Druga emerytura po 5 latach pracy. Taki warunek trzeba spełnić
Zatrudnienie poza granicami kraju od lat kojarzy się Polakom z wyższymi bieżącymi dochodami. Niewielu pracowników zdaje sobie jednak sprawę, jak skutecznym narzędziem w kontekście planowania finansowej przyszłości może być zagraniczny system ubezpieczeń społecznych.
Powszechnie panuje przekonanie, że epizodyczna praca za granicą gubi się w gąszczu biurokracji lub nie przynosi realnych korzyści emerytalnych. Nic bardziej błędnego, ponieważ unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego gwarantują, że żaden przepracowany i opodatkowany miesiąc nie przepada. Czy kilka lat legalnej pracy w Europie Zachodniej może przełożyć się na odczuwalny zastrzyk gotówki do domowego budżetu po zakończeniu kariery zawodowej?
Zagraniczny staż pracy a świadczenia emerytalne
Niemiecki system emerytalny wyznacza stosunkowo niski próg wejścia dla pracowników z zagranicy. Podczas gdy w Polsce uzyskanie prawa do gwarantowanego świadczenia minimalnego wymaga legitymowania się stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w Niemczech zasady są znacznie bardziej elastyczne.
Kluczową pozycję stanowi tzw. ogólny okres oczekiwania (niem. Wartezeit), który wynosi zaledwie 60 miesięcy, czyli pięć lat opłacania składek. Wystarczy zatem pięcioletni okres legalnej aktywności zawodowej w Niemczech, aby nabyć samodzielne i niezależne prawo do tamtejszego świadczenia emerytalnego wypłacanego bezpośrednio przez Deutsche Rentenversicherung.
Liczba zgromadzonych lat pracy nie definiuje jednak automatycznie określonej kwoty, co różni niemiecki model od polskiego wsparcia socjalnego. Wysokość świadczenia wylicza się na podstawie zgromadzonych punktów emerytalnych (niem. Entgeltpunkte), stanowiących odzwierciedlenie relacji zarobków pracownika do średniej krajowej w danym roku.
Osiąganie przeciętnego wynagrodzenia przez okres pięciu lat przekłada się na zgromadzenie dokładnie pięciu punktów ubezpieczeniowych.
Uwzględniając aktualną przeliczeniową wartość jednego punktu (tzw. Rentenwert), miesięczna wypłata sięga kwoty rzędu 200 euro brutto. Przeliczając tę sumę na rodzimą walutę po stałym kursie, emeryt zyskuje stabilne, drugie świadczenie wynoszące około 860 złotych każdego miesiąca.
Jak budować dochód z dwóch krajów?
Znaczenie zagranicznych składek nie ogranicza się wyłącznie do wypłaty osobnej emerytury z obcego państwa. Równie istotną funkcją unijnej koordynacji jest sumowanie okresów ubezpieczenia na potrzeby spełnienia wymogów formalnych w Polsce.
Sprawa dotyczy przede wszystkim osób, którym brakuje pojedynczych lat do uzyskania gwarantowanej przez państwo emerytury minimalnej (od marca 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto).
Doskonałym przykładem jest mężczyzna posiadający w Polsce 22 lata udokumentowanego stażu pracy. Przy braku wymaganych 25 lat, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyliczyłby jego świadczenie wyłącznie z faktycznie zgromadzonego kapitału, co przy niskich zarobkach skutkowałoby rażąco niską kwotą.
Przepracowanie dodatkowych trzech lat w niemieckim systemie pozwala jednak domknąć brakujący staż. ZUS uwzględnia zagraniczne lata jako okres ubezpieczeniowy, dzięki czemu ubezpieczony zyskuje pełne prawo do podwyższenia polskiego świadczenia do poziomu gwarantowanego minimum.
Samo spełnienie kryteriów nie oznacza automatycznie natychmiastowego przelewu z dwóch instytucji w tym samym momencie. Pułapką dla przyszłych seniorów bywa zróżnicowany wiek emerytalny w poszczególnych krajach członkowskich. Polki uzyskują prawo do świadczeń już po ukończeniu 60 lat, podczas gdy wiek emerytalny w Niemczech jest sukcesywnie podnoszony do poziomu 67 lat.
W efekcie Polka pracująca w obu krajach przejdzie na polską emeryturę w wieku 60 lat, lecz na pierwszą wypłatę niemieckiego świadczenia będzie musiała poczekać kolejne siedem lat. Równie istotnym aspektem są podatki. Polska oraz Niemcy stosują umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, co oznacza, że o ostatecznym rozliczeniu fiskalnym świadczenia decyduje kraj rezydencji podatkowej wnioskodawcy.
Zobacz też: Nowe zasady L4. ZUS zmienił sposób liczenia zasiłku chorobowego
Gdzie dopełnić formalności, aby pobierać dwie emerytury z ZUS?
Skomplikowana na pierwszy rzut oka biurokracja została znacznie uproszczona dzięki procedurze łączonej, w której polski organ rentowy pełni funkcję łącznika. Osoba mieszkająca w Polsce nie musi kontaktować się bezpośrednio z niemieckim urzędem ubezpieczeniowym.
Cały komplet dokumentów - w tym wniosek o emeryturę, formularz EMZ oraz druk E 207 PL precyzujący przebieg zatrudnienia za granicą - składa się w polskim ZUS-ie. Sprawę można załatwić bez wychodzenia z domu poprzez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS) przy użyciu profilu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego.
Co ciekawe, sprawami międzynarodowymi zajmują się wyspecjalizowane jednostki terenowe ZUS. Wniosek obejmujący pracę w Niemczech trafi bezpośrednio do oddziału w Opolu, formalności związane z Wielką Brytanią realizuje Gdańsk, holenderskie okresy rozlicza Kraków, a irlandzkie Lublin.
Rzetelne udokumentowanie każdego przepracowanego miesiąca za granicą to sprawdzony sposób na podniesienie finansowej stabilności na starość.
Obserwuj w Google News
