Jednorazowa wypłata przy przejściu na emeryturę. Pracodawca musi przekazać te pieniądze

Osoby planujące zakończenie pracy zawodowej powinny sprawdzić nie tylko przewidywaną wysokość przyszłej emerytury, ale także uprawnienia wynikające z dotychczasowego zatrudnienia. Polskie prawo przewiduje dodatkowe świadczenia, które mogą stanowić istotne wsparcie finansowe w momencie przechodzenia na emeryturę. Część z nich przysługuje wszystkim pracownikom spełniającym ustawowe warunki, natomiast inne zależą od branży lub długości stażu pracy. Co ważne, pieniądze wypłaca pracodawca, a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przejście na emeryturę to nie tylko świadczenie z ZUS. Pracownik ma dodatkowe prawa

Zakończenie aktywności zawodowej stanowi ważny moment w życiu każdego pracownika. Po wielu latach zatrudnienia regularne wynagrodzenie zostaje zastąpione świadczeniem emerytalnym, którego wysokość zależy przede wszystkim od składek zgromadzonych w systemie ubezpieczeń społecznych. Dla części seniorów wiąże się to ze znacznym ograniczeniem miesięcznych dochodów.

W polskim systemie emerytalnym powszechny wiek uprawniający do przejścia na emeryturę wynosi 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Samo jego osiągnięcie nie oznacza jednak obowiązku zakończenia pracy. Osoby, które nadal chcą pozostawać aktywne zawodowo, mogą kontynuować zatrudnienie, a późniejsze przejście na emeryturę może przełożyć się na wysokość przyszłego świadczenia.

Warto również pamiętać, że moment zakończenia pracy wiąże się z rozliczeniem różnych należności wynikających ze stosunku pracy. Pracodawca musi między innymi wypłacić należne wynagrodzenie oraz rozliczyć niewykorzystany urlop wypoczynkowy, jeśli pracownikowi przysługuje za niego ekwiwalent pieniężny.

W określonych przypadkach zatrudnionym przysługują także dodatkowe świadczenia wynikające z przepisów branżowych, regulaminów wynagradzania lub układów zbiorowych pracy. Ich wysokość może być uzależniona od długości zatrudnienia, zajmowanego stanowiska oraz zasad obowiązujących w konkretnej instytucji.

Jednym z podstawowych uprawnień osób kończących pracę w związku z przejściem na emeryturę jest odprawa emerytalna. To jednorazowe świadczenie pieniężne, które ma ułatwić pracownikowi zmianę sytuacji zawodowej i finansowej.

W odróżnieniu od emerytury, której wysokość ustala i wypłaca ZUS, odprawa stanowi obowiązek pracodawcy. Nie jest uzależniona od wysokości kapitału zgromadzonego na koncie emerytalnym, lecz od przepisów prawa pracy i zasad obliczania wynagrodzenia.

Odprawa emerytalna w 2026 roku. Pracownik dostanie co najmniej jedną pensję

Zgodnie z art. 92¹ Kodeksu pracy pracownikowi, którego stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jest to ustawowe minimum, które pracodawca musi zapewnić osobie spełniającej warunki do otrzymania świadczenia.

Podstawowym warunkiem jest zatrudnienie na podstawie stosunku pracy. Oznacza to, że prawo do odprawy przysługuje między innymi osobom pracującym na podstawie umowy o pracę. Nie obejmuje natomiast automatycznie osób wykonujących obowiązki wyłącznie na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło.

Co istotne, Kodeks pracy nie uzależnia prawa do podstawowej odprawy od wieloletniego zatrudnienia u tego samego pracodawcy. Nawet osoba z krótkim stażem w danej firmie może uzyskać prawo do świadczenia, jeśli jej zatrudnienie kończy się w związku z przejściem na emeryturę.

Wysokość odprawy jest obliczana na podstawie zasad stosowanych przy ustalaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Przy wyliczeniu znaczenie ma nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, lecz także odpowiednie dodatkowe składniki pensji, w tym premie i dodatki uwzględniane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Przykładowo, jeżeli podstawą obliczenia odprawy jest:

• 4806 zł brutto - pracownik otrzyma odprawę w wysokości 4806 zł brutto;
• 5500 zł brutto - odprawa wyniesie 5500 zł brutto;
• 6500 zł brutto - należne świadczenie wyniesie 6500 zł brutto;
• 8000 zł brutto - pracownik otrzyma 8000 zł brutto.

Są to przykładowe kwoty odpowiadające jednomiesięcznemu wynagrodzeniu przyjętemu do obliczenia odprawy. W przypadku osób otrzymujących zmienne składniki pensji ostateczna wartość może wymagać dokładniejszego wyliczenia.

Odprawa emerytalna ma charakter jednorazowy. Zgodnie z Kodeksem pracy pracownik, który już ją otrzymał, nie może ponownie nabyć prawa do tego samego świadczenia. Jeśli więc emeryt wróci później do pracy i ponownie zakończy zatrudnienie, co do zasady nie będzie mu przysługiwała kolejna odprawa.

Nie wystarczy również samo osiągnięcie wieku emerytalnego. Warunkiem otrzymania pieniędzy jest zakończenie stosunku pracy pozostające w związku z przejściem na emeryturę. Osoba, która nadal pracuje i nie rozwiązuje umowy, nie otrzyma odprawy wyłącznie z powodu ukończenia 60 lub 65 lat.

Warto również zaznaczyć, że jednomiesięczne wynagrodzenie stanowi jedynie podstawową gwarancję ustawową. W niektórych grupach zawodowych obowiązują odrębne przepisy przewidujące znacznie wyższe kwoty.

Zobacz też: 65 lat i ani jednego dnia pracy. ZUS i tak może wypłacić prawie 2 tys. zł

Nawet sześć pensji na odejście z pracy. Kto może otrzymać wyższą odprawę?

Wyższe odprawy emerytalne przysługują między innymi pracownikom samorządowym oraz nauczycielom. W ich przypadku wysokość jednorazowej wypłaty jest powiązana ze stażem pracy i może wynosić nawet równowartość sześciu miesięcznych wynagrodzeń.

Zgodnie z ustawą o pracownikach samorządowych wysokość odprawy zależy od długości okresów zatrudnienia uwzględnianych na potrzeby tego świadczenia. Obowiązują następujące progi:

• Po 10 latach pracy - odprawa w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia;
• Po 15 latach pracy - odprawa w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia;
• Po 20 latach pracy - odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia.

Oznacza to, że pracownik samorządowy z co najmniej 20-letnim stażem, którego miesięczne wynagrodzenie przyjęte do obliczeń wynosi 6000 zł brutto, może otrzymać 36 tys. zł brutto odprawy emerytalnej. Przy pensji w wysokości 7000 zł brutto jednorazowa wypłata może natomiast sięgnąć 42 tys. zł brutto.

Od 1 stycznia 2026 roku korzystniejsze zasady obowiązują również nauczycieli. Znowelizowany art. 87 Karty Nauczyciela przewiduje odprawę w wysokości dwóch miesięcznych wynagrodzeń po 10 latach pracy, trzech po 15 latach oraz sześciu po 20 latach. Do odpowiedniego stażu zalicza się także wcześniejsze zakończone okresy zatrudnienia na zasadach określonych w przepisach.

Wyższa odprawa może przysługiwać również pracownikom innych branż, jeśli korzystniejsze warunki zostały przewidziane w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub innych obowiązujących u pracodawcy przepisach. Dlatego przed zakończeniem zatrudnienia warto sprawdzić, jakie zasady obowiązują w danym zakładzie.

Pracownik nie musi składać osobnego wniosku o wypłatę odprawy emerytalnej. Jeśli spełnia ustawowe warunki, pracodawca powinien wypłacić należne pieniądze najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy. Państwowa Inspekcja Pracy wyjaśnia również, że wypłata nie może być uzależniona wyłącznie od wcześniejszego przedstawienia decyzji ZUS o przyznaniu emerytury.

Jeżeli pracodawca nie wypłaci pieniędzy mimo spełnienia warunków, były pracownik może zwrócić się do niego z pisemnym żądaniem zapłaty. W przypadku dalszej odmowy istnieje możliwość skierowania sprawy do sądu pracy. Co do zasady roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się po trzech latach.

Odprawa emerytalna nie jest tym samym co comiesięczna emerytura wypłacana przez ZUS. To dodatkowe, jednorazowe świadczenie finansowane przez pracodawcę, które może stanowić istotne wsparcie dla osoby kończącej aktywność zawodową. W zależności od wysokości wynagrodzenia, długości stażu i przepisów obowiązujących w danym zakładzie pracy senior może otrzymać od jednej do nawet sześciu miesięcznych pensji, a w niektórych firmach przewidziano jeszcze korzystniejsze warunki.