Co warto wiedzieć o umowie użyczenia?
pixabay.com
Autor Magdalena Chajzler - 30 Listopada 2020

Co warto wiedzieć o umowie użyczenia?

Czym jest umowa użyczenia? Jakie są jej niezbędne elementy? Czego można komuś użyczyć i na ile? Jakie są prawa i obowiązki użyczającego, a jakie biorącego?

Na czym polega użyczenie?

Użyczenie to bezpłatne przekazanie rzeczy (samochodu, lokalu, maszyn itp.) do używania. W użyczeniu stronami są biorący oraz użyczający. Użyczenie zawierane jest zgodnie z Kodeksem cywilnym poprzez zawarcie umowy użyczenia. Dobrze jest sporządzić taką umowę na piśmie lub formie aktu notarialnego, ale dopuszczalna jest również forma ustna.

Jak poprawnie sporządzić umowę użyczenia?

Aby umowa była wiążąca i przydatna np. w postępowaniu sądowym, powinna zawierać następujące informacje:

  • dane osobowe użyczającego i biorącego, takie jak: imię i nazwisko, adres, nazwa i NIP, jeśli stroną lub stronami są firmy, PESEL i numer dowodu osobistego, jeśli stroną lub stronami są osoby fizyczne,
  • informacje o przedmiocie umowy,
  • czas trwania użyczenia – określony, nieokreślony.

Warto również określić sposób użytkowania danego przedmiotu umowy użyczenia, takiej jak:

  • opcje przekazania przez biorącego rzeczy osobie trzeciej,
  • pokrycie kosztów wynikających z używania – nie jest to opłata za korzystanie,
  • odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie rzeczy powstałe w wyniku niezawinionym bądź zawinionym przez biorącego,
  • możliwość zmiany umowy.

Zawarcie umowy użyczenia

Umowę użyczenia można zawrzeć w każdej formie prawnej – poprzez umowę ustną lub pisemną. Najlepiej jednak zawrzeć ją w formie pisemnej. Można to zrobić na piśmie, a także poprzez e-mail czy nawet wysłanie sms-a.

Umowa użyczenia a inne umowy

Umowa użyczenia uprawnia do korzystania z cudzej rzeczy. Jest podobna do innych, przewidzianych w Kodeksie cywilnym umów, takich jak:

  • umowa najmu,
  • umowa dzierżawy,
  • leasing.

Umowa użyczenia różni się jednak od tych umów faktem, że w zamian za użyczenie nie jest pobierana opłata. W przypadku najmu, dzierżawy czy leasingu biorący zobowiązany jest do uiszczania opłaty – czynszu, dzierżawy czy raty leasingowej.

Umowa użyczenia jest podobna do umowy darowizny, gdzie również dochodzi do nieodpłatnego użyczenia – przeniesienia własności rzeczy lub prawa na inną osobę. Różnicą jest to, że obdarowany darowizną staje się właścicielem przedmiotu czy prawa. Darowizna ma ponadto skutek definitywny, a umowa użyczenia skutek czasowy.

Na jaki okres zawiera się umowę użyczenia?

Użyczać można na czas określony lub nieokreślony. W przypadku użyczenia na czas określony należy w umowie wskazać termin, po upływie którego umowa wygasa. Natomiast w przypadku umowy użyczenia na czas nieokreślony powinno się określić termin wypowiedzenia umowy. W przeciwnym wypadku termin zwrotu użyczonej rzeczy w przypadku wypowiedzenia umowy regulują przepisy Kodeksu cywilnego, które przewidują, że zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Do wygaśnięcia umowy użyczenia na czas nieokreślony dochodzi również w przypadku, gdy biorący wykorzystał rzecz w uzgodnionym celu i nie jest mu ona już dłużej potrzebna.

Zarówno w przypadku umowy użyczenia na czas określony, jak i nieokreślony, użyczający ma prawo żądać zwrotu rzeczy w trybie niezwłocznym. Wypowiedzenie umowy użyczenia może nastąpić w przypadku, jeśli biorący:

  • używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową,
  • używa rzeczy w sposób sprzeczny z właściwościami lub przeznaczeniem rzeczy,
  • powierza rzecz innej osobie bez upoważnienia użyczającego,
  • rzecz staje się potrzebna użyczającemu z powodów nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy.

Jakie prawa i obowiązki ma biorący, a jakie użyczający?

W związku z zawarciem umowy użyczenia biorący nabywa prawo do:

  • bezpłatnego używania rzeczy oddanej mu w użyczenie w czasie zawartym w umowie użyczenia,
  • oczekiwania na naprawienie szkody wyrządzonej przez użyczającego polegającej na niepowiadomieniu o wadach rzeczy użyczanej.

Do obowiązków biorącego należy natomiast:

  • używanie rzeczy w sposób zgodny z przeznaczeniem,
  • uzyskanie zgody użyczającego w przypadku chęci przekazania rzeczy do użytku osobie trzeciej,
  • ponoszenie zwykłych kosztów utrzymania rzeczy,
  • ponoszenie odpowiedzialności za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy,
  • zwrot rzeczy w niepogorszonym stanie.

Użyczający ma prawo do:

  • wyrażenia zgody na powierzenie rzeczy do korzystania innej osobie,
  • żądania zwrotu rzeczy, gdy używanie jej odbywa się w sposób sprzeczny z umową, przeznaczeniem lub jeśli biorący powierza ją innej osobie nie będąc do tego upoważniony przez umowę, albo jeśli rzecz stanie się użyczającemu potrzebna z powodów nieprzewidzianych w momencie zawarcia umowy,
  • zwrotu rzeczy w niepogorszonym stanie po zakończeniu umowy użyczenia.

Obowiązkiem użyczającego jest:

  • zezwolenie biorącemu na bezpłatne używanie rzeczy przez okres zawarty w umowie użyczenia,
  • naprawić szkodę wyrządzoną biorącemu, która zaistniała wskutek niepoinformowania biorącego o wadach użyczanej rzeczy.

Kiedy ulegają przedawnieniu roszczenia z umowy użyczenia?

W myśl Kodeksu cywilnego termin przedawnienia roszczeń wynikający z faktu zawarcia umowy użyczenia wynosi 1 rok, licząc od dnia zwrotu użyczonej rzeczy. Podlegają mu:

  • roszczenie użyczającego o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy,
  • roszczenie biorącego o zwrot nakładów na rzecz,
  • roszczenie o naprawienie szkody powstałej wskutek wady.

Pozostałe roszczenia, w tym odszkodowawcze z powodu utraty lub zniszczenia rzeczy, ulegają przedawnieniu z upływem terminów określonych w Kodeksie cywilnym, tj. z upływem 10 lat, a w przypadku roszczeń o świadczenia okresowe i związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – z upływem 3 lat.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News