście od metody stosowanej przez pokolenia?

Nowe standardy w diagnostyce nowotworowej w Polsce

Klasyczne badanie cytologiczne polega na pobraniu komórek z tarczy oraz kanału szyjki macicy, a następnie ich ocenie pod mikroskopem przez patomorfologa. Niestety, czynnik ludzki oraz ograniczenia techniczne sprawiały, że czułość tej metody bywała zawodna. 

Wdrożony powszechnie od 1 sierpnia test HPV HR operuje na zupełnie innym poziomie dokładności, badając bezpośrednio materiał genetyczny - DNA lub RNA - wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym. To właśnie ten patogen odpowiada za powstawanie zdecydowanej większości przypadków nowotworów tego typu.

Badania prowadzone przez analityków z Narodowego Instytutu Onkologii wykazują jednoznacznie, że testy molekularne osiągają blisko dwukrotnie wyższą skuteczność w wykrywaniu niebezpiecznych stanów przedrakowych niż tradycyjne szkiełko mikroskopowe. Sam proces pobrania próbnika z perspektywy pacjentki wygląda identycznie i trwa zaledwie krótką chwilę.

Prawdziwa magia technologii dzieje się w laboratorium, gdzie w przypadku wykrycia obecności wirusa z tej samej próbki automatycznie wykonuje się cytologię na podłożu płynnym. Oznacza to ogromną oszczędność czasu oraz braku konieczności ponownego wzywania kobiety do gabinetu. Kto skorzysta z darmowych testów i jak wygląda ścieżka pacjenta?

Zobacz też: Te dane musisz dopisać do rejestru. Prezydent podpisał KROPiK

Dla kogo przeznaczony jest test HPV HR?

Szeroki program bezpłatnych badań przesiewowych skierowany jest do populacji kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Standardowo refundowane badanie molekularne można wykonać raz na 5 lat, co wynika z wysokiej wartości prognostycznej wyniku ujemnego. Gdy test nie wykrywa materiału genetycznego wirusa, ryzyko rozwoju groźnych zmian w najbliższych latach jest minimalne.

W przypadkach uzasadnionych medycznie ginekolog może skrócić ten interwał do 3 lat lub nawet 12 miesięcy. Dodatni wynik testu nie oznacza automatycznie choroby, a jedynie informuje o przynależności do grupy podwyższonego ryzyka, wymagającej dalszej obserwacji. Gdy cytologia płynna wykaże niepokojące zmiany komórkowe, pacjentka trafia na rozszerzoną diagnostykę, obejmującą kolposkopię i pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

Co najważniejsze, cała procedura odbywa się bez potrzeby uzyskiwania skierowania od lekarza POZ. Wystarczy zapisać się do poradni ginekologicznej posiadającej umowę z NFZ lub skorzystać z udogodnień cyfrowych, takich jak Internetowe Konto Pacjenta czy aplikacja mojeIKP.

Zgodnie z nowymi wytycznymi wymazy będą mogły pobierać również wykwalifikowane położne w wybranych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, co znacząco zwiększy dostępność świadczeń w mniejszych miejscowościach. To krok, który ma szansę realnie poprawić statystyki wykrywalności nowotworów w Polsce.