Koniec gotówki od listonosza? ZUS zaproponował zmianę, ministerstwo odpowiedziało

Dlaczego ZUS walczy z gotówką: 220-krotna różnica w kosztach

Propozycja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została przedstawiona w kwietniu 2026 r. jako opinia do projektu ustawy o dorabianiu przez seniorów. ZUS chciał wykreślenia z przepisów możliwości wypłat świadczeń za pośrednictwem przekazów pocztowych. Głównym motywatorem tej propozycji była matematyka finansowa i optymalizacja potężnych wydatków operacyjnych państwa.

Wykonanie standardowego przelewu bankowego na konto świadczeniobiorcy kosztuje instytucję zaledwie 9 groszy. Dostarczenie tej samej kwoty w formie gotówki przez listonosza to koszt rzędu 20 zł. Oznacza to, że tradycyjna forma dostarczania pieniędzy jest 220-krotnie droższa dla budżetu państwa.

Stanowczy opór ze strony Ministerstwa Rodziny sprawił, że gotówkowe formy wypłat pozostają w mocy. Obecnie od 81% do 87% świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i tak trafia bezpośrednio na rachunki bankowe obywateli. Zmiana zablokowana przez resort miała objąć docelowo nowo przyznawane świadczenia, przymuszając kolejne roczniki do pełnego ubankowienia.

Co utrzymanie obecnych przepisów oznacza dla seniorów

Decyzja Ministerstwa Rodziny to gwarancja braku kar i sankcji dla osób, które nadal nie posiadają rachunku płatniczego. Oznacza to, że jeśli emeryt w 2026 r. woli otrzymywać gotówkę do ręki od swojego listonosza, ZUS ma obowiązek zrealizować wypłatę w tej formie.

Należy jednak pamiętać, że gotówka dostarczana do domu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem. Posiadanie znacznych sum pieniędzy w miejscu zamieszkania wystawia seniorów na ataki oszustów działających metodami "na wnuczka" czy "na policjanta". Pieniądze na rachunku bankowym są chronione przez systemy zabezpieczeń instytucji finansowych i Bankowy Fundusz Gwarancyjny do kwoty równowartości 100 000 euro.

Istnieje jeszcze jeden istotny aspekt. Przelewy realizowane są znacznie szybciej, dzięki czemu senior otrzymuje swoję emeryturę zazwyczaj tego samego dnia. Jeżeli chodzi o sytuację, w której to listonosz przynosi pieniądze, czas oczekiwania na środki zależy od harmonogramu pracy Poczty Polskiej.

Jak założyć darmowe konto i zmienić formę wypłaty w 3 krokach

Jeśli chcesz uniknąć wizyt listonosza i zyskać szybszy dostęp do swoich pieniędzy bez ponoszenia kosztów obsługi bankowej, polskie prawo gwarantuje Ci specjalne, bezpłatne rozwiązanie. Od 2018 r. każdy bank ma obowiązek oferować Podstawowy Rachunek Płatniczy (PRP).

Jest to konto całkowicie darmowe w utrzymaniu dla osób, które nie posiadają innego rachunku w walucie polskiej. Bank nie ma prawa pobrać opłaty za prowadzenie konta oraz za wydanie karty płatniczej do takiego rachunku.

Krok 1: Otwarcie Podstawowego Rachunku Płatniczego.
Należy udać się do wybranej placówki bankowej z ważnym dowodem osobistym, złożyć oświadczenie, że nie posiadasz innego rachunku rozliczeniowego i poprosić o otwarcie "Podstawowego Rachunku Płatniczego". Podpisz umowę i odebrz 26-cyfrowy numer konta bankowego (NRB).

Krok 2: Wypełnienie formularza ZUS EZP. 
Aby zmienić formę wypłaty w ZUS, wystarczy wypełnić darmowy formularz EZP (Wniosek o zmianę danych osoby zamieszkałej w Polsce). W części dotyczącej sposobu wypłaty świadczenia wpisz starannie swój nowy, 26-cyfrowy numer konta. W dokumencie musisz także podać swoje dane identyfikacyjne, w tym numer PESEL.

Krok 3: Złożenie dyspozycji w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. 
Wypełniony i własnoręcznie podpisany formularz EZP możesz dostarczyć do urzędu: osobiście na salę obsługi klienta w dowolnej placówce ZUS, wysłać tradycyjnym listem poleconym za pośrednictwem Poczty Polskiej lub przekazać elektronicznie poprzez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS / eZUS) po zalogowaniu się Profilem Zaufanym. 

ZUS ma obowiązek wprowadzić zmianę bez opóźnień. Zazwyczaj już w kolejnym miesiącu rozliczeniowym świadczenie trafi bezpośrednio na bezpieczne konto bankowe.

Źródło: ZUS