Kryptoaktywa pod lupą fiskusa. Dyrektywa DAC8

DAC8 zmienia sposób raportowania aktywności na rynku krypto

Raportowanie obejmie aktywność inwestorów już za 2026 r. W Polsce raportujący dostawcy przekażą pierwsze informacje do końca czerwca 2027 r. Następnie dane wejdą do systemu automatycznej wymiany informacji podatkowych i do końca września 2027 r. administracje podatkowe państw UE wymienią się informacjami dotyczącymi raportowanych użytkowników za 2026 r. W praktyce oznacza to, że dane dotyczące polskiego rezydenta korzystającego np. z platformy, której operator podlega obowiązkom raportowym w innym państwie UE, co do zasady trafią do polskiej administracji podatkowej.

Czy dyrektywa DAC8 oznacza koniec anonimowości inwestorów na rynku krypto? DAC8 znacząco zwiększa widoczność aktywności na tym rynku dla administracji podatkowych. Do tej pory organy mogły pozyskiwać informacje o podatniku m.in. w toku czynności sprawdzających czy kontroli, korzystać z danych pozyskiwanych w ramach automatycznej wymiany informacji przez instytucje finansowe w ramach CRS. Nie było jednak systemowego, automatycznego źródła danych stworzonego właśnie dla transakcji na kryptoaktywach. Zmienia to dyrektywa DAC8. Nie wprowadza nowego podatku ani nie zmienia zasad opodatkowania kryptowalut; sprawia, że aktywność inwestora staje się dla administracji podatkowej bardziej widoczna.
 

Nie tylko giełdy. Kogo obejmą nowe obowiązki?

Co ważne, raportować będą nie tylko giełdy kryptowalut. Dyrektywa DAC8 sięga szerzej. Obejmuje nie tylko dostawców usług w zakresie kryptoaktywów posiadających status CASP w rozumieniu MiCA, ale również określonych operatorów, którzy nie mają takiego statusu, wykonują określone usługi w zakresie kryptoaktywów i spełniają przesłanki uznania ich za raportującego dostawcę na potrzeby DAC8. Co istotne, na potrzeby DAC8 pojęcie usług w zakresie kryptoaktywów wprost obejmuje również staking i lending. amo oferowanie stakingu lub lendingu nie przesądza jednak o obowiązku raportowym. Konieczne jest spełnienie pozostałych przesłanek uznania podmiotu za raportującego dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów. Zakres DAC8 nie pokrywa się więc jeden do jednego z regulacyjnym reżimem MiCA.

Fiskus zobaczy wymiany, transfery i przepływy środków

Pytanie brzmi, jak dużo fiskus będzie wiedział o aktywności inwestora? DAC8 obejmuje raportowaniem dwa podstawowe rodzaje zdarzeń: transakcje wymiany oraz transfery raportowanych kryptoaktywów. Transakcje wymiany obejmują zarówno wymianę kryptoaktywów na waluty fiat i odwrotnie, jak również wymianę jednych kryptoaktywów na inne. Raportowaniu podlegają także transfery, czyli określone przepływy kryptoaktywów z lub na adres albo rachunek użytkownika, których dostawca nie może zakwalifikować jako transakcji wymiany. W praktyce oznacza to, że raportowanie może objąć również przepływy aktywów pomiędzy platformą a zewnętrznym portfelem użytkownika. Informacje o tych transakcjach będą przekazywane w formie zagregowanej dla poszczególnych rodzajów raportowanych kryptoaktywów.

Co ważne, transakcja widoczna dla fiskusa nie musi oznaczać podatku do zapłaty. Wymiana jednej kryptowaluty na inną podlega raportowaniu DAC8, choć w Polsce jest neutralna na gruncie podatku dochodowego. Dane z DAC8 nie będą więc prostym odpowiednikiem przychodu wykazanego w deklaracjach podatkowych.

Można również zakładać, że wzrośnie liczba kontroli, ponieważ organy podatkowe zyskają narzędzie pozwalające znacznie precyzyjniej typować przypadki wymagające weryfikacji. Będą mogły zestawić deklarację podatnika z danymi otrzymanymi niezależnie od niego i łatwiej identyfikować rozbieżności w rozliczeniach podatkowych.

Dane z 2026 r. mogą skierować uwagę fiskusa także na wcześniejsze lata

Co więcej, informacje dotyczące 2026 r. mogą stać się impulsem do zainteresowania wcześniejszymi okresami rozliczeniowymi, oczywiście w granicach obowiązujących terminów przedawnienia. Jeżeli dane pokażą aktywność inwestora, która rozpoczęła się wcześniej, naturalnym kierunkiem weryfikacji może być sprawdzenie, czy dochody z poprzednich lat zostały prawidłowo rozliczone.

Pozostaje również kwestia osób, które korzystają z zagranicznych platform albo zmieniły rezydencję podatkową. Sama zagraniczna platforma czy zmiana rezydencji nie oznaczają automatycznie wyjścia z systemu raportowania. Rezydencja podatkowa jest jednym z fundamentów DAC8, albowiem pozwala ustalić, do administracji którego państwa powinny trafić informacje o użytkowniku. Dostawcy zbierają w tym celu m.in. informacje o państwie rezydencji oraz numerach TIN i weryfikują wiarygodność tych danych na podstawie informacji, którymi dysponują. Rzeczywista zmiana rezydencji nie pomoże w ukryciu się przed fiskusem – zwyczajnie zgodnie z zasadami rezydencji podatkowej – dane będą trafiały do jurysdykcji właściwej dla rezydencji i odpowiednio weryfikowane przez tamtejsze organy podatkowe.