Tyle muszą zarabiać obecni 40-latkowie na 8000 zł emerytury. Kwoty przyprawiają o zawrót głowy

Nie tylko lata pracy. Jak wyliczana jest emerytura?

Wysokość przyszłego świadczenia nie jest dziełem przypadku, lecz matematyczną wypadkową składek, demografii i czasu, którego mamy coraz mniej. Choć obecne zarobki mogą napawać optymizmem, to kalkulacje oparte na twardych danych ZUS pokazują, że do osiągnięcia tak wysokiej emerytury nie wystarczy "dobra praca” – potrzebne są zarobki, które dziś sytuują pracownika w ścisłej elicie finansowej kraju.

Fundamentem polskiego systemu emerytalnego jest zasada zdefiniowanej składki - system, w którym wysokość świadczenia zależy od sumy wpłaconych pieniędzy. W praktyce oznacza to, że każdy wpłacony grosz ma znaczenie, a finalna kwota na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) jest dzielona przez statystyczne dalsze trwanie życia. 

Problem polega na tym, że ten prognozowany czas życia systematycznie się wydłuża, co jest zjawiskiem pozytywnym z punktu widzenia medycyny, ale bezlitosnym dla portfela emeryta. Im dłużej statystycznie żyjemy, tym mniejszą cząstkę zgromadzonego kapitału otrzymujemy w ramach miesięcznej wypłaty. Dzisiejszy czterdziestolatek musi mieć świadomość, że przy takim samym kapitale jak jego rodzice, otrzyma świadczenie niższe, bo system musi „rozciągnąć” te fundusze na więcej lat.

Warto dodać, że zgromadzone środki podlegają corocznej waloryzacji, czyli mechanizmowi dostosowania wartości kapitału do inflacji i wzrostu płac, co chroni je przed utratą siły nabywczej. To właśnie ten proces sprawia, że osoby z wyższym kapitałem początkowym zyskują najwięcej - wyższa baza oznacza większy przyrost kwotowy z waloryzacji. 

Mimo to, bariera wejścia na poziom ośmiu tysięcy złotych miesięcznie pozostaje ekstremalnie wysoka dla przeciętnego obywatela. Przy obecnej płacy minimalnej, która w 2025 roku wyniosła 4666 zł brutto, a od 2026 roku wzrośnie do 4806 zł, wizja tak wysokiej emerytury oddala się od większości społeczeństwa, zwłaszcza że zarobki rzędu 15 tys. zł brutto osiąga obecnie zaledwie co dziesiąty Polak.

Ile musi zarabiać 40-latek, by dostać 8 tys. zł emerytury?

Analizując konkretne przypadki, weźmy pod lupę mężczyznę urodzonego w maju 1985 roku. Jeśli założyć, że na swoim koncie w ZUS posiada on już 100 tys. zł zwaloryzowanych składek i planuje pracować do 65. roku życia (czyli do 2050 roku), jego sytuacja wygląda stabilnie, ale wciąż wymagająco. Aby taki czterdziestolatek mógł liczyć na przelew w wysokości 8040 zł miesięcznie, jego obecne wynagrodzenie musiałoby wynosić około 17 tys. zł brutto. To niemal dwukrotność średniej krajowej. Dla porównania, kobieta w tym samym wieku, zarabiająca te same 17 tys. zł, po przejściu na emeryturę w wieku 60 lat otrzyma zaledwie 5206 zł. Ta różnica niemal 3000 zł wynika wyłącznie z krótszego stażu pracy i statystyk przeżycia.

• Różnice w wysokości świadczeń emerytalnych ze względu na płeć to jeden z najbardziej palących problemów polskiego systemu. Kobiety w Polsce kończą aktywność zawodową o pięć lat wcześniej niż mężczyźni, co generuje podwójnie negatywny skutek dla ich finansów. Po pierwsze, krócej odkładają składki, a po drugie – statystycznie żyją dłużej, więc ich kapitał jest dzielony przez większą liczbę miesięcy. To sprawia, że nawet przy identycznych zarobkach jak mężczyzna, czterdziestoletnia kobieta może pomarzyć o ośmiu tysiącach złotych emerytury tylko wtedy, gdy jej pensja będzie drastycznie wyższa od rynkowych średnich. Obecne trendy pokazują jednak, że Polacy coraz chętniej opóźniają moment przejścia na spoczynek, a średni wiek zakończenia pracy wzrósł do 62,7 roku.

Przyszła emerytura 40-latka. Pensja marzeń to za mało, by jesień życia spędzić w luksusie

Czy zatem osiem tysięcy złotych emerytury to dla 40-latka cel nieosiągalny? Nie, ale wymaga on zarobków na poziomie 195 proc. średniej krajowej przez resztę kariery. W obecnych realiach gospodarczych, gdzie rynek pracy dynamicznie się zmienia, utrzymanie tak wysokiej dynamiki płac jest wyzwaniem.

Alternatywą staje się dobrowolne wydłużenie pracy ponad ustawowy wiek emerytalny. Każdy rok dodatkowej aktywności po 65. (mężczyźni) lub 60. (kobiety) roku życia potrafi podnieść kwotę świadczenia o kilka, a nawet kilkanaście procent, ponieważ kapitał dalej rośnie, a statystyczna długość życia, przez którą go dzielimy, maleje.

Podsumowując, system emerytalny w Polsce staje się coraz bardziej przejrzysty, ale i surowy. Ośmiotysięczne świadczenie dla dzisiejszego pokolenia wchodzącego w wiek średni nie będzie standardem, lecz przywilejem osób o najwyższych dochodach. Bez dodatkowego oszczędzania w ramach trzeciego filaru lub znacznego wydłużenia stażu pracy, większość osób urodzonych w połowie lat 80. będzie musiała zrewidować swoje oczekiwania wobec jesieni życia. Kluczem pozostaje zrozumienie, że w systemie zdefiniowanej składki czas jest równie cenny jak wysokość samej pensji, a każda decyzja o wcześniejszym zakończeniu pracy ma swoją wymierną cenę.