BiznesINFO.pl
hands-4344711 1920

https://pixabay.com/pl/photos/r%C4%99ce-stary-staro%C5%9B%C4%87-4344711/

Majątek w testamencie można zapisać każdemu. Najbliższa rodzina ma prawo do zachowku

31 Maja 2021

Autor tekstu:

Przemysław Puch

Udostępnij:

Właściciel majątku poszczególne jego składniki może zapisać w swoim testamencie każdemu. Pominięci członkowie rodziny zmarłego mogą domagać się natomiast tzw. zachowku, choć bywa, że nie jest to procedura ani łatwa, ani przyjemna.

Zgodnie z zapisami ustawy Kodeks cywilny dziedziczenie w Polsce może odbywać się zarówno ustawowo, jak i testamentowo, czyli na podstawie dokumentu sporządzonego przed śmiercią przez właściciela majątku.  

Wartość zachowku

Pierwszeństwo ma dziedziczenie testamentowe.

Życie, jak wiadomo, bywa jednak zaskakujące. Zdarza się, że dokument taki jest nieważny, w jego treści zostali pominięci niektórzy członkowie najbliższej rodziny lub cały majątek został zapisany obcej osobie lub instytucji. Spodziewająca się śmierci osoba może zarządzać bowiem przyszłością swojego majątku w sposób absolutnie dowolny.

W takiej sytuacji osoby, które dziedziczyłyby po zmarłym w drodze ustawowej, czyli najbliżsi, mają prawo do tzw. zachowku, określonej części pozostawionego majątku.

Zgodnie z zapisami artykułu 991 Kodeksu cywilnego przysługuje im połowa pozostawionego przez osobę zmarłą majątku (udziału spadkowego), który dostałyby w przypadku dziedziczenia na drodze ustawowej. Osobie niepełnoletniej lub trwale niezdolnej do pracy przysługuje zachowek wynoszący dwie trzecie (66,6 proc.) ustawowo przypadającego jej
udziału.

Zachowek niegodnych

W procesie określania prawa do zachowku uwzględniani są także tzw. spadkobiercy niegodni, czyli tacy, którzy zostali wyłączeni z dziedziczenia w wyniku popełnienia przestępstwa na szkodę spadkodawcy. Biorą w nim udział także osoby, które świadomie, z takich, czy innych powodów, odrzuciły przyjęcie spadku.

Pierwszym krokiem po śmierci właściciela majątku jednak jest obliczenie samej wartości tzw. czystego spadku. Od aktywów odejmowane są pasywa (długi spadkowe takie jak na przykład zaciągnięte przez zmarłego kredyty, pożyczki, wystawione weksle, czy zapisy windykacyjne).

Rodzinny zachowek

Szczególnie w przypadku spadków o wysokiej wartości dochodzi na tym tle do sporów nawet w kręgu najbliższej rodziny. Kwestię zachowku rozwiązywane są, zazwyczaj, polubownie, bo w grę wchodzą więzi zarówno rodzinne, jak i wymagające delikatności i empatii kwestie finansowe.

Czasem jednak uzyskanie porozumienia jest na tyle trudne, czasem niemożliwe, że koniczne jest wejście na drogę sądową. Żądanie zapłaty zachowku skierowane być powinno do pozostałych spadkobierców, tylko tych, rzecz jasna, którzy otrzymali spadek. Często się zdarza, że dziedzicząca na podstawie testamentu osoba, szczególnie w kręgu najbliższej rodziny, dobrowolnie spłaca uprawnionych do otrzymania zachowku, czasem jednak nie jest do tego skłonna.

Zachowek pieniężny

Pozew sądowy ma formę wystąpienia z powództwem o zapłatę zachowku. Roszczeń z tego tytułu można dochodzić w ciągu pięciu lat od ogłoszenia treści testamentu.

Uprawniony do zachowku może zażądać od osób, które nabyły prawa do spadku, tylko określonej kwoty pieniężnej. Tytułem zachowku nie można domagać się wydania określonych przedmiotów. Zachowek rekompensuje jedynie, jak dowodzi praktyka sądowa, tzw. interes ekonomiczny spadkobiercy. Nie może w taki sposób domagać się ze spadku konkretnych przedmiotów mających dla niego wartość majątkową lub na przykład sentymentalną.

Utrata zachowku

Czasem jednak nawet prawo do zachowku nie gwarantuje uzyskania jakiegokolwiek majątku po osobie zmarłej. Dzieje się tak w sytuacji wydziedziczenia, czyli gdy w testamencie zostało zawarte zastrzeżenie, we właściwy sposób uargumentowane, że dana osoba ma nie otrzymać
niczego po zmarłym.

Prawo do zachowku nie przysługuje również małżonkowi, zstępnym czy rodzicom, którzy zostali uznani przez Sąd za tzw. niegodnych dziedziczenia (na przykład popełnili ciężkie przestępstwo). Nie będzie go także mieć małżonek, który w chwili śmierci spadkodawcy pozostawał z nim w separacji albo przeciw któremu zmarły wniósł uzasadniony pozew o
rozwód z jego winy. Tak samo zachowku nie otrzymają osoby, które, choć zostały pominięte w testamencie, otrzymały od spadkodawcy darowizny o wartości równej lub wyższej niż wyniósłby zachowek.

Podobne artykuły

pixabay, Chronomarchie

Twój portfel

Potężny cios w samozatrudnionych. Ich składki wzrosną o ponad 1000 zł

Czytaj więcej >
fot: Arkadiusz Ziolek/ East News. 16.07.2019. n/z Niemowlak trzyma banknot 500 zl.

Twój portfel

12 000 plus jednak szybciej. Rząd zdradził, kiedy można spodziewać się wypłat

Czytaj więcej >
Polacy wycofują oszczędności z banków

Twój portfel

Oszczędności w banku? Nie, teraz stawiamy na alternatywy

Czytaj więcej >
pixabay, IADE-Michoko

Twój portfel

Ceny paliw na stacjach robią wrażenie. Cieszyć się mogą tylko tankujący gaz

Czytaj więcej >
pieniadze-pixabay-jarmoluk

Twój portfel

Opłata opakowaniowa już budzi kontrowersje. Branża nie przebiera w słowach

Czytaj więcej >
Biznes Info

Twój portfel

Abonamentu RTV wciąż unika masa Polaków. A kontrolerzy i tak wystawiają mandaty na 735 zł

Czytaj więcej >