Jakie prawa przysługują konsumentowi?

O czym należy pamiętać w relacjach z konsumentem?

Prawa konsumenta chroni Konstytucja, zgodnie z którą władze publiczne zabezpieczają konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Dlatego należy pamiętać o tym, że:

• konsument jest traktowany w przepisach jako słabsza strona sporu,

• konsument ma prawo do odstąpienia od umowy, możliwości złożenia reklamacji wadliwego towaru na podstawie rękojmi lub gwarancji,

• umowy z konsumentami mogą zawierać tylko ściśle określone klauzule,

• w rozwiązywaniu sporów konsumenckich mogą pomóc specjalne instytucje.

Jakie prawa ma polski konsument?

Konsument w relacji z przedsiębiorcą jest jednostką słabszą ze względu na posiadanie niedostatecznej wiedzy specjalistycznej związanej z nabywanymi produktami lub usługami, dlatego chroni go Ustawa o prawach konsumenta. Konsument ma prawo do:

• bezpieczeństwa i ochrony zdrowia – towary i usługi powinny być odpowiednio oznaczone, a ich cechy doprecyzowane, konsument musi być również poinformowany o możliwości wystąpienia ryzyka,

• rzetelnej informacji – klient nie może być wprowadzany w błąd przez niesolidne i nieuczciwe reklamy,

• wyboru – konsument powinien osiągnąć całkowitą korzyść ekonomiczną,

• wysłuchania głosu konsumenta – klient ma prawo do swobodnego wypowiadania się i wystawiania opinii, a także tworzenia w tym celu odpowiednich organizacji, których opinie będą brane pod uwagę przy podejmowaniu przez rząd decyzji dotyczących praw konsumentów,

• pozytywnego załatwienia uzasadnionych reklamacji,

• edukacji konsumenckiej – konsument powinien mieć łatwy dostęp do informacji o podstawowych cechach towarów i usług,

• życia w zdrowym środowisku.

Instytucje chroniące konsumentów

Najważniejszym organem chroniącym interesy konsumentów jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Do UOKiK można wnosić skargi i wnioski związane z naruszeniem interesu zbiorowego większej liczby konsumentów. Za naruszenia takie uważa się m.in. niewłaściwą obsługę konsumenta, błędne reklamy, informacje na opakowaniu niezgodne z prawdą.

UOKiK ma uprawnienia do działania na rzecz ochrony konsumenta poprzez prowadzenie postępowań w sprawach naruszających interesy konsumenta, postępowań antymonopolowych w sprawach praktyk ograniczających konkurencję, w sprawach o uznanie postanowień umowy sprzecznych z prawem, wykorzystywanie instytucji tzw. tajemniczego klienta, które pozwala na rzetelne sprawdzenie i zebranie dowodów w prowadzonym postępowaniu.

Kolejnym organem chroniącym konsumenta jest powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów. Wykonuje on zadania należące do władz powiatu lub miasta w zakresie ochrony interesów konsumenta. Udziela również bezpłatnych informacji dotyczących praw konsumentów oraz reprezentuje interesy konsumentów. Rzecznik konsumentów jest zobowiązany do udzielania pomocy konsumentom indywidualnym oraz zachęcania do dochodzenia praw konsumenckich.