Nowe przepisy od 23 stycznia. Za stare mieszkania płacą tyle, co za nowe, właściciele dostaną 100% wartości

Jakie odszkodowania przysługują mieszkańcom na trasie budowy tunelu średnicowego w Łodzi?

Budowa łódzkiego tunelu średnicowego, uznawanego za jedną z najtrudniejszych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce, wchodzi w nowy etap prawny. Po wstrzymaniu prac spowodowanym katastrofą budowlaną i rosnącymi obawami mieszkańców kamienic w rejonie maszyny TBM, priorytetem stało się uregulowanie spraw finansowych i własnościowych.

Realizacja tunelu kolejowego w Łodzi generuje szereg wyzwań wykraczających poza sferę techniczną, koncentrując się wokół problematyki mieszkań dla wysiedlonych lokatorów oraz adekwatnych odszkodowań. Prezydent miasta, Hanna Zdanowska, wskazała, iż obok kwestii lokalowych kluczowe jest zabezpieczenie finansowe osób zamieszkujących stuletnie kamienice, których stopień technicznego zużycia sięga często 80 procent. 

Zasadniczym powodem wprowadzenia nowych regulacji była obawa, że dotychczasowe przepisy nie zapewnią wystarczających środków w przypadku istotnego naruszenia konstrukcji budynków. W rezultacie przesiedleni mieszkańcy domów znajdujących się na trasie inwestycji mogą liczyć na odszkodowania sięgające 12 tysięcy złotych za metr kwadratowy, co ma umożliwić im zakup nowych lokali.

Analizując podstawy prawne tych działań, należy wskazać na znowelizowaną ustawę o transporcie kolejowym, która stała się fundamentem dla rządowych wypłat za straty poniesione przy wielkoskalowych inwestycjach. Jak podkreślił senator Kwiatkowski, obywatele otrzymają najkorzystniejszą propozycję dopuszczalną przez polskie prawo, opartą na wartości odtworzeniowej bez pomniejszania jej o stopień zużycia nieruchomości. Środki te są dedykowane przesiedlonym mieszkańcom i mają w założeniu pokryć koszt zakupu nowych lokali mieszkalnych.

Oszukalibyśmy mieszkańców, gdyby dostali tylko 20 proc. ceny metra kwadratowego. Oni jednak dostaną pełną kwotę. Eksperci szacują, że będzie to nawet ponad 12 tys. zł z zajmowanego metra mieszkania. To w warunkach łódzkich daje gwarancję, że taka osoba będzie mogła kupić mieszkanie w dobrej lokalizacji i w naprawdę dobrym standardzie-  powiedział senator Krzysztof Kwiatkowski.

W jaki sposób ustawa tunelowa rozwiązuje problemy z budową tunelu średnicowego w Łodzi?

Zgodnie z przyjętymi założeniami, odszkodowania za nieruchomości będą wypłacane według wartości odtworzeniowej mieszkania lub całego budynku. Jest to rozwiązanie o tyle istotne, że wartość starych lokali będzie obliczana tak, jakby były one fabrycznie nowe. Co więcej, mechanizm ten zakłada wypłatę pełnych 100 procent kwoty należnego odszkodowania bezpośrednio właścicielom nieruchomości. Warto zaznaczyć, że górna granica wsparcia na poziomie 12 tysięcy złotych za metr kwadratowy jest ściśle powiązana z celem nabycia nowej nieruchomości.

Sytuacja na placu budowy stała się krytyczna we wrześniu 2024 roku, kiedy to po katastrofie budowlanej doszło do całkowitego wstrzymania prac. Jednocześnie rosnące koszty inwestycji oraz fakt, że maszyna budowlana utknęła pod zawaloną kamienicą, wymusiły konieczność wprowadzenia tzw. ustawy tunelowej. Nowe przepisy, które mają wejść w życie 23 stycznia, postrzegane są jako jedyna szansa na przełamanie impasu i kontynuację drążenia.

Głównym zadaniem legislacji jest stworzenie gwarancji wypłaty odszkodowań, co według słów senatora Kwiatkowskiego pozwoliło „uprzątnąć cały bałagan prawny” towarzyszący inwestycji. Zmiany te są kluczowe dla wykonawcy, ponieważ umożliwiają prowadzenie robót zgodnie z pierwotnie zawartą umową. Zgodnie z oficjalnymi komunikatami, nowa ustawa rozwiązuje wszystkie kwestie problematyczne, na które do tej pwr pory wskazywały zarówno PKP PLK, jak i podmioty realizujące prace.

Aby jednak tarcza Katarzyna mogła wznowić pracę zgodnie z harmonogramem, konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków, w tym zapewnienie stabilnego finansowania oraz waloryzacji kontraktu. 

Jakie problemy komunikacyjne generuje budowa tunelu średnicowego i jaka jest rola wykonawcy?

Formalne umożliwienie dostępu do kamienic w celu ich zabezpieczenia jest drugim, niezbędnym elementem pozwalającym na start maszyny TBM. Według prognoz, po spełnieniu tych wymagań, tarcza powinna dotrzeć do Dworca Fabrycznego w ciągu 10 miesięcy od momentu ponownego uruchomienia. 

Projektowana trasa tunelu przecina główne arterie komunikacyjne Łodzi, co w obliczu przestoju generuje paraliż w newralgicznym punkcie Śródmieścia, na skrzyżowaniu Al. Kościuszki oraz ulic Zielonej i Zachodniej. Istniejący wykop zajmuje obecnie całą przestrzeń tego kluczowego węzła, co przy jednoczesnym zagrożeniu zawaleniem okolicznych kamienic podczas drążenia, tworzy skomplikowany problem logistyczny. Z tego powodu władze miasta apelują o jak najszybsze zakończenie bieżącego etapu prac, aby „kręgosłup komunikacyjny miasta” mógł zostać przywrócony do użytku.

Budowniczy tunelu, firma PBDiM, reprezentowana przez rzecznika Piotra Grabowskiego, z satysfakcją przyjmuje nowelizację przepisów, określając ją jako bardzo dobrą wiadomość. Nowe regulacje mają umożliwić skuteczne przekazanie frontu robót, co jest warunkiem niezbędnym do podjęcia dalszych działań przez wykonawcę. W obliczu wprowadzonych zmian prawnych, senator Kwiatkowski zaznaczył, że obecnie inicjatywa leży po stronie realizatora inwestycji.

Wznowienie drążenia ma bezpośrednie znaczenie dla mieszkańców czekających na odblokowanie centrum miasta, ponieważ przyspieszy to terminy otwarcia kluczowych ulic dla ruchu kołowego i pieszego. Przedstawiciele wykonawcy wskazują na gotowość do podjęcia działań operacyjnych, co w połączeniu z nowymi ramami prawnymi daje nadzieję na szybki start tarczy Katarzyna.

Jaki jest cel i zakres budowy tunelu średnicowego pod Łodzią?

Inwestycja, której koszty wzrosły do poziomu 2,5 miliarda złotych, znajduje się obecnie w impasie, choć pojawiają się realne szanse na przełom. Harmonogram zakłada, że wznowienie drążenia może nastąpić jeszcze w styczniu 2026 roku, o ile nie zapadnie decyzja o zerwaniu kontraktu, co PKP brało pod uwagę w krytycznych momentach. Całkowita długość podziemnej trasy pod miastem ma wynieść 7,5 kilometra.

Struktura tunelu jest zaawansowana technologicznie i obejmuje dwutorowy odcinek prowadzący od stacji Koziny przez Polesie i Śródmieście aż do dworca Łódź Fabryczna, gdzie powstaje również nowoczesny przystanek podziemny. W zachodniej części projektu przewidziano rozgałęzienie na cztery jednotorowe tunele, które połączą główną stację z przystankami Łódź Kaliska oraz Żabieniec. Taka konfiguracja ma kluczowe znaczenie dla krajowego systemu transportowego.

Głównym celem budowy tunelu średnicowego jest radykalne skrócenie czasu podróży oraz ułatwienie komunikacji w całym regionie łódzkim. Nowa infrastruktura umożliwi pociągom dalekobieżnym kursującym na trasach z Warszawy do Poznania i Wrocławia postój w samym centrum Łodzi, co zintegruje miasto z najważniejszymi korytarzami kolejowymi w kraju.