ZUS zmienia stawki odszkodowań. Od 1 kwietnia wyższe wypłaty dla poszkodowanych

Wypadki przy pracy się zdarzają. Warto wiedzieć, jakie prawa przysługują pracownikowi

Choć każdy pracodawca ma obowiązek dbać o bezpieczeństwo pracy, wypadki nadal się zdarzają. Dla pracownika najważniejsze jest wtedy nie tylko to, by jak najszybciej uzyskać pomoc, ale też, aby wiedzieć, jakie procedury uruchamia takie zdarzenie i jakie świadczenia mogą mu później przysługiwać. To szczególnie ważne teraz, bo od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. będą obowiązywać nowe, wyższe kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Warto pamiętać, że system ochrony nie ogranicza się tylko do jednego przelewu z ZUS. Zakład wskazuje, że z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej mogą przysługiwać także inne świadczenia, w tym zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, renta z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna, dodatki do rent oraz pokrycie części kosztów leczenia i zaopatrzenia ortopedycznego. Jednorazowe odszkodowanie jest więc tylko jednym z elementów całego systemu ochrony ubezpieczonego.

Co przysługuje pracownikowi po wypadku i jak wygląda procedura

Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że pracownik, jeśli pozwala na to jego stan zdrowia, powinien niezwłocznie poinformować przełożonego o wypadku. Po stronie pracodawcy pojawia się wtedy kilka obowiązków: trzeba zapewnić pierwszą pomoc, ograniczyć zagrożenie, zabezpieczyć miejsce zdarzenia i uruchomić postępowanie powypadkowe. To nie jest formalność, ale ustawowa procedura, od której później zależą dalsze uprawnienia pracownika.

Kolejny krok to ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przez zespół powypadkowy. PIP podaje, że zespół powinien sporządzić protokół powypadkowy nie później niż w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wypadku. Poszkodowany ma prawo zgłaszać uwagi i zastrzeżenia do treści protokołu, a sam dokument zatwierdza pracodawca w ciągu 5 dni od jego sporządzenia. Zatwierdzony protokół trafia do pracownika, a w razie wypadku śmiertelnego także do rodziny; przy wypadkach ciężkich, zbiorowych lub śmiertelnych otrzymuje go również inspektor pracy.

Dopiero z kompletem dokumentów można przejść do etapu świadczeń. ZUS wyjaśnia, że pracownik ubiegający się o jednorazowe odszkodowanie składa wniosek za pośrednictwem pracodawcy i dołącza do niego protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. Potrzebne są także formularz OL-9 wystawiony przez lekarza z informacją o zakończeniu leczenia i rehabilitacji oraz dokumentacja medyczna. Jeśli chodzi o chorobę zawodową, niezbędna jest decyzja państwowego inspektora sanitarnego o jej stwierdzeniu.

ZUS podaje również, że decyzja w sprawie jednorazowego odszkodowania zapada w ciągu 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia lekarza orzecznika albo od wyjaśnienia ostatniej niezbędnej okoliczności. Jeżeli świadczenie zostanie przyznane, wypłata następuje w ciągu 30 dni od wydania decyzji. To ważne, bo pokazuje, że nawet po zakończeniu leczenia i złożeniu wniosku trzeba jeszcze przejść formalny etap orzeczniczy i decyzyjny.

Jednorazowe odszkodowanie z ZUS. Takie kwoty będą obowiązywać od kwietnia

Najważniejsza zmiana od 1 kwietnia dotyczy samych stawek. Z obwieszczenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej wynika, że od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. jednorazowe odszkodowanie będzie wynosiło 1781 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Taka sama stawka będzie stosowana także wtedy, gdy uszczerbek zwiększy się co najmniej o 10 punktów procentowych. To więcej niż w poprzednim okresie, gdy za każdy procent uszczerbku ZUS wypłacał 1636 zł.

Wyższe będą też inne świadczenia powiązane z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Kwota 31 162 zł będzie przysługiwać osobie, wobec której orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, a także renciście, którego stan zdrowia pogorszył się do takiego stopnia. Najwyższa stawka, 160 264 zł, została przewidziana dla uprawnionego małżonka lub dziecka po zmarłym ubezpieczonym albo renciście. W określonych przypadkach świadczenie zwiększa się jeszcze o 31 162 zł na każde dziecko lub kolejną osobę uprawnioną. Dla innych członków rodziny podstawowa kwota wynosi 80 132 zł.

Trzeba jednak pamiętać, że odszkodowanie nie przysługuje w każdej sytuacji. ZUS zaznacza, że świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego nie przyzna, jeśli wyłączną przyczyną wypadku było umyślne albo rażąco niedbałe naruszenie przepisów BHP przez pracownika. Pieniędzy nie dostanie też osoba, która była pod wpływem alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych i w znacznym stopniu przyczyniła się do wypadku. Ta zasada nie odbiera jednak prawa do świadczeń członkom rodziny zmarłego.

Wniosek jest prosty: po wypadku przy pracy nie warto ograniczać się do pytania, czy pracownik może dostać pieniądze, ale trzeba wiedzieć, jak uruchomić całą procedurę i jakie dokumenty są potrzebne. Od kwietnia kwoty jednorazowych odszkodowań będą wyższe, ale prawo do nich nadal zależy od prawidłowo przeprowadzonego postępowania powypadkowego i decyzji ZUS. Dla pracowników to ważna informacja praktyczna, a dla pracodawców przypomnienie, że błędy w procedurze mogą mieć realne skutki finansowe i prawne.