Kto spłaca kredyt zaciągnięty przed ślubem? Warto wiedzieć, co zmieni małżeństwo
Kredyt hipoteczny, pożyczka gotówkowa czy inne zobowiązanie zaciągnięte jeszcze przed zawarciem małżeństwa nie należą dziś do rzadkości. Wiele par rozpoczyna wspólne życie w momencie, gdy jedno z nich od kilku lat spłaca już swoje zobowiązania. Po ślubie pojawia się jednak wspólność majątkowa, a razem z nią pytania o odpowiedzialność za wcześniejsze długi. Szczególnie istotne staje się to wtedy, gdy raty pochłaniają znaczną część pieniędzy trafiających co miesiąc do domowego budżetu.
Sytuacja jest bardziej złożona niż proste stwierdzenie, że po ślubie "wszystko jest wspólne”. Polskie przepisy wyraźnie rozróżniają majątek wspólny, majątek osobisty każdego z małżonków oraz odpowiedzialność za poszczególne zobowiązania.
Po ślubie powstaje wspólność majątkowa, ale nie obejmuje ona automatycznie wszystkiego
Jeżeli małżonkowie nie ustanowią innego ustroju majątkowego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Obejmuje ona przede wszystkim przedmioty nabyte już w czasie jej trwania. Do majątku wspólnego trafiają również pobierane przez oboje małżonków wynagrodzenia za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej.
Nie oznacza to jednak połączenia całego dotychczasowego dorobku dwóch osób. Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej należą do majątku osobistego danego małżonka. Jeśli więc jedna osoba kupiła mieszkanie przed ślubem, samo zawarcie małżeństwa nie sprawia, że druga automatycznie staje się jego współwłaścicielem.
Podobnie jest m.in. z niektórymi darowiznami czy spadkami otrzymanymi już podczas małżeństwa. Mogą one nadal pozostawać wyłącznie własnością jednego małżonka.
To ważne rozróżnienie również przy kredytach. Fakt, że po ślubie para prowadzi wspólny budżet, a pensje zasadniczo wchodzą do majątku wspólnego, nie przesądza jeszcze o tym, kto formalnie jest dłużnikiem wobec banku. O tym decyduje przede wszystkim umowa oraz moment powstania zobowiązania.
Bank może sięgać do części dochodów, nawet jeśli drugi małżonek nie podpisywał umowy kredytowej
Przepisy określają również, z jakiego majątku wierzyciel może dochodzić spłaty zobowiązania. Jeżeli dług powstał przed ustanowieniem wspólności majątkowej, wierzyciel może żądać zapłaty przede wszystkim z majątku osobistego osoby, która go zaciągnęła. Może jednak również sięgnąć do jej wynagrodzenia za pracę oraz dochodów uzyskiwanych z innej działalności zarobkowej już podczas trwania małżeństwa. Wynika to wprost z art. 41 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Ma to praktyczne znaczenie dla całego gospodarstwa domowego. Małżonek, który nie jest kredytobiorcą, nie musi być zobowiązany wobec banku, ale egzekucja z wynagrodzenia dłużnika może zmniejszyć kwotę pieniędzy pozostającą do dyspozycji rodziny.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy zobowiązanie zostaje zaciągnięte już podczas małżeństwa za zgodą drugiego małżonka. W takim przypadku wierzyciel może uzyskać możliwość zaspokojenia również z majątku wspólnego. Jeżeli zgody nie było, zakres odpowiedzialności jest co do zasady węższy.
Rzecznik Finansowy zwraca również uwagę na odrębną zasadę dotyczącą zobowiązań zaciąganych na zaspokajanie zwykłych potrzeb rodziny. W takich przypadkach przepisy mogą przewidywać solidarną odpowiedzialność małżonków.
Zobacz też: Ile kosztuje utrzymanie więźnia w Polsce? Jedzenie to zaledwie ułamek wydatków
Kredyt sprzed ślubu nie staje się wspólnym długiem. Zobowiązanie nadal należy do kredytobiorcy
Jeżeli partner zaciągnął kredyt jeszcze przed ślubem, zawarcie małżeństwa nie powoduje automatycznie dopisania drugiej osoby do umowy. Kredyt pozostaje zobowiązaniem osoby, która go zaciągnęła. Współmałżonek nie staje się tylko z powodu ślubu współkredytobiorcą i bank nie może traktować go tak, jakby również podpisał umowę. Zasada wynika z regulacji dotyczących odpowiedzialności za wierzytelności powstałe przed wspólnością majątkową.
Dotyczy to również sytuacji, gdy przed ślubem jedno z partnerów kupiło na kredyt mieszkanie. Nieruchomość co do zasady pozostaje jego majątkiem osobistym, a wcześniejszy kredyt - jego zobowiązaniem. Sam fakt, że po ślubie małżonkowie mieszkają tam razem albo wspólnie organizują domowy budżet, nie zmienia automatycznie właściciela mieszkania ani stron umowy kredytowej.
Pojawia się jednak jeszcze kwestia rat spłacanych już podczas małżeństwa. Ponieważ wynagrodzenia za pracę w ustroju wspólności ustawowej zasadniczo należą do majątku wspólnego, przeznaczanie tych pieniędzy na osobisty dług jednego z małżonków może mieć znaczenie przy późniejszym rozliczaniu majątku. Art. 45 przewiduje rozliczenie wydatków i nakładów pomiędzy majątkiem wspólnym a osobistym oraz stosowanie tych zasad, gdy dług jednego małżonka został pokryty z majątku wspólnego. Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do zwrotu dokładnie połowy każdej zapłaconej raty - konkretne rozliczenie zależy od okoliczności.
Również rozwód sam w sobie nie przepisuje kredytu na byłego małżonka. Inna sytuacja powstaje po śmierci kredytobiorcy, ponieważ niespłacone zobowiązania mogą wejść do spadku. Rzecznik Finansowy wskazuje, że małżonek, który wcześniej nie był dłużnikiem, może wówczas ponosić odpowiedzialność jako spadkobierca, w zależności od sposobu przyjęcia lub odrzucenia spadku.
Najważniejsza zasada pozostaje więc prosta: ślub nie zamienia kredytu zaciągniętego wcześniej przez partnera we wspólne zobowiązanie. Może natomiast sprawić, że jego spłata będzie realnie odczuwalna w późniejszym wspólnym budżecie.
Obserwuj w Google News
