Czym są wartość niematerialne i prawne?
pixabay.com
Autor Magdalena Chajzler - 3 Stycznia 2021

Czym są wartość niematerialne i prawne?

Jak należy rozumieć wartości niematerialne, a jak prawne? Jak je wycenić, w jaki sposób amortyzować, a jak ewidencjonować? Czy mają wpływ na rozwój firmy?

Czym są wartości niematerialne i prawne?

Ustawa o rachunkowości definiuje wartości niematerialne i prawne w sposób następujący: są to nabyte przez jednostkę oraz zaliczane do aktywów trwałych prawa majątkowe, które nadają się do gospodarczego wykorzystania, mają przewidywany okres użyteczności dłuższy niż rok i przeznaczone są na potrzeby jednostki.

Do praw majątkowych zalicza się m.in.:

  • autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje,
  • prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych i zdobniczych,
  • know-how w dziedzinie przemysłowej, handlowej, naukowej lub organizacyjnej,
  • nabytą wartość firmy,
  • koszty zakończonych prac rozwojowych,
  • prawa majątkowe przyjęte do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu zaliczone do aktywów trwałych jednej ze stron umowy.

Takie prawa majątkowe można zaliczyć do wartości niematerialnych i prawnych, jeśli ich przewidywany okres używania jest dłuższy niż rok, zostały przeznaczone na potrzeby własne jednostki lub oddane do używania na podstawie umów najmu czy dzierżawy, a także nadają się do wykorzystania w prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak określić wartość początkową wartości niematerialnych i prawnych?

Aby określić wartość początkową wartości niematerialnych i prawnych, należy zastosować te same zasady, jakie stosuje się w przypadku określania wartości początkowej środków trwałych. Wartość początkowa uzależniona jest od sposobu nabycia lub wejścia w posiadanie. Może się to odbyć poprzez:

  • odpłatne nabycie, wówczas wartością początkową jest cena nabycia,
  • nabyta dodatnia wartość firmy, wartością początkową jest koszt wytworzenia,
  • nieodpłatne otrzymanie, wartością jest wartość rynkowa z dnia nabycia, chyba że umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości,
  • aport do spółki cywilnej, wartością jest wartość z daty wniesienia, jednak nie wyższej niż wartość rynkowa.

Do wartości początkowej wlicza się również koszty bezpośrednio związane z zakupem, takie jak: koszty transportu, ubezpieczenia, montażu, instalacji i uruchomienia, a także niepodlegające odliczeniu naliczonego podatku VAT opłaty notarialne i skarbowe, prowizje, różnice kursowe czy odsetki od zaciągniętych pożyczek naliczone do dnia przekazania wartości do używania.

Jak ewidencjonować wartości niematerialne i prawne?

Przedsiębiorcy są zobowiązani do prowadzenia ewidencji środków trwałych, a także ewidencji wartości niematerialnych i prawnych. Ewidencję można prowadzić wspólnie dla środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Ewidencja wartości niematerialnych i prawnych musi zawierać przynajmniej:

  • liczbę porządkową,
  • datę nabycia,
  • datę przyjęcia do używania,
  • określenie dokumentu stwierdzającego nabycie,
  • określenie wartości niematerialnej i prawnej,
  • wartość początkową,
  • stawkę amortyzacyjną,
  • kwotę odpisów amortyzacyjnych.

Jak amortyzować wartości niematerialne i prawne?

W przypadku amortyzowania wartości niematerialnych i prawnych odpisów dokonuje się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany tytuł wartości niematerialnych wprowadzono do ewidencji. Odpisy mogą być naliczane w równych ratach miesięcznie, kwartalnie lub jednorazowo na koniec roku podatkowego. Odpisów dokonuje się do momentu zrównania sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową.

Przedsiębiorca jest zobowiązany do samodzielnego określenia metody amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych oraz może indywidualnie określić stawki amortyzacyjne. Przepisy prawa podatkowego określają natomiast minimalne okresy dokonywania odpisów dla wartości niematerialnych i prawnych:

  • 24 miesiące dla licencji (sublicencji) na programy komputerowe i od praw autorskich,
  • 24 miesiące na wyświetlanie filmów oraz na emisję programów radiowych i telewizyjnych,
  • 36 miesięcy od poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych,
  • 60 miesięcy od pozostałych wartości niematerialnych i prawnych.

Likwidacja wartości niematerialnych i prawnych a koszty uzyskania przychodu

Wartości niematerialne i prawne, które nie są już przydatne przedsiębiorcy lub przedsiębiorca utracił prawo do ich użytkowania wskutek np. wygaśnięcia licencji, należy zlikwidować poprzez wykreślenie ich z ewidencji wartości niematerialnych i prawnych.

Przedsiębiorca jest uprawniony w takim przypadku do zaliczenia niezamortyzowanej wartości niematerialnej i prawnej do kosztów uzyskania przychodów w dacie likwidacji wartości niematerialnej i prawnej oraz wykreślenia jej z ewidencji. Ważne jest, aby przedsiębiorca mógł udowodnić związek całej wartości poniesionego kosztu z przychodem.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News