Te osoby mogą przejść na wcześniejszą emeryturę. Zaskakujące, jaki zawód znalazł się na liście
Dla wielu osób perspektywa pracy aż do ustawowego wieku emerytalnego jest trudna do zaakceptowania. Okazuje się jednak, że nie wszyscy muszą czekać tak długo. Przepisy przewidują wyjątki dla określonych grup zawodowych.
W wielu profesjach zakończenie aktywności zawodowej następuje wcześniej niż w wieku 60 czy 65 lat. Dotyczy to przede wszystkim osób wykonujących prace uznawane za szczególnie wymagające, niebezpieczne albo obciążające organizm. W takich przypadkach możliwość wcześniejszego zakończenia pracy może wynikać zarówno z przepisów o emeryturach pomostowych, jak i z odrębnych ustaw dotyczących konkretnych grup zawodowych.
W tym wieku Polacy przechodzą na emeryturę
W Polsce powszechny wiek emerytalny wynosi obecnie 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Zasada ta obowiązuje od 1 października 2017 roku. ZUS wskazuje, że aby uzyskać emeryturę w powszechnym wieku, osoba urodzona po 31 grudnia 1948 roku musi osiągnąć odpowiedni wiek oraz mieć opłacone składki na ubezpieczenia społeczne lub emerytalne i rentowe przynajmniej za jeden dzień. Nie jest więc tak, że każdy pracownik musi mieć określony, wieloletni staż, aby samo prawo do emerytury w wieku powszechnym zostało przyznane.
Od tej reguły istnieją jednak wyjątki. ZUS wymienia kilka rodzajów wcześniejszych emerytur i świadczeń, między innymi emeryturę górniczą, emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, emeryturę nauczycielską, emeryturę pomostową oraz świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli. W każdym przypadku trzeba jednak spełnić określone ustawowo warunki. Sam fakt wykonywania konkretnego zawodu nie zawsze automatycznie oznacza możliwość wcześniejszego zakończenia pracy.
Warto również pamiętać, że wcześniejsze świadczenie nie zawsze jest klasyczną emeryturą przyznawaną na takich samych zasadach jak świadczenie w wieku powszechnym. Przykładem jest nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. W 2026 roku mogą z niego skorzystać osoby spełniające wymagania dotyczące wieku, stażu oraz okresu pracy nauczycielskiej. Z kolei od września 2026 roku obowiązują kolejne przepisy dotyczące nowej emerytury nauczycielskiej, która również pozwala spełniającym warunki nauczycielom przejść na świadczenie przed ukończeniem 60. lub 65. roku życia.
Te zawody mogą pozwolić na wcześniejszą emeryturę
Lista osób mogących zakończyć aktywność zawodową przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego jest długa, ale zasady różnią się w zależności od profesji. Szczególne regulacje dotyczą między innymi górników, osób pracujących na kolei, pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach oraz niektórych nauczycieli. W przypadku emerytury pomostowej ZUS wskazuje na prace wykonywane m.in. pod ziemią, na wodzie i pod wodą, w warunkach bardzo ciężkiej pracy fizycznej czy w określonych warunkach mikroklimatycznych.
Na wcześniejsze świadczenia mogą liczyć także niektóre osoby wykonujące pracę na kolei. ZUS wskazuje, że przy spełnieniu określonych warunków osoba z co najmniej 15-letnim zatrudnieniem na kolei może przejść na emeryturę w wieku 55 lat, jeśli jest kobietą, lub 60 lat, jeśli jest mężczyzną. Podobne granice wieku dotyczą części pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach, jednak również tutaj wymagany jest odpowiedni staż.
Szczególne przepisy dotyczą także nauczycieli. W przypadku nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego wymagane jest m.in. co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz minimum 20 lat pracy nauczycielskiej w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć. Wiek uprawniający do tego świadczenia jest obecnie zależny od roku, w którym nauczyciel chce z niego skorzystać. W latach 2025–2026 wynosi 56 lat dla kobiet i 61 lat dla mężczyzn. Od września 2026 roku obowiązują również przepisy pozwalające określonym nauczycielom skorzystać z nowej emerytury nauczycielskiej przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.
Górnicy mogą zakończyć pracę najwcześniej
Na szczególną uwagę zasługują górnicy. To właśnie w tej grupie przepisy przewidują możliwość przejścia na emeryturę bez względu na wiek, jeżeli spełnione zostaną bardzo konkretne wymagania. ZUS wskazuje, że osoba, która wykonywała pracę górniczą pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 25 lat, może uzyskać emeryturę górniczą bez względu na wiek i zajmowane stanowisko. To oznacza, że w tym przypadku kluczowe znaczenie ma nie osiągnięcie określonego wieku, lecz odpowiednio długi staż pracy górniczej.
Nie każdy pracownik kopalni automatycznie korzysta jednak z takiego rozwiązania. Przepisy przewidują także inne warianty emerytury górniczej, w których znaczenie mają zarówno wiek, jak i długość stażu pracy górniczej. ZUS wskazuje m.in. możliwość przejścia na świadczenie po ukończeniu 50 lub 55 lat, jeśli zostały spełnione wymagania dotyczące okresu pracy górniczej i stażu.
To właśnie dlatego górnictwo wyróżnia się na tle innych zawodów wymienianych w kontekście wcześniejszych emerytur. W przypadku kolejarzy czy części pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach ustawodawca określa konkretny wiek, natomiast dla części górników możliwe jest uzyskanie emerytury bez względu na wiek po odpowiednio długiej pracy pod ziemią. Nie oznacza to jednak, że każdy górnik może odejść z pracy w dowolnym momencie. Konieczne jest dokładne spełnienie warunków określonych w przepisach oraz udokumentowanie wymaganego stażu.
Obserwuj w Google News
