Po jakim czasie przedawnia się dług? Komornik nie będzie mógł działać w nieskończoność
Wizja nieskończonego pasma wezwań do zapłaty spędza sen z powiek setkom tysięcy Polaków, którzy wpadli w pętlę zadłużenia. Choć powszechnie uważa się, że z komorniczych kleszczy nie da się wyrwać przez całe życie, litera prawa przewiduje wyraźne granice czasowe dla dochodzenia roszczeń. Czy przedawnienie długu u komornika rzeczywiście oznacza finansowe oswobodzenie, czy to jedynie iluzja spokoju?
Coraz większy problem zadłużenia w Polsce
Skala problemów finansowych nad Wisłą systematycznie rośnie, tworząc specyficzną mapę dłużników. Z danych udostępnionych przez Krajowy Rejestr Długów BIG wynika, że pod koniec zeszłego roku w naszym kraju zadłużonych było blisko 2 miliony osób, a łączna kwota zaległości opiewała na astronomiczną sumę 42,8 miliarda złotych.
Co ciekawe, skłonność do nieregulowania zobowiązań ma swoje wyraźne regiony geograficzne. Najwyższy odsetek niesolidnych płatników odnotowuje się na Pomorzu oraz na Śląsku. Po przeciwnej stronie bieguna finansowej solidarności plasują się mieszkańcy Małopolski oraz Podkarpacia, uznawani w zestawieniach za najbardziej rzetelnych. Czy to kwestia mentalności, czy może lokalnego rynku pracy?
Sami dłużnicy rzadko kiedy trafiają w finansowe tarapaty z premedytacją. Najczęstszym źródłem problemów są niespłacane w terminie raty kredytów hipotecznych i gotówkowych, pożyczki, nieopłacone abonamenty na telefon, internet czy telewizję, a także codzienne zakupy ratalne, czynsze mieszkaniowe oraz media, takie jak prąd, gaz i woda. Do tak trudnej sytuacji dokładają się nagłe koszty losowe, na przykład leczenie, oraz podstawowe błędy w zarządzaniu domowym budżetem. Rosnące koszty życia i brak dodatkowych źródeł dochodu drastycznie utrudniają uiszczenie jakichkolwiek zaległości na rzecz wierzycieli.
Choć ogólna liczba niesolidnych dłużników nieznacznie ubywa, to realnie przyrasta sama kwota zaległego zadłużenia. To bardzo niepokojący trend gospodarczy. Wskazuje on bezpośrednio, że pogłębiają się stare, zadawnione problemy finansowe Polaków, a rosnące zobowiązania ciążą na barkach tej samej, stałej grupy osób, które nie potrafią wyjść na prostą. Zastanawiające jest to, jak wiele z tych osób liczy na to, że ich zobowiązania po prostu znikną wraz z upływem lat. Są jednak sytuacje, w których działania komornika będą nieskuteczne.
Kiedy egzekucja komornicza staje się bezskuteczna?
Wielu dłużników żyje w przekonaniu, że brak majątku automatycznie kasuje ich zobowiązania u komornika. W praktyce wygląda to inaczej. Istnieją ściśle określone prawem sytuacje, w których funkcjonariusz publiczny faktycznie nie ma technicznej ani prawnej możliwości ściągnięcia pieniędzy.
Dzieje się tak wtedy, gdy dłużnik nie posiada żadnych legalnych wpływów na konto bankowe, które można by zająć, nie pracuje zarobkowo i nie wykazuje stałego źródła utrzymania, takiego jak renta czy emerytura. Egzekucja staje w miejscu również wtedy, gdy dana osoba nie ma odłożonych oszczędności, nie posiada aut, nieruchomości ani żadnych innych ruchomości, które można by zlicytować.
Co w takiej patowej sytuacji robi urzędnik? Dochodzi wówczas do tak zwanego umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności. Komornik ma obowiązek wydać stosowne postanowienie, w którym szczegółowo uzasadnia przyczyny podjęcia takiej decyzji. Po doręczeniu pisma wierzyciel otrzymuje 7 dni na ewentualne złożenie wniosku z zażaleniem na to postanowienie. Jeśli tego nie zrobi lub sąd odrzuci jego skargę, egzekucja komornicza oficjalnie dobiega końca.
Jednak w tym miejscu pojawia się najważniejszy haczyk prawny, o którym dłużnicy nagminnie zapominają: umorzenie postępowania z braku majątku nigdy nie jest równoznaczne z umorzeniem samego długu. Zobowiązanie nadal istnieje w obrocie prawnym, a wierzyciel zyskuje kolejne 6 lat na to, by podjąć kolejną próbę odzyskania swoich pieniędzy, gdy tylko sytuacja finansowa dłużnika ulegnie jakiejkolwiek poprawie.
Kluczowy termin dla wszystkich dłużników
Kluczowy termin, na który czekają wszyscy poszukujący finansowego resetu, wynosi obecnie 6 lat od momentu stwierdzenia roszczenia prawomocnym wyrokiem sądu lub ugodą. Jak wskazuje mechanizm prawny, przedawnienie długu liczy się najczęściej od daty pierwszych czynności egzekucyjnych lub od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu poprzedniej egzekucji.
Trzeba jednak bardzo mocno uważać na tak zwane przerwanie biegu przedawnienia. Każda oficjalna czynność podjęta przed sądem lub komornikiem przez wierzyciela, jak choćby ponowne złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji czy rozpoczęcie mediacji, kasuje dotychczasowy licznik czasu. Wówczas sześcioletni termin zaczyna płynąć zupełnie od nowa.
Czy można zatem unikać kontaktu z wierzycielami przez lata i liczyć na całkowity spokój? Nie w każdym przypadku, ponieważ ustawodawca chroni wybrane kategorie wierzytelności.
Polski system prawny definiuje katalog zobowiązań, które ze względów społecznych i etycznych nie przedawniają się nigdy. Na tej liście znajdują się przede wszystkim roszczenia rodzinno-opiekuńcze, w tym zaległe alimenty na rzecz dzieci lub byłego małżonka, a także długi wobec państwowego Funduszu Alimentacyjnego.
Przedawnieniu nie ulegają też roszczenia wynikające bezpośrednio z prawa własności nieruchomości, na przykład żądania zaprzestania naruszeń własności lub eksmisji osób nieuprawnionych. Identycznie traktowane są wnioski o zniesienie współwłasności rzeczy, zarówno działek, domów, jak i pojazdów, oraz roszczenia o charakterze niemajątkowym, związane chociażby z ochroną dóbr osobistych za bezprawne wykorzystanie wizerunku. Przedawnienie jest więc realną instytucją prawną, ale wymaga ogromnej uwagi, bo jeden nieostrożny ruch może przywrócić komornika do drzwi na kolejną dekadę. Dłużnik musi pamiętać, że czas działa na jego korzyść tylko wtedy, gdy wierzyciel pozostaje całkowicie bierny.
Obserwuj w Google News
