Masz słup energetyczny na działce? Należą ci się pieniądze. Sąd wydał orzeczenie

Przełomowe orzeczenie sądu w Rzeszowie

Znakomitym przykładem zmiany linii orzeczniczej jest postanowienie, które 17 marca 2026 r. wydał Sąd Okręgowy w Rzeszowie. Wymiar sprawiedliwości kategorycznie odrzucił podniesiony przez przedsiębiorstwo przesyłowe zarzut zasiedzenia i utrzymał w mocy decyzję o ustanowieniu odpłatnej służebności przesyłu.

Na mocy tego wyroku właścicielka nieruchomości, na której przebiegała linia elektroenergetyczna, otrzymała jednorazowe wynagrodzenie wynoszące ponad 180 tysięcy złotych. Ta spektakularna wygrana stanowi bezpośredni dowód na skuteczność zmiany linii orzeczniczej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Nie jest to jednak jedyny taki przypadek na polskim rynku, ponieważ Sąd Najwyższy przyznał właścicielowi nieruchomości ponad 335 tys. zł rekompensaty w sprawie dotyczącej służebności przesyłu. Czy to koniec darmowego użyczania gruntu pod słupy energetyczne?

Koniec darmowego korzystania z prywatnych gruntów

Fundamentem dla takich rozstrzygnięć stał się historyczny wyrok, który Trybunał Konstytucyjny wydał 2 grudnia ubiegłego roku (sygn. akt P 10/16). Sędziowie uznali za całkowicie niezgodną z Konstytucją dotychczasową, krzywdzącą wykładnię przepisów Kodeksu cywilnego.

Praktyka ta pozwalała na łatwe nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa przesyłowe lub Skarb Państwa bez przeprowadzania formalnego wywłaszczenia oraz bez odpowiedniej decyzji administracyjnej. Co najważniejsze, działo się to bez wypłaty jakiejkolwiek rekompensaty finansowej dla właściciela.

Kluczowym elementem uzasadnienia grudniowego wyroku jest jednoznaczne i twarde ustalenie ram czasowych dla całego sektora. Instytucję służebności przesyłu ustawodawca wprowadził do polskiego prawa dokładnie 3 sierpnia 2008 r., w związku z czym bieg terminu jej zasiedzenia przez dane przedsiębiorstwo energetyczne lub przesyłowe może rozpocząć się najwcześniej w tym właśnie dniu.

To znacząco zmienia sytuację rynkową osób dysponujących gruntami, na których stalowe konstrukcje czy rury spoczywają od kilkudziesięciu lat.

Operatorzy tracą najważniejszy argument zamykający drogę do odszkodowań - wyjaśnia Agnieszka Ryznar, prezes Votum Odszkodowania, oceniając długofalowe konsekwencje tego wyroku dla największych graczy w branży przesyłowej.

Jakie kroki powinni podjąć właściciele nieruchomości, aby uzyskać odszkodowanie za słup na działce?

Zobacz też: Nowe liczniki energii pojawiają się w Warszawie. Mieszkańcy zyskają nowe możliwości

Procedura odwoławcza i wznowienie postępowań dla właścicieli nieruchomości

Aktualnie właściciele nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi, takimi jak linie energetyczne, gazociągi, wodociągi czy sieci telekomunikacyjne, dysponują potężnym zestawem narzędzi prawnych. Przysługują im roszczenia o godziwe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu.

Mogą również ubiegać się o odszkodowanie za korzystanie z gruntu bez tytułu prawnego, przy czym roszczenie to nie przedawnia się przez okres 6 lat dla osób fizycznych oraz 3 lat dla przedsiębiorców. Katalog ten uzupełnia prawo do rekompensaty za wymierne obniżenie wartości nieruchomości oraz możliwość domagania się zwrotu kosztów usunięcia, przesunięcia instalacji bądź skablowania przebiegającej linii.

Przewrót w orzecznictwie to także koło ratunkowe dla tych, którzy zdążyli już przegrać batalie sądowe. Wspomniany wyrok z końca ubiegłego roku stanowi solidną podstawę do złożenia wniosku o wznowienie prawomocnie zakończonych postępowań cywilnych, w których orzeczono na niekorzyść właścicieli z powołaniem się na zasiedzenie służebności. 

Wniosek ten należy co do zasady złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia jego ogłoszenia lub publikacji w Dzienniku Ustaw, jednak nie później niż 10 lat od momentu uprawomocnienia się wznawianego orzeczenia. Strategia firm przesyłowych opiera się obecnie na masowym wysyłaniu propozycji ugodowych, które mają wyprzedzić falę pozwów.

Eksperci wskazują jednak, że akceptacja takich warunków bez profesjonalnej wyceny rzeczoznawcy może oznaczać rezygnację z kwot wyższych o kilkadziesiąt procent.