Zmiany w chowaniu zmarłych już w Senacie. Teraz grozi za to kara nawet 5 tys. zł

Petycja wpłynęła do izby wyższej w zeszłym roku, a jej autor nie zgodził się na ujawnienie swoich danych. Domaga się w niej zmian w ustawie jeszcze z 1959 roku, argumentując, że obecny stan prawny nie uwzględnia potrzeb i przekonań wielu obywateli, którzy chcieliby decydować o formie pochówku zgodnie z własnymi wartościami. 

Trzy postulaty na stole

Petycja zawiera trzy konkretne propozycje:

• Rozsypywanie prochów w wyznaczonych miejscach, takich jak lasy, parki czy akweny, według zasad ustalonych przez samorządy.
• Pochówek urn poza cmentarzami, także na prywatnych posesjach i w przydomowych ogrodach, pod warunkiem zachowania wymogów sanitarnych.
• Cmentarze leśne, na których zamiast tradycyjnych nagrobków sadzono by drzewa pamięci.

W uzasadnieniu autor powołuje się na rozwiązania znane z Niemiec, Holandii czy Szwajcarii.

Prawo do decydowania o formie pochówku jest częścią wolności osobistej — przekonuje autor petycji.

Jego zdaniem państwo powinno dopuścić różne formy pożegnania, zgodne z indywidualnymi przekonaniami obywateli.

Spór o tradycję i zagrożenia

Do sprawy odniosło się Ministerstwo Zdrowia. Jego stanowisko przedstawiła w listopadzie 2025 roku Joanna Kujawa, naczelnik wydziału zdrowia środowiskowego w Departamencie Zdrowia Publicznego.

Pochodzące ze spopielenia zwłok prochy ludzkie nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego i te kwestie nie wymagają regulacji prawnej — stwierdziła Joanna Kujawa.

Zwróciła jednak uwagę, że sprawa wykracza poza samo zdrowie publiczne i dotyka także planowania przestrzennego, ochrony środowiska oraz porządku publicznego.

Temat szybko podzielił senatorów. Za zmianą opowiedziała się Jolanta Piotrowska z Koalicji Obywatelskiej, która przekonywała, że przepisy powinny nadążać za zmieniającymi się zwyczajami. Zdecydowanie przeciwny petycji był natomiast Michał Seweryński z Prawa i Sprawiedliwości.

To może doprowadzić do tego (…) że nastąpi zagrożenie kulturowe. Bo będzie tak, że gdziekolwiek postawimy stopę, będzie ryzyko, że jakiś cmentarzyk naruszymy — mówił senator.

Właśnie z powodu tych rozbieżności senacka komisja poprosiła o opinie kolejne resorty, w tym Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Klimatu i Środowiska, Infrastruktury oraz MSWiA.

Na razie obowiązują wysokie grzywny

Dopóki prawo się nie zmieni, obowiązują dotychczasowe zasady, a te są surowe. Urny można składać wyłącznie na cmentarzach, w grobie lub w kolumbarium. Jak wskazują senaccy prawnicy, za nielegalne rozsypanie prochów lub pochówek poza cmentarzem grozi grzywna do 5 tysięcy złotych albo areszt od 5 do 30 dni. W świetle przepisów takie działanie traktowane jest jak znieważenie prochów, nawet jeśli wynika z chęci spełnienia ostatniej woli zmarłego.