Kaucja za butelki i puszki do likwidacji? Konfederacja składa projekt do Sejmu
Gromadzenie plastikowych butelek i noszenie worków z puszkami do osiedlowego dyskontu może niebawem przejść do historii. Do laski marszałkowskiej wpłynął poselski projekt ustawy uchylający system kaucyjny w Polsce.
Parlamentarzyści opozycji przekonują, że obecny mechanizm przynosi potężne straty samorządom, generuje wysokie koszty handlowcom i niepotrzebnie komplikuje codzienne życie konsumentów. Czy kontrowersyjne przepisy zostaną całkowicie unieważnione?
System kaucyjny w Polsce - konsumenci zniecierpliwieni
Począwszy od 1 października 2025 roku polski rynek przeszedł rewolucję w zbieraniu odpadów opakowaniowych. Przy zakupie napojów w plastikowych butelkach do 3 litrów oraz metalowych puszkach do 1 litra doliczana jest obligatoryjna kaucja w wysokości 50 groszy.
Czytaj więcej: Nowy rodzaj puszek trafił do Polski. Za takie opakowanie kaucji nie odzyskasz
Szklane butelki wielokrotnego użytku obciążono z kolei stawką 1 złotej. Przepisy nie wymagają co prawda okazania paragonu przy zwrocie, jednak opakowanie musi zachować nienaruszony kształt oraz czytelny symbol dwojga strzałek z kwotą kaucji. Dla wielu obywateli codzienne magazynowanie nieuszkodzonych butelek w małych mieszkaniach szybko stało się uciążliwą koniecznością.
Czy rzeczywiście Polacy zaakceptowali ten ekologiczny obowiązek? Opublikowane badania wskazują na rosnący sceptycyzm konsumentów. Aż 48,1 proc. badanych przyznaje, że nigdy nie oddało plastikowej butelki w ramach oficjalnej sieci zbiórki. Co więcej, blisko 38 proc. respondentów wprost deklaruje brak chęci do korzystania z systemu. Problem potęgują błędy techniczne. Dane sieci Netto ujawniają, że aż 35 proc. prób zwrotu opakowań w recyklomatach kończy się odmową z powodu odkształceń lub braku wymaganego logo.
Dodatkowo ponad połowa obywateli postrzega zakaz zgniatania plastikowych pojemników za kluczową barierę organizacyjną. Nie brakuje też głosu pracowników handlu, którzy bez dodatkowego wynagrodzenia musieli przejąć obowiązki sortowania nieczystości.
Do Sejmu trafił projekt znoszący system kaucyjny w Polsce
Ekonomiczny bilans dotychczasowego funkcjonowania przepisów rodzi poważne zapytania analityków gospodarczych. W uzasadnieniu poselskiego projektu ustawy - pod którym podpisał się m.in. poseł Grzegorz Płaczek oraz grupa posłów Konfederacji - wskazano, że system w obecnym kształcie dyskryminuje mieszkańców mniejszych miejscowości i osoby starsze.
Większość recyklomatów ze względu na wysokie koszty instalacji trafiła do hipermarketów w dużych aglomeracjach. Konieczność pokonywania wielu kilometrów autem jedynie w celu odzyskania kilkunastu złotych stoi w jaskrawej sprzeczności z ideą redukcji śladu węglowego. Eksperci wyliczają, że przeciętna czteroosobowa rodzina rocznie zużywa od 120 do 150 opakowań jednorazowych na osobę, zamrażając w kaucjach 240-300 zł rocznie.
Większość tych środków bezpowrotnie przepadła w gąszczu formalności, stając się ukrytym podatkiem od konsumpcji. Równolegle ucierpiały budżety lokalnych wspólnot. Wprowadzenie kaucji pozbawiło gminne sortownie najbardziej wartościowych surowców wtórnych, czyli puszek aluminium oraz czystego tworzywa PET.
Uszczuplenie dochodów samorządów ze sprzedaży wartościowego surowca bezpośrednio przekłada się na ryzyko podwyżek opłat za odbiór śmieci dla wszystkich mieszkańców.
Ogromne obciążenia ponieśli też sami przedsiębiorcy. Dostosowanie placówek handlowych do nowych wymogów prawnych kosztowało branżę handlową w skali całego kraju szacunkowo 250 mln zł. Czy zatem całkowite wycofanie się z tych regulacji rozwiąże nawarstwiające się problemy gospodarcze?
Złożony 6 sierpnia 2026 roku projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi przewiduje kompletne zamknięcie państwowego systemu kaucyjnego.
Czytaj więcej: Zwrot akcyzy za paliwo ostatni raz "po staremu". W sierpniu mija termin na składanie dokumentów
Konfederacja chce likwidacji systemu kaucyjnego w Polsce
W przypadku uchwalenia nowej regulacji wydane zezwolenia dla operatorów wygasną, a obowiązek zbierania surowców powróci do sprawdzonych ram gminnej zbiórki komunalnej. Dla konsumentów oznaczałoby to natychmiastowe usunięcie opłaty kaucyjnej przy kasach oraz ponowną możliwość wrzucania zgniecionych puszek i plastikowych butelek do żółtych pojemników na odpady.
Podróżowanie samochodem dla odzyskania kaucji nie przyczynia się do ochrony środowiska, co stoi w jaskrawej sprzeczności z proekologicznym celem funkcjonowania systemu kaucyjnego, deklarowanym przez ustawodawcę. - podkreślają autorzy projektu.
Zmiana ta miałaby ustabilizować finanse gmin i obniżyć lokalne opłaty śmieciowe. Co istotne, projekt pozostawia obowiązek selektywnej zbiórki placówkom o powierzchni powyżej 2000 metrów kwadratowych oraz nakłada większą odpowiedzialność na samych producentów napojów.
Największą niewiadomą pozostają ewentualne odszkodowania dla podmiotów, które zainwestowały w infrastrukturę. Roszczenia operatorów szacuje się na kwotę od 100 do nawet 500 mln zł. Projektodawcy uspokajają jednak, że realne rekompensaty zasądzone przez sądy nie przekroczą 50 mln zł ze względu na przewidziany 6-miesięczny okres przejściowy oraz brak bezterminowych gwarancji w udzielonych licencjach.
Choć Resort Klimatu i Środowiska rozważał wcześniej rozszerzenie kaucji na tzw. małpki i wszystkie szklane opakowania, los całej reformy zależy teraz od decyzji większości parlamentarnej. Przyszłość polskiego recyklingu znów stanęła pod wielkim znakiem zapytania.
Obserwuj w Google News
