Tylu Polaków korzysta z pomocy społecznej. Alarmujące dane GUS

Kryteria z innej epoki: Pułapka „jednej złotówki”

Głównym winowajcą spadających słupków wcale nie musi być powszechny dobrobyt, lecz tzw. luka systemowa. Progi dochodowe, które uprawniają do otrzymania zasiłku, od lat nie nadążają za rzeczywistością. Obecnie wynoszą one 776 zł dla osoby samotnej i zaledwie 600 zł na osobę w rodzinie.

W dobie dwucyfrowej inflacji i galopujących cen żywności, te kwoty brzmią jak ponury żart. W praktyce oznacza to, że jeśli emeryt po waloryzacji świadczenia otrzyma o 10 złotych więcej, może stracić prawo do darmowych posiłków czy zasiłku celowego na leki. Na papierze taka osoba przestaje być „klientem pomocy społecznej” – w statystykach GUS odnotowujemy sukces. W rzeczywistości jednak ta osoba zostaje z problemem sama, mając w portfelu wciąż zbyt mało, by godnie przeżyć do pierwszego.

Rynek pracy: Przekleństwo minimalnej pensji?

Często słyszymy, że niskie bezrobocie i wzrost płacy minimalnej to lekarstwo na biedę. To tylko połowa prawdy. Dynamiczny wzrost płacy minimalnej w ostatnich latach stał się dla wielu rodzin „mieczem obosiecznym”. Gdy pensja rośnie, a progi w pomocy społecznej stoją w miejscu, tysiące rodzin wypadają z systemu wsparcia.

Dochodzi do absurdalnych sytuacji, w których podjęcie pracy za najniższą krajową sprawia, że rodzina traci prawo do wszelkich dodatków osłonowych. Realna kwota, jaka zostaje im w ręku po opłaceniu drożejącego czynszu i energii, jest często niższa niż wtedy, gdy wspierali się zasiłkami. To zjawisko sprawia, że statystyki pomocy społecznej „chudną”, ale liczba osób żyjących w sferze niedostatku wcale nie maleje w tym samym tempie.

Nowe oblicze biedy: Samotność, której nie kupisz

Dane GUS pokazują jeszcze jeden niepokojący trend: pomoc społeczna staje się systemem niemal wyłącznie dla osób chorych i starszych. Ponad 32% beneficjentów to osoby samotne. Dla nich rynek pracy, o którym tak chętnie mówią politycy, nie jest żadną alternatywą.

W przypadku gospodarstw jednoosobowych, aż w 75% przypadków powodem przyznania pomocy jest niepełnosprawność lub długotrwała choroba. To grupa najbardziej narażona na „wypadnięcie” z systemu przez zbyt niskie progi dochodowe. Waloryzacja renty o kilkanaście złotych może sprawić, że schorowany senior nagle staje się „za bogaty” na pomoc państwa. Spadek liczby beneficjentów w tej grupie to nie sukces – to sygnał, że system pomocy społecznej staje się coraz bardziej niedostępny dla tych, którzy najbardziej go potrzebują.

Podsumowując, choć Dziedzinowa Baza Wiedzy GUS pokazuje spadkowe trendy, musimy pytać o ich cenę. Jeśli statystyki poprawiają się tylko dlatego, że progi pomocy są drastycznie niskie, to mamy do czynienia z „papierowym sukcesem”. Prawdziwym wyzwaniem pozostaje urealnienie kryteriów dochodowych tak, aby pomoc trafiała do osób, które mimo pracy czy posiadania renty, wciąż nie są w stanie związać końca z końcem.

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Lokalnych oraz Dziedzinowa Baza Wiedzy (dbw.stat.gov.pl), raport „Beneficjenci środowiskowej pomocy społecznej w 2023 r.”