urlop wychowawczy
pixabay.com
Autor Anna Przedpełska - 22 Listopada 2020

Urlop wychowawczy – wszystko, co musisz wiedzieć

Kto ma prawo do urlopu wychowawczego? Co trzeba zrobić, aby go dostać i o jakich terminach trzeba pamiętać, aby nic nie przegapić?

Czy przysługuje mi urlop wychowawczy?

Na urlop wychowawczy możesz iść, jeśli:
- jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę,
- twoje zatrudnienie na podstawie umowy o pracę nie jest krótsze niż 6 miesięcy (wliczając poprzednie okresy zatrudnienia),
- ani ty, ani drugi rodzic dziecka nie wykorzystaliście jeszcze dostępnego urlopu wychowawczego.

Ile lat może mieć moje dziecko, jeśli chcę wziąć wychowawczy?

Urlop wychowawczy jest udzielany tylko do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Czy urlop wychowawczy jest płatny?

Nie. Urlop wychowawczy jest bezpłatny.
Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych finansuje w całości budżet państwa.

Ile urlopu wychowawczego mogę wziąć?

Rodzicom lub opiekunem przysługuje łącznie do 36 miesięcy urlopu wychowawczego.

Czy matka lub ojciec mogą osobno wykorzystać cały urlop wychowawczy?

Nie. Każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do jednegomiesiąca urlopu wychowawczego. Uprawnienia tego nie można przenieść na drugiego z rodziców dziecka. Skorzystanie z urlopu wychowawczego przez co najmniej jeden miesiąc oznacza oczywiście, że z tego prawa skorzystano.
Jeden rodzic może więc maksymalnie wnosić o przyznanie 35 miesięcy urlopu wypoczynkowego.
Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy drugi rodzic nie żyje, nie przysługuje mu władza rodzicielska lub został jej pozbawiony itp. Wówczas pracownik ma prawo do urlopu wychowawczego w pełnym wymiarze 36 miesięcy. Do wniosku musi wówczas dołączyć skrócony odpis aktu zgonu drugiego rodzica albo kopię orzeczenia sądu odpowiedniego do zaistniałej sytuacji.

Czy rodzice mogą jednocześnie wziąć urlop wychowawczy?

Tak. Z urlopu wychowawczego mogą jednocześnie korzystać oboje rodzice lub opiekunowie dziecka. W takim przypadku łączny wymiar urlopu również nie może przekraczać wymiaru 36 miesięcy.

Dziecko niepełnosprawne

Jeżeli z powodu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki, to – niezależnie od urlopu wychowawczego w podstawowym wymiarze – pracownikowi przysługuje kolejne 36 miesięcy urlopu wychowawczego. Mogą one zostać wykorzystane do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. W tym przypadku do wniosku o urlop wychowawczy załączamy kopię prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka.

Ile razy można być na urlopie wychowawczym?

Urlop wychowawczy na jedno dziecko jest udzielany najwyżej w 5 częściach. Liczbę części urlopu ustala się w oparciu o liczbę złożonych wniosków.

Jakie terminy obowiązują przy składaniu wniosku o urlop wychowawczy?

Wniosek trzeba złożyć nie później niż na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

Czy pracodawca musi uwzględnić wniosek o urlop wychowawczy?

Jeśli wniosek został złożony prawidłowo, pracodawca jest zobowiązany go przyjąć.
Jeżeli wniosek o urlop wychowawczy został złożony bez zachowania terminu, pracodawca również musi udzielić urlopu wychowawczego, ma na to jednak 21 dni od złożenia wniosku.

Piszemy wniosek o urlop wychowawczy

Wniosek musi być złożony na piśmie. Muszą się w nim znaleźć:
1. imię i nazwisko pracownika,
2. imię i nazwisko dziecka, na które ma być udzielony urlop lub jego część,
3. data początku i końca urlopu lub jego części,
4. informacja, ile urlopu wychowawczego na dane dziecko już wykorzystano,
5. informacja, w ilu częściach korzystano z urlopu wychowawczego.

Do wniosku o urlop wychowawczy dołączamy:
1) oświadczenie o ewentualnym wykorzystaniu części urlopu rodzicielskiego na dane dziecko w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po wykorzystaniu poprzedniej części tego urlopu albo zasiłku za ten okres. Trzeba też podać, w ilu częściach korzystano o urlopu rodzicielskiego w taki sposób;
2) oświadczenie o braku zamiaru korzystania przez drugiego rodzica z urlopu wychowawczego w tym samym czasie albo o takim zamiarze (podać daty); oświadczenie to nie jest wymagane w razie ograniczenia albo pozbawienia drugiego rodzica władzy rodzicielskiej. Wtedy dołączamy kopię prawomocnego orzeczenia sądu w tej sprawie. Ewentualnie załączamy oświadczenie, że zachodzą „niedające się usunąć przeszkody” do uzyskania informacji od drugiego rodzica o braku zamiaru korzystania z urlopu wychowawczego w danym okresie.

Czy można wycofać złożony wniosek o urlop wychowawczy?

Tak. Pracownik może wycofać taki wniosek, jednak nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Musi złożyć w tej sprawie pisemne oświadczenie.

W jakim celu jest udzielany urlop wychowawczy?

Celem urlopu wychowawczego jest sprawowane osobistej opieki nad dzieckiem. Nie oznacza to, że dziecko nie może chodzić do przedszkola, jednak pamiętajmy, że opieka, o której mowa, musi wykluczać pracę w pełnym wymiarze.

Czy można pracować na urlopie wychowawczym?

W czasie urlopu wychowawczego pracownik ma prawo podjąć pracę u dotychczasowego lub innego pracodawcy. Może rozpocząć inną działalność, a także naukę lub szkolenie. Jednak warunkiem jest pogodzenie jej ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. W razie ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy. Pracodawca może wyznaczyć mu termin powrotu do pracy – nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, w którym dowiedział się o zaprzestaniu osobistej opieki, ale nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

Zmniejszenie etatu po urlopie wychowawczym

Pracownik, który jest uprawniony do urlopu wychowawczego, zamiast iść na urlop wychowawczy może pracować w obniżonym wymiarze czasu pracy (nie niższym niż połowa pełnego wymiaru).
Wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy musi być złożony na piśmie nie później niż na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy w takim trybie. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. We wniosku umieszczamy:
1) imię i nazwisko pracownika,
2) imię i nazwisko dziecka, na które mógłby być udzielony urlop wychowawczy,
3) wskazanie okresu, przez który pracownik zamierza wykonywać pracę w obniżonym wymiarze,
4) wskazanie pożądanego wymiaru czasu pracy.

Do wniosku dołącza się:
1) skrócony odpis aktu urodzenia dziecka/dzieci lub zagraniczny akt urodzenia dziecka/dzieci albo kopie tych dokumentów;
2) oświadczenie o okresie, w którym pracownik korzystał już z obniżenia wymiaru czasu pracy (w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego).
Jeżeli wniosek został złożony bez zachowania terminu, pracodawca też musi obniżyć wymiar czasu pracy; nie może tego zrobić później niż po 21 dniach od złożenia wniosku.

Czy można przerwać urlop wychowawczy?

Tak. Pracownik może zrezygnować z urlopu wychowawczego:
1) w dowolnym momencie – za zgodą pracodawcy,
2) po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy – najpóźniej na 30 dni przed planowanym powrotem.

Co nas czeka po powrocie?

Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracownik powinien wrócić do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeśli nie jest to możliwe, powinien objąć stanowisko równorzędne z zajmowanym przedtem lub inne odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym. Wynagrodzenie nie może zostać obniżone w stosunku do wynagrodzenia przysługującego mu w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed urlopem.

Czy można dostać wypowiedzenie na urlopie wychowawczym?

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę od dnia złożenia wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlop. Wypowiedzenia nie możesz dostać także od momentu złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy (nie dłużej jednak niż przez rok pracy na niepełnym etacie).
Wyłączenia te nie działają w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy z winy pracownika.
Jeśli wniosek urlop wychowawczy lub obniżenie wymiaru pracy złożymy wcześniej, niż wymagają tego przepisy, przed zwolnieniem będziemy chronieni dopiero na 21 dni przed planowanym urlopem (lub obniżeniem wymiaru czasu pracy). W przypadku złożenia wniosku już po „dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę”, umowa rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.

Podstawa prawna: Kodeks pracy, Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 8 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków, ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News