Zwrócił butelki w Kauflandzie. Nie takiej kwoty spodziewał się na bonie
System kaucyjny miał uprościć zwrot opakowań i sprawić, że klienci bez problemu odzyskają pieniądze zapłacone przy zakupie napoju. W praktyce nowe rozwiązanie nadal rodzi jednak pytania i nieporozumienia. Jeden z klientów Kauflandu zwrócił uwagę na kwotę naliczoną podczas oddawania szklanych butelek. Sprawą zainteresował się rzecznik konsumentów, a sama sieć rozpoczęła jej weryfikację.
System kaucyjny działa w Polsce od jesieni 2025 roku, a od początku 2026 roku na rynku pojawia się coraz więcej opakowań oznaczonych specjalnym symbolem. Do końca czerwca konsumenci zwrócili już około 2,3 mld puszek i butelek, jednak szybkie upowszechnienie systemu uwidoczniło również problemy związane z jego praktycznym funkcjonowaniem.
System kaucyjny działa w wielu krajach Europy. Ma zwiększać poziom recyklingu
System kaucyjny nie jest polskim pomysłem. Podobne rozwiązania od lat funkcjonują w wielu państwach europejskich, między innymi w Niemczech, krajach skandynawskich i bałtyckich czy Chorwacji. Zasada jest podobna: przy zakupie napoju klient płaci dodatkową kwotę, którą odzyskuje po zwróceniu pustego opakowania. Pieniądze mają zachęcić konsumentów, aby butelka lub puszka trafiła do osobnej zbiórki zamiast do odpadów zmieszanych.
Poszczególne systemy różnią się jednak zakresem. Inna może być wysokość kaucji, rodzaje objętych nią opakowań czy sposób oddawania butelek i puszek. Popularnym rozwiązaniem są automaty zwrotne, które rozpoznają opakowanie po kodzie i innych parametrach, a następnie wydają potwierdzenie pozwalające odzyskać pieniądze.
Znaczenie takich systemów ma w najbliższych latach rosnąć. Unijne przepisy przewidują, że do 2029 roku państwa członkowskie mają osiągnąć co najmniej 90-procentowy poziom selektywnej zbiórki jednorazowych plastikowych butelek i metalowych opakowań po napojach. Jednym z podstawowych narzędzi służących do realizacji tego celu mają być właśnie systemy kaucyjne.
Dane Komisji Europejskiej pokazują, że takie rozwiązanie może być skuteczne. Wśród państw osiągających wysokie poziomy selektywnej zbiórki zdecydowana większość korzystała z systemów zwrotu kaucji. W 2022 roku w całej Unii selektywnie zebrano około 71 proc. jednorazowych plastikowych butelek po napojach, a część państw już wtedy przekraczała wymagane w kolejnych latach poziomy.
Korzyścią jest przede wszystkim uzyskiwanie stosunkowo czystego strumienia materiału nadającego się do ponownego przetworzenia. Jednocześnie system oznacza dla klientów konieczność przechowywania pustych opakowań i dostarczenia ich do punktu zbiórki, a dla sklepów stworzenia infrastruktury i obsługi całego procesu.
System kaucyjny w Polsce działa od 1 października 2025 roku
Polski system kaucyjny ruszył 1 października 2025 roku. Mechanizm był jednak wprowadzany stopniowo. Od początku 2026 roku producenci, którzy przystąpili do systemu, mogą wprowadzać nowe partie napojów już w opakowaniach oznaczonych znakiem kaucji. Jednocześnie starsze zapasy bez tego oznaczenia mogą pozostawać w sprzedaży aż do ich wyczerpania.
Kluczowy jest właśnie znak kaucji umieszczony na opakowaniu. To on informuje, że konkretna butelka lub puszka należy do powszechnego systemu i wskazuje wysokość należnych pieniędzy. Do systemu należą butelki PET o pojemności do 3 litrów oraz puszki metalowe do 1 litra, w obu przypadkach kaucja wynosi 50 groszy. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 litra jest to 1 zł.
Szklane butelki wielokrotnego użytku zostały praktycznie włączone do powszechnego systemu od początku 2026 roku. Jednocześnie na rynku mogą funkcjonować także wcześniejsze systemy zwrotnych butelek prowadzone przez producentów. Dlatego samo określenie "butelka zwrotna” nie wystarcza, jeśli nie znajduje się na niej oficjalny znak systemu kaucyjnego, zasady zwrotu mogą wynikać z systemu konkretnego producenta.
Duże sklepy o powierzchni powyżej 200 mkw., które sprzedają napoje w opakowaniach kaucyjnych, muszą prowadzić ich zbiórkę. W systemie uczestniczą również określone mniejsze placówki oraz dodatkowe punkty i automaty. Przy zwrocie opakowania ze znakiem kaucji nie trzeba okazywać paragonu.
To właśnie okres przejściowy i współistnienie różnych rodzajów opakowań stały się jedną z przyczyn zamieszania wśród klientów. Na sklepowych półkach mogą nadal znajdować się podobnie wyglądające butelki funkcjonujące na różnych zasadach. Wątpliwości dotyczą też działania automatów, warunków zwrotu oraz bonów wydawanych zamiast gotówki.
Mimo tych problemów skala systemu szybko rośnie. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska do końca czerwca 2026 roku zwrócono już około 2,3 mld opakowań, z czego 87 proc. trafiło do systemu za pośrednictwem automatów. W Polsce działa około 64 tys. punktów, w których można oddawać opakowania.
Zobacz też: Nowy rodzaj puszek trafił do Polski. Za takie opakowanie kaucji nie odzyskasz
Oddał butelki w Kauflandzie i dostał połowę kaucji. Sieć wyjaśnia sprawę
Problem z praktycznym działaniem systemu zgłosił klient Kauflandu w Żorach. Andrzej Piksa przekazał, że oddał w sklepie szklane butelki po piwie. Według jego relacji miały być objęte kaucją w wysokości 1 zł za sztukę, tymczasem za każdą otrzymał jedynie 50 groszy.
Mężczyzna twierdził również, że w sklepie znajdowała się informacja wskazująca kaucję w wysokości złotówki. Gdy zgłosił różnicę pracownikom, miał usłyszeć, że powodem jest "błąd systemu” i nie można dokonać korekty. Zwrócił też uwagę na informację, że sklep nie przyjmie butelek niekupionych w tej konkretnej placówce.
Tutaj istotne jest jednak rozróżnienie dwóch systemów. Jeśli butelka rzeczywiście posiada oficjalny znak powszechnego systemu kaucyjnego z kwotą 1 zł, konsument powinien odzyskać właśnie taką kwotę i nie musi udowadniać, gdzie kupił napój. Jeżeli natomiast jest to jedynie butelka zwrotna działająca poza powszechnym systemem, sposób oraz wysokość rozliczenia mogą podlegać innym zasadom. Ministerstwo wprost wskazuje, że oznaczenie "butelka zwrotna” bez znaku kaucji nie jest tym samym co opakowanie objęte ogólnopolskim systemem.
Kaufland deklaruje na swojej stronie, że opakowania oznaczone symbolem "KAUCJA” przyjmuje bez względu na miejsce zakupu. Po zwrocie klient otrzymuje bon, który może wykorzystać na zakupy albo wymienić na gotówkę w Punkcie Informacyjnym.
W Kaufland Polska poważnie traktujemy obowiązki związane z funkcjonowaniem systemu kaucyjnego. W naszych marketach opakowania objęte systemem są przyjmowane zgodnie z obowiązującymi zasadami, a klientom zwracana jest należna kwota kaucji - poinformowało biuro prasowe sieci cytowane przez Portal Spożywczy.
Sieć rozpoczęła więc weryfikację przypadku z Żor. Kaufland przekazał, że skontaktował się z kierownictwem sklepu i zapewnił, że opakowania należące do systemu powinny być przyjmowane zgodnie z obowiązującymi zasadami. Firma zaznaczyła, że jeżeli butelki były prawidłowo oznaczone kwotą kaucji, a klient otrzymał inną sumę, przeprasza za zaistniałą sytuację. W przypadku potwierdzenia nieprawidłowości pracownicy mają przejść dodatkowe szkolenie.
Sprawą zainteresowała się również Powiatowa Rzecznik Ochrony Praw Konsumentów w Żorach. Wskazała, że klient może zgłosić problem między innymi do Inspekcji Handlowej, UOKiK lub Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Przypadek może mieć znaczenie szersze niż utracone 50 groszy. System kaucyjny opiera się na założeniu, że konsument odzyskuje pieniądze pobrane przy zakupie. Jeśli automaty lub obsługa błędnie rozpoznają opakowania, może to podważać zaufanie do rozwiązania. Jednocześnie zdarzenie pokazuje, jak ważne jest sprawdzanie oznaczenia znajdującego się bezpośrednio na butelce, to właśnie znak systemu i podana obok niego kwota rozstrzygają, jakie zasady zwrotu powinny zostać zastosowane.
Obserwuj w Google News
