Nowe akty małżeństwa od 23 sierpnia. Tego określenia już w nich nie będzie
Od 23 sierpnia w Polsce zaczną obowiązywać nowe wzory dokumentów dotyczących małżeństwa. Zmiany obejmą dokument, którym posługują się osoby zawierające małżeństwo, a także urzędy zajmujące się rejestracją stanu cywilnego. Nowe rozwiązanie jest związane z koniecznością dostosowania polskich procedur do zmieniającego się otoczenia prawnego. Dla części osób może oznaczać istotną zmianę w kontaktach z administracją.
Zmiana nie pojawia się w oderwaniu od szerszej dyskusji o prawach rodzinnych w Polsce. W ostatnich latach szczególne znaczenie miały sprawy dotyczące statusu związków zawartych poza granicami kraju oraz obowiązków polskich organów w takich sytuacjach. To właśnie one doprowadziły do zmian, które od sierpnia będą widoczne w dokumentach.
Pary jednopłciowe w Polsce. Małżeństwo nadal poza krajowym prawem
Pary jednopłciowe w Polsce nie mogą obecnie zawrzeć małżeństwa. Konstytucja w art. 18 stanowi, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Kodeks rodzinny i opiekuńczy również określa małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Warto jednak zaznaczyć, że konstytucjonaliści spierają się co do tego, czy przepis w Konstytucji o tej treści wyklucza możliwość ustanowienia w prawie małżeństw jednopłciowych. Istnieje szerokie grono ekspertów, które nie uważa tego faktu za przeszkodę.
Jednocześnie Polska nie ma kompleksowej ustawy regulującej związki partnerskie osób tej samej płci. Kolejne próby wprowadzenia takich rozwiązań od lat budzą spory polityczne. W praktyce oznacza to, że osoby pozostające w związkach jednopłciowych nie mają w Polsce takiego samego statusu prawnego jak małżeństwa heteroseksualne. Znacząco okrojona ustawa o statusie osoby najbliższej, która wylądowała na biurku prezydenta Karola Nawrockiego, została niedawno zawetowana.
Problem jest bardziej skomplikowany w przypadku osób, które zawarły małżeństwo w innym państwie. W wielu krajach europejskich małżeństwa jednopłciowe są legalne, a ich zawarcie powoduje powstanie określonego statusu prawnego. Po powrocie do Polski takie osoby mogą natomiast potrzebować potwierdzenia zagranicznego aktu lub dokonania czynności w polskim systemie stanu cywilnego.
Przez lata prowadziło to do sporów dotyczących tego, w jakim zakresie Polska powinna uznawać skutki takich zagranicznych małżeństw. Brak jednoznacznych krajowych regulacji oznaczał dla części par problemy m.in. z dokumentami, prawami rodzinnymi czy załatwianiem spraw urzędowych.
Polska musi uznawać zagraniczne małżeństwa jednopłciowe. Co wynika z wyroku?
Istotną zmianę przyniósł wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Przybyszewska i inni przeciwko Polsce. Trybunał uznał, że Polska narusza art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ponieważ nie zapewnia parom jednopłciowym odpowiednich ram prawnych umożliwiających uznanie i ochronę ich związków.
W innym ważnym orzeczeniu Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał natomiast, że państwo członkowskie musi uznać małżeństwo osób tej samej płci zawarte zgodnie z prawem innego państwa UE, jeżeli jest to konieczne do realizacji praw wynikających z prawa unijnego, w szczególności prawa do swobodnego przemieszczania się.
Nie oznacza to jednak, że Polska została zobowiązana do wprowadzenia małżeństw jednopłciowych do krajowego prawa. Chodzi o uznawanie określonych skutków małżeństw legalnie zawartych za granicą.
W praktyce oznacza to obowiązek odpowiedniego działania polskich organów. Urząd stanu cywilnego nie może po prostu odmówić wykonania czynności dotyczącej zagranicznego aktu małżeństwa wyłącznie dlatego, że małżeństwo zostało zawarte przez dwie osoby tej samej płci.
Zmiana ma znaczenie także dla dokumentacji. Jeżeli zagraniczny akt małżeństwa ma zostać odtworzony lub zarejestrowany w polskim systemie, urzędnicy muszą dysponować formularzami pozwalającymi na prawidłowe opisanie obojga małżonków. To właśnie ten element znalazł odzwierciedlenie w nowych wzorach dokumentów.
Zobacz też: Czy zapinanie pasów w autokarze jest obowiązkowe? Polacy popełniają kosztowny błąd
Nowy akt małżeństwa od 23 sierpnia. Zmieni się sposób opisywania małżonków
Od 23 sierpnia 2026 roku zaczynają obowiązywać nowe wzory dokumentów stosowanych przy sporządzaniu aktów małżeństwa. Najważniejsza zmiana dotyczy rubryk, w których dotychczas pojawiały się określenia “mąż” i ”żona”.
Zastąpią je bardziej neutralne określenia “pierwszy małżonek” i ”drugi małżonek”. Dzięki temu dokument będzie mógł zostać wykorzystany również w sytuacjach, w których zagraniczne małżeństwo osób tej samej płci podlega wpisaniu do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Zmiana ma więc przede wszystkim charakter formalny i porządkujący. Nie oznacza, że od 23 sierpnia pary jednopłciowe będą mogły zawierać małżeństwa w Polsce. Nie zmienia również przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczących samej możliwości zawarcia małżeństwa.
Nowe wzory mają natomiast ułatwić obsługę przypadków, w których polskie organy muszą uwzględnić zagraniczny dokument dotyczący małżeństwa osób tej samej płci. Jest to zatem zmiana dotycząca przede wszystkim funkcjonowania administracji i dokumentacji, a nie wprowadzenie w Polsce nowych zasad zawierania małżeństw. Tych regulacji do tej pory pary jednopłciowe z naszego kraju się nie doczekały.
Dla urzędu stanu cywilnego oznacza to możliwość posługiwania się formularzem, który nie zakłada z góry, że każdy akt małżeństwa musi zawierać osobę określoną jako “mąż” i osobę określoną jako ”żona”. Z punktu widzenia par jednopłciowych może to ograniczyć część problemów pojawiających się przy obsłudze zagranicznych aktów małżeństwa.
Obserwuj w Google News
