Wotum nieufności dla ministry zdrowia. Już nie jedno, a dwa ugrupowania żądają jej dymisji

Ochrona zdrowia w Polsce od dawna działa pod presją. Na tym tle pojawia się wotum nieufności

Polski system ochrony zdrowia od lat zmaga się z problemami, które pacjenci odczuwają bardzo konkretnie: długim oczekiwaniem na część świadczeń, nierównym dostępem do leczenia i presją finansową. Z najnowszego profilu systemu zdrowia dla Polski wynika, że w 2024 r. 5,2 proc. osób, które zgłosiły potrzebę opieki medycznej, nie uzyskało jej z powodu kosztów, czasu oczekiwania lub odległości; średnia unijna była niższa i wynosiła 3,6 proc. Ten sam raport wskazuje też, że wydatki na zdrowie na mieszkańca w Polsce pozostają wyraźnie niższe od średniej UE, a trwałość kadr medycznych nadal jest kluczowym wyzwaniem systemowym.

To dlatego każda decyzja dotycząca finansowania świadczeń natychmiast wywołuje polityczne skutki. NIK już wcześniej alarmowała, że dostęp do diagnostyki i leczenia w latach 2021–2024 pogorszył się, a ochrona zdrowia pozostaje jednym z najbardziej wrażliwych obszarów państwa. W praktyce oznacza to, że nawet techniczna zmiana sposobu rozliczania części badań może zostać odebrana jako ruch uderzający bezpośrednio w pacjentów.

Właśnie na takim tle pojawiły się wnioski o wotum nieufności wobec minister zdrowia. Ich polityczny ciężar jest duży nie tylko dlatego, że dotyczą społecznie wyjątkowo czułego obszaru, ale też dlatego, że zostały zapowiedziane z różnych stron sceny politycznej.

Najpierw Razem, potem PiS. O co chodzi w sporze wokół minister zdrowia

Jako pierwsza swój wniosek zapowiedziała partia Razem. W komunikacie prasowym ugrupowanie podało, że 2 kwietnia Adrian Zandberg, Aleksandra Owca i Marcelina Zawisza zażądali dymisji minister zdrowia i ogłosili przygotowanie wniosku w tej sprawie. Powodem miała być, ich zdaniem, kontrowersyjna decyzja ograniczająca dostęp do diagnostyki.

Kilka dni później podobny krok ogłosiło Prawo i Sprawiedliwość. PAP podała 7 kwietnia, że Przemysław Czarnek zapowiedział złożenie wniosku o wotum nieufności wobec Jolanty Sobierańskiej-Grendy, a Katarzyna Sójka ostro skrytykowała kierunek działań resortu. PiS zarzuca ministerstwu pogarszanie sytuacji pacjentów i prowadzenie polityki nastawionej na restrukturyzację kosztów, a nie na poprawę dostępności leczenia.

Ochroną zdrowia kieruje dzisiaj menadżer od cięć. Ta władza wycierała sobie usta prawami kobiet. Co oni dzisiaj robią? Dzisiaj tym kobietom zamykają porodówki. Zabierają młodym matkom elementarne bezpieczeństwo. To jest polityczne oszustwo i zdecydowanie jest to zdrada polskich kobiet. Minister Grenda to nie minister zdrowia. To minister likwidator — mówiła Sójka podczas wtorkowej konferencji prasowej. 

Bezpośrednim zapalnikiem dla obu inicjatyw stały się zmiany w rozliczaniu części świadczeń ambulatoryjnych ponad limit. NFZ poinformował po konsultacjach, że tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny wykonywane ponad wartość umowy będą finansowane na poziomie 50 proc., a gastroskopia i kolonoskopia na poziomie 60 proc.; nowe zasady dotyczą świadczeń udzielonych od 1 kwietnia 2026 r. Jednocześnie Fundusz zaznaczył, że ze zmian wyłączono dzieci i młodzież do 18. roku życia, pacjentów z kartą DiLO oraz osoby korzystające z programu profilaktyki raka jelita grubego.

Resort i sama minister bronią jednak kierunku zmian. W wypowiedziach dla PAP Jolanta Sobierańska-Grenda argumentowała, że wzrost finansowania badań nie przełożył się automatycznie na efekt zdrowotny dla pacjentów, a NFZ pracuje nad korektą finansowania AOS. 

Z kolei premier Donald Tusk deklarował pod koniec marca, że nie przewiduje jej dymisji i że ma ona jego „pełne zaufanie” przy wdrażaniu trudnych reform mających ustabilizować finanse publicznej ochrony zdrowia. 

Jak wygląda procedura wotum nieufności i czy minister zdrowia realnie może stracić stanowisko

Skoro już dwa ugrupowania domagają się dymisji obecnej ministry zdrowia, to jakie są szanse na realizacje takiego scenariusza? Z punktu widzenia prawa sama zapowiedź polityczna nie wystarcza. Zgodnie z art. 159 Konstytucji RP wniosek o wyrażenie ministrowi wotum nieufności musi poprzeć co najmniej 69 posłów. Jeżeli Sejm przyjmie taki wniosek większością ustawowej liczby posłów, czyli 231 głosami, prezydent odwołuje ministra.

Dalszy tryb doprecyzowuje Regulamin Sejmu. Oficjalny tekst sejmowy wskazuje, że rozpatrzenie wniosku i głosowanie następują na najbliższym posiedzeniu Sejmu przypadającym po upływie 7 dni od dnia zgłoszenia, a wniosek trafia wcześniej do odpowiednich komisji sejmowych. To oznacza, że nawet po złożeniu dokumentu nie dochodzi do głosowania natychmiast.

Czy zapowiadane wotum wobec ministry zdrowia ma szanse przejść? Formalnie tak, ale politycznie droga jest trudna. Do skutecznego odwołania minister zdrowia potrzeba 231 głosów, a premier publicznie zadeklarował jej pełne poparcie. To pozwala wnioskować, że bez przełamania części większości rządowej oba wnioski mają dziś ograniczone szanse powodzenia.

Nie znaczy to jednak, że są bez znaczenia. Dwa osobne wnioski, zgłoszone z różnych stron sceny politycznej, wzmacniają presję na ministerstwo i podbijają temat dostępności diagnostyki oraz finansów NFZ. Nawet jeśli sejmowa matematyka okaże się dla autorów wniosków zbyt trudna, sam spór już teraz pokazuje, że ochrona zdrowia staje się jednym z najostrzej politycznie rozliczanych obszarów rządu.