Nowe zasady L4. ZUS zmienił sposób liczenia zasiłku chorobowego
Wchodzące sukcesywnie w życie reformy systemowe zrewolucjonizowały zasady rozliczania niezdolności do pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zacieśnia kontrolę i modyfikuje fundamenty naliczania świadczeń chorobowych, porządkując kwestie, które przez lata rodziły prawne spory.
Rewolucja dotyka nie tylko definicji aktywności zawodowej na chorobowym, ale też sposobu traktowania pierwszego dnia nieobecności czy logistyki L4 przy wielokrotnym zatrudnieniu. Dwie kluczowe zmodyfikowane reguły mogą bezpośrednio wpłynąć na domowy budżet.
Zmiany w zwolnieniach L4
Dotychczasowa praktyka orzecznicza tworzyła spore zamieszanie w sytuacjach, gdy pracownik źle się poczuł po przepracowaniu kilku godzin lub całej zmiany i tego samego dnia uzyskał L4.
ZUS stał na stanowisku, że skoro za dany dzień wypłacono wynagrodzenie za pracę, niezdolność do pracy nie mogła formalnie wystąpić. W konsekwencji bieg limitu - wynoszącego podstawowo 182 dni okresu zasiłkowego (czyli okresu, przez który maksymalnie można pobierać świadczenie chorobowe) - rozpoczynał się dopiero od dnia następnego.
Nowe regulacje całkowicie likwidują tę dwoistość interpretacyjną. Od teraz pierwsza data wskazana na druku e-ZLA zawsze wlicza się do limitu okresu zasiłkowego. Nie ma przy tym znaczenia, czy pracownik zdążył odebrać wypłatę za ten dzień, przepracował pół zmiany, czy zakończył cały dniówkę przed wizytą w gabinecie lekarskim.
W praktyce oznacza to, że zegar wyznaczający maksymalny czas pobierania zasiłku rusza nieodwołalnie od daty na zaświadczeniu. Zmiana ta wymusza większą uważność przy wskazywaniu lekarzowi dokładnej daty początkowej zwolnienia, gdyż błędne określenie dnia może niepotrzebnie uszczuplić dostępna pulę dni zasiłkowych.
Drugim obszarem rewolucji jest wyczekiwane doprecyzowanie pojęcia „pracy zarobkowej” oraz zachowań sprzecznych z celem zwolnienia.
Odpowiedź na wiadomość nie będzie naruszeniem
Dotąd nawet sporadyczne odebranie służbowego telefonu czy podpisanie jednego dokumentu mogło w skrajnych sytuacjach skutkować utratą prawa do zasiłku. Przepisy wprowadzają wyraźny podział na faktyczny zarobkowanie a czynności o charakterze czysto incydentalnym.
Krótka odpowiedź na wiadomość elektroniczną, odebranie pilnego połączenia czy podpisanie pojedynczej faktury organizacyjnej - podyktowane wyjątkowymi okolicznościami - nie stanowią automatycznie powodów do odebrania świadczenia chorobowego.
Podobnie uregulowano kwestię codziennego funkcjonowania chorych. Osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim nie ma obowiązku bezwzględnego zamknięcia się w czterech ścianach, o ile lekarz nie zalecił rygorystycznego leżenia.
Spacer do osiedlowej apteki, wyjście po podstawowe zakupy spożywcze czy wizyta na rehabilitacji są oficjalnie uznawane za zwykłe czynności dnia codziennego, które nie łamią reżimu leczenia. Sankcjonowane pozostają natomiast działania wprost utrudniające powrót do zdrowia - na czele z wyjazdami wypoczynkowymi czy pracą na rzecz innego podmiotu.
Narzędzia kontrolerów ZUS uległy przy tym znacznemu rozszerzeniu. Inspektorzy uzyskali ustawowe prawo do legitymowania ubezpieczonych w miejscu kontroli, wstępu do nieruchomości oraz zasięgania informacji bezpośrednio u pracodawcy czy lekarza prowadzącego. Najbardziej dalekosiężne zmiany czekają jednak osoby łączące kilka etatów lub prowadzące działalność przy jednoczesnej pracy na umowie.
Zobacz też: Nawet rok urlopu po śmierci bliskiego. Nietypowa petycja już w ministerstwie
Od 2027 roku L4 tylko na jeden etat
Od stycznia 2027 roku zniknie zasada, w myśl której jedno zwolnienie lekarskie automatycznie wyłącza z aktywności zawodowej na wszystkich płaszczyznach zatrudnienia. Lekarz orzecznik zyska możliwość wystawienia e-ZLA przypisanego wyłącznie do jednego, konkretnego tytułu ubezpieczenia chorobowego.
W praktyce oznacza to rewolucję w podejściu do niezdolności do pracy. Jeśli charakter schorzenia - na przykład skręcona kostka u osoby pracującej jako kurier i jednocześnie wykonującej pracę programisty komputerowego zdalnie - uniemożliwia fizyczną pracę w jednym miejscu, nie musi to oznaczać zakazu wykonywania obowiązków przy drugim stanowisku.
Zwolnienie wystawione na jeden etat pozostawi przestrzeń do legalnego zarobkowania w drugim obszarze, o ile pozwoli na to stan zdrowia. Każde zatrudnienie zacznie być traktowane całkowicie odrębnie, a uniwersalne L4 odejdzie do lamusa, zmuszając pracowników do precyzyjnego deklarowania charakteru swoich obowiązków zawodowych u każdego z pracodawców.
Obserwuj w Google News
