Ta grupa dostanie dopłaty do emerytury? Jest ruch Sejmu, w puli miliony złotych
Reforma ubezpieczeń społecznych twórców to jeden z najbardziej wyczekiwanych i zarazem kontrowersyjnych projektów legislacyjnych ostatnich lat. Statystyki pokazują, że aż ośmiu na dziesięciu Polaków pracuje w oparciu o umowy dające pełne wsparcie socjalne, podczas gdy w jednej z branży sytuacja wygląda zupełnie odmiennie.
Czy zapowiadana zmiana przepisów systemowo rozwiąże problem głodowych świadczeń na starość, czy stanie się powodem napięć w budżecie państwa? Praca nad trwałym zabezpieczeniem przyszłości zawodowej osób tworzących kulturę ma wyjątkowo długą historię.
Głodowe emerytury z ZUS wśród tej grupy zawodowej
Pomysły powiązania dorobku artystów, bo o nich mowa, ze stałym wsparciem emerytalnym pojawiały się na polskiej scenie politycznej już w dwudziestoleciu międzywojennym. Zamiast stabilnego zatrudnienia twórcy od dziesięcioleci funkcjonują jednak w realiach zysków od projektu do projektu, bez stałego dostępu do opieki zdrowotnej.
Problem ten staje się coraz bardziej widoczny, bo blisko siedemdziesiąt procent artystów uzyskuje dochody wyraźnie poniżej średniego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, a co trzeci nie oszczędza nawet kwoty odpowiadającej płacy minimalnej.
Artyści są nam potrzebni. Ich praca wykracza daleko poza estetyczne wrażenie. To ci ludzie budują pamięć zbiorową, uczą nas krytycznego myślenia i są katalizatorem rozwoju naszej wrażliwości. Tego nie można zmierzyć w złotówkach. Można im natomiast zapewnić podstawowe bezpieczeństwo. W 1934 roku artyści Grupy Krakowskiej żądali ubezpieczeń społecznych dla wszystkich twórców. Po 92 latach możemy wreszcie na to żądanie odpowiedzieć - poinformowała podczas przemówienia w Sejmie Marta Cienkowska, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Dotychczasowy system całkowicie pomijał specyfikę tego rynku, wymuszając opłacanie pełnych składek bez względu na to, czy dany twórca uzyskał w danym miesiącu jakikolwiek przychód.
Pozytywne rekomendacje sejmowych komisji dają nadzieję na to, że po blisko stuleciu dyskusji zasady wreszcie ulegną zmianie, przyznając twórcom prawa zbliżone do reszty pracujących.
Resort kultury apeluje o zmiany w systemie emerytalnym
Głównym mechanizmem planowanego wsparcia jest wyrównanie poziomu odprowadzanych składek do pułapu odpowiadającego minimalnej płacy. Subwencja nie trafia na konto bankowe wnioskodawcy, lecz bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co gwarantuje zachowanie ciągłości ubezpieczeniowej.
Kryterium kwalifikacyjne oparto na średnim dochodzie z trzech ubiegłych lat, który nie może być wyższy niż 125 procent minimalnego wynagrodzenia. Takie rozwiązanie ma zabezpieczyć twórców o skokowych przychodach, u których jeden lepszy kontrakt przekreślałby dotychczas prawo do jakiejkolwiek pomocy.
Rolnicy mają KRUS, do którego budżet dopłaca w tym roku ponad 25 mld zł. Nikt rozsądny nie nazywa tego przywilejem, tylko odpowiedzią na specyfikę pracy na roli. Przedsiębiorcy płacą preferencyjne składki. Za duchownych składki w dużej części opłaca Fundusz Kościelny. Nie proponujemy niczego bezprecedensowego. Stosujemy tę samą logikę wobec grupy, która dotąd pozostawała poza systemem - argumentuje minister Marta Cienkowska.
Szacuje się, że z nowych rozwiązań skorzysta około dwadzieścia jeden tysięcy osób o najniższych dochodach. Co istotne, system stawia wymagania dotyczące formy prawnej zatrudnienia. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą są automatycznie wykluczone ze wsparcia, a otwarcie firmy w okresie pobierania dopłat oznacza natychmiastową utratę statusu.
Rezygnacja z możliwości pomniejszania dochodu o 50-procentowe koszty uzyskania przychodu przy ocenie wniosku uniemożliwi z kolei łączenie ulg podatkowych ze wsparciem z budżetu.
Miliony złotych w puli na dopłaty do emerytury
Nowy mechanizm generuje naturalne pytania o jego wpływ na finanse publiczne oraz stabilność państwowego ubezpieczyciela. Odpowiedź na te wątpliwości leży w źródle finansowania, ponieważ środki na wsparcie nie pochodzą z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, lecz stanowią bezpośrednią dotację z budżetu państwa.
W pierwszym roku funkcjonowania, czyli w 2027 roku, koszt całego przedsięwzięcia oszacowano na około 375 milionów złotych. Lwia część tej kwoty powędruje na dopłaty do składek, a pozostałe środki pokryją świadczenia chorobowe oraz koszty administracyjne, które mają systematycznie spadać w kolejnych latach.
W 2024 roku przemysły kultury i kreatywne wytworzyły blisko 60 mld zł wartości dodanej. Nie można czerpać z efektów pracy artystów i udawać, że sama ta praca nie wymaga zabezpieczenia - podkreśla minister Cienkowska.
Weryfikacją dorobku artystycznego zajmą się trzyosobowe zespoły wyłaniane z szerokiej, 145-osobowej Komisji Opiniującej, składającej się z przedstawicieli środowisk twórczych oraz organów państwowych. Ostateczna decyzja administracyjna należeć będzie do dyrektora Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej.
Założenia ustawy zakładają przeprowadzenie szczegółowej ewaluacji po trzech latach działania, aby wyeliminować ewentualne próby celowego porzucania etatu czy działalności gospodarczej. Nowy system wsparcia nie jest zatem przywilejem, lecz próbą włączenia pominiętej dotąd grupy do ogólnego systemu ubezpieczeń.
Obserwuj w Google News
