Banki zwrócą odsetki od kredytów. Pieniądze wrócą do kredytobiorców. Jest decyzja TSUE ws. SKD

Spór o skutki wyroku TSUE

Podstawą do rosnących roszczeń kredytobiorców jest wyrok TSUE z 23 kwietnia w sprawie C-744/24, dotyczący sposobu naliczania odsetek od kredytów konsumenckich. Trybunał odpowiadał na pytania prejudycjalne skierowane przez Sąd Rejonowy we Włodawie i analizował, czy zgodne z unijną dyrektywą o kredytach konsumenckich jest naliczanie odsetek nie tylko od kwoty wypłaconej klientowi, ale również od kosztów kredytu, takich jak prowizje czy dodatkowe opłaty wliczane do finansowania.

Interpretacja wyroku budzi jednak spór między sektorem bankowym a Rzecznikiem Finansowym. Związek Banków Polskich przekonuje, że orzeczenie TSUE nie oznacza automatycznego otwarcia drogi do stosowania sankcji kredytu darmowego. Według przedstawicieli branży banki nadal mogą rekompensować sobie koszty kredytu poprzez odpowiednio wyższe oprocentowanie wypłaconej kwoty.

- To sądy krajowe, na podstawie wytycznych TSU, będą decydować o rozstrzygnięciu sprawy pomiędzy konsumentem a bankiem. Wprawdzie Trybunał przyznał, że bank nie może naliczać odsetek bezpośrednio od kredytowanych kosztów, to jednak wprost przesądził prawo banku do rekompensaty tych kosztów poprzez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie wypłaconej kwoty kredytu - można przeczytać w komunikacie ZBP. 

Rzecznik Finansowy widzi przełom dla konsumentów

Odmienne stanowisko prezentuje jednak Rzecznik Finansowy. Zdaniem dr. Michała Ziemiaka wyrok TSUE jasno wskazuje, że banki nie mogą czerpać korzyści z nieuczciwych praktyk, a naliczanie odsetek także od kosztów kredytu pozostaje sprzeczne z unijną dyrektywą o kredytach konsumenckich. Jak podkreśla, orzeczenie może mieć istotne znaczenie dla tysięcy sporów prowadzonych obecnie przez klientów z bankami.

- Stanowisko to ma ogromne znaczenie dla wielu sporów, które klienci toczą obecnie z kredytodawcami, w których kwestionują możliwość naliczania odsetek od kosztów kredytu. Liczę, że za sprawą tego wyroku ogólny koszt kredytów konsumenckich może się obniżyć, a postanowienia umów będą prostsze i bardziej zrozumiałe dla konsumentów - wskazuje dr Michał Ziemiak.

Rzecznik Finansowy zwraca również uwagę, że obowiązkiem kredytodawców jest jasne i zrozumiałe informowanie klientów o wszystkich kosztach oraz zasadach oprocentowania. Naruszenie tych obowiązków może skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego.

- Poinformowanie w zrozumiały sposób o wszystkich kosztach kredytu, w tym o stopie oprocentowania i warunkach jej zastosowania, stanowi jeden z najistotniejszych obowiązków informacyjnych spoczywających na kredytodawcy. Podkreśliliśmy to w naszym ogólnym oświadczeniu w sprawie sankcji kredytu darmowego, jakie w zeszłym roku zdecydowaliśmy się wydać po raz pierwszy w historii urzędu z uwagi na skalę i wagę problemu - wskazuje Rzecznik Finansowy.

TSUE wskazał granice naliczania odsetek

TSUE podkreślił w uzasadnieniu wyroku, że oprocentowanie kredytu konsumenckiego może być naliczane wyłącznie od kwoty realnie udostępnionej klientowi, a nie od kosztów związanych z kredytem, takich jak prowizje, opłaty czy ubezpieczenia. Zdaniem Trybunału praktyka polegająca na doliczaniu tych kosztów do podstawy oprocentowania narusza przepisy unijnej dyrektywy, której celem jest zapewnienie konsumentom jasnych i przejrzystych informacji o rzeczywistym koszcie zobowiązania.

Choć część banków zmieniła już wzory umów po wcześniejszych działaniach UOKiK, problemy związane z obowiązkami informacyjnymi nadal pojawiają się na rynku. Dotyczą m.in. błędnego wyliczania RRSO, niejasnych zasad zmiany oprocentowania czy niepełnych informacji o kosztach i warunkach spłaty kredytu.

Skala problemu znajduje odzwierciedlenie w liczbie spraw trafiających do Rzecznika Finansowego. Tylko w 2025 r. urząd otrzymał blisko 9,3 tys. wniosków o interwencję lub postępowanie polubowne dotyczące sankcji kredytu darmowego. Dodatkowo konsumenci prowadzący spory sądowe złożyli ponad 1,6 tys. wniosków o wydanie tzw. istotnego poglądu w sprawie.