Jeden błąd może kosztować rentę wdowią. ZUS wyjaśnia zasady

Problem demograficzny w Polsce. Społeczeństwo się starzeje

Starzenie się społeczeństwa w Polsce postępuje szybciej, niż zakładały wcześniejsze prognozy. Już dziś blisko 10 mln osób przekroczyło 60. rok życia, a dla wielu z nich rosnące koszty życia - szczególnie wydatki na leki i utrzymanie mieszkania – stanowią poważne obciążenie. Utrata współmałżonka często dodatkowo pogarsza sytuację finansową, nawet jeśli nie zawsze jest bezpośrednio wskazywana jako główny czynnik ubóstwa.

Stałe koszty, takie jak czynsz czy ogrzewanie, nie maleją proporcjonalnie po śmierci partnera, co sprawia, że domowy budżet staje się znacznie trudniejszy do utrzymania. W tym kontekście istotną rolę odgrywa Zakład Ubezpieczeń Społecznych, czyli instytucja odpowiedzialna za system emerytalny i wypłatę świadczeń finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Choć emerytura ma zapewniać podstawowe bezpieczeństwo dochodowe, jej relacja do wcześniejszych zarobków systematycznie się obniża. W efekcie coraz większe znaczenie zyskują dodatkowe instrumenty wsparcia, takie jak renta wdowia, które mają łagodzić skutki utraty jednego ze świadczeń w gospodarstwie domowym.

Jak działa renta wdowia?

Odpowiedzią na te wyzwania jest renta wdowia, która zaczęła obowiązywać od ubiegłego roku. Świadczenie to polega na możliwości łączenia dwóch źródeł dochodu: własnej emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej po zmarłym małżonku, czyli tzw. zbiegu świadczeń.

W praktyce senior może wybrać jedno świadczenie w pełnej wysokości, a drugie otrzymywać w części - obecnie wynoszącej 15 proc. Od 2027 roku zasady te zostaną zmienione i udział drugiego świadczenia wzrośnie do 25 proc., co przełoży się na wyższe miesięczne wypłaty dla uprawnionych osób.

Zobacz także: "Polacy wykupują jak szaleni. W 2026 wstyd nie mieć w kuchni"

Pierwsze wypłaty renty wdowiej trafiły do seniorów w lipcu ubiegłego roku. Według szacunków dzięki nowym przepisom przeciętne świadczenie wzrosło o około 350 zł miesięcznie. 

Kiedy ZUS może wstrzymać świadczenie?

Aby skorzystać z tego rozwiązania, konieczne jest spełnienie kilku warunków, m.in. osiągnięcie wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), uzyskanie prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem tego wieku oraz pozostawanie we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci współmałżonka. Kluczowe znaczenie ma także status cywilny.

Prawo do wypłaty świadczeń w przypadku zbiegu z rentą rodzinną wygasa z dniem poprzedzającym zawarcie nowego związku małżeńskiego - mówił na łamach „Faktu” Krzysztof Cieszyński, rzecznik regionalny ZUS w Gdańsku.

ZUS przypomina, że w przypadku ponownego ślubu osoba pobierająca rentę wdowią ma obowiązek poinformować o tym instytucję. Brak takiego zgłoszenia może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie prawo do zbiegu świadczeń przysługuje wyłącznie po ostatnim zmarłym małżonku.