Zwolnienia lekarskie z kodem "F” zalewają system. Przeważa jedna grupa

Zwolnienia lekarskie w liczbach

Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obrazują skalę problemu. Z tytułu chorób własnych w 2025 roku wystawiono 27,5 mln zwolnień lekarskich, obejmujących łącznie 290,5 mln dni absencji. Najwięcej dni niezdolności do pracy dotyczyło chorób układu mięśniowo-szkieletowego (42,4 mln), jednak to zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania odnotowały wyraźny wzrost – do 34,1 mln dni (z 30,3 mln rok wcześniej). Kolejne miejsca zajmują choroby układu oddechowego (32,9 mln), urazy i zatrucia (31,7 mln) oraz ciąża, poród i połóg (31,6 mln).

Absencja chorobowa coraz częściej spowodowana jest czynnikami psychicznymi lub przeciążeniem. Jako jej przyczynę wskazuje się także wypalenie zawodowe, przeważnie wynikające z nadmiernego obciążenia obowiązkami, brakiem równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz złymi relacjami w miejscu pracy - czytamy w komunikacie zakładu.

W międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-10 zaburzenia te oznacza się kodami od F00 do F99, co obejmuje szeroką grupę problemów psychicznych i zaburzeń zachowania. To nie jest wyłącznie pokłosie pandemii, lecz także rezultat narastającego kryzysu zdrowia psychicznego, który coraz wyraźniej dotyka społeczeństwo. Problemy takie jak przewlekły stres, wypalenie zawodowe, lęk czy depresja nie tylko się utrzymują, ale w wielu przypadkach przybierają na sile, wpływając na codzienne funkcjonowanie i zdolność do pracy.

Można to postrzegać jako szerszy trend - zmieniające się tempo życia, niepewność ekonomiczna oraz presja społeczna sprawiają, że coraz więcej osób sięga po pomoc i korzysta ze zwolnień lekarskich. W efekcie rosnąca liczba takich przypadków nie jest jedynie echem pandemii, lecz sygnałem głębszych, systemowych problemów, które wymagają długofalowych rozwiązań.

Kody na zwolnieniu lekarskim - co oznaczają?

Warto przy tym rozróżnić kody „F” od tzw. kodów literowych stosowanych na zwolnieniach lekarskich. Te drugie nie odnoszą się do rodzaju choroby, lecz do szczególnych okoliczności wpływających na prawo do zasiłku chorobowego i jego wysokość. 

Zgodnie z przepisami wyróżnia się: 

• kod A - oznaczający niezdolność do pracy spowodowaną tą samą chorobą po przerwie nie dłuższej niż 60 dni; 
• kod B - dotyczący niezdolności do pracy w okresie ciąży;
• kod C - wskazujący na chorobę związaną z nadużyciem alkoholu; 
• kod D - oznaczający gruźlicę; 
• kod E - stosowany w przypadku chorób zakaźnych o dłuższym okresie wylęgania lub takich, których objawy pojawiają się po ponad 14 dniach.

Co istotne, na wniosek pracownika w zaświadczeniu lekarskim nie umieszcza się kodów „B” i „D”.

Co widzi pracodawca i ile wynosi zasiłek? Kluczowe zasady L4

Już w 2024 roku ZUS odnotował wyraźny wzrost liczby zwolnień lekarskich wystawianych z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. W porównaniu z 2023 rokiem ich liczba zwiększyła się o 1,6 mln, co oznacza wzrost o 13,8 proc. Największy udział wśród korzystających z takich zwolnień miały kobiety - stanowiły 61,8 proc. wszystkich przypadków. Najczęściej po L4 z kodem „F” sięgały osoby w wieku 30–39 lat. W tej grupie kobiety odpowiadały za 30,8 proc. zwolnień, natomiast mężczyźni za 29 proc.

Z perspektywy pracodawcy zakres informacji o stanie zdrowia pracownika jest ograniczony. W elektronicznym zwolnieniu lekarskim (e-ZLA) nie widnieje statystyczny numer choroby, a więc także kod „F”. Dokument zawiera jedynie dane lekarza oraz placówki, co oznacza, że pracodawca nie zna konkretnej diagnozy i może co najwyżej przypuszczać, że przyczyną absencji są problemy natury psychicznej.

Długość zwolnienia zależy od indywidualnej oceny lekarza, przy czym co do zasady może ono trwać łącznie do 182 dni w roku. W przypadku zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania wynagrodzenie oraz zasiłek chorobowy wynoszą zazwyczaj 80 proc. podstawy. Wyjątkiem jest m.in. okres ciąży, gdy świadczenie przysługuje w wysokości 100 proc.