Przyjmujesz spadek? Jeden błąd może kosztować cały majątek. Ekspert ostrzega

6 miesięcy na decyzję. Co można ustalić bez sądu i notariusza?

Co do zasady spadkobierca ma 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedział się o tytule powołania do spadku, na złożenie oświadczenia: przyjąć spadek wprost, z dobrodziejstwem inwentarza albo go odrzucić. To czas, w którym warto wstępnie ocenić sytuację finansową zmarłego.

„Przed przyjęciem spadku koniecznym będzie poznanie sytuacji majątkowej zmarłego. Mamy na to 6 miesięcy od daty śmierci, ponieważ jest to czas na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku” – wyjaśnia Mariusz Boruch mariuszboruch.pl , radca prawny w rozmowie z BiznesInfo.

Najprostszym i najszybszym krokiem jest analiza dokumentów pozostawionych przez zmarłego: korespondencji, wezwań do zapłaty, wyciągów bankowych, decyzji podatkowych czy pism sądowych.

„Taka dokumentacja pomoże nam ustalić, czy w skład majątku spadkowego wchodzą długi i czy stan aktywów zmarłego przekracza stan pasywów” – podkreśla prawnik.

Hipoteka i egzekucja. Co zdradzi księga wieczysta?

Jeżeli spadek obejmuje nieruchomość, kluczowe znaczenie ma księga wieczysta. Każdy może ją sprawdzić online, znając numer KW.

„Warto zweryfikować dział IV dotyczący hipotek. Jeżeli znajdują się tam wpisy, oznacza to, że nieruchomość jest obciążona, a wierzyciele mogą zaspokajać się z tego majątku” – wskazuje radca prawny.

Z księgi wieczystej można też dowiedzieć się, czy wobec nieruchomości toczy się postępowanie egzekucyjne. To często pierwszy sygnał, że zadłużenie może być poważne – nawet jeśli rodzina nie miała o nim wiedzy.

Rejestry długów i banki. Gdzie są realne ograniczenia?

Wielu spadkobierców zakłada, że przed decyzją sprawdzi BIK, BIG albo banki. W praktyce bywa to niemożliwe.

„Aby uzyskać dane z rejestrów takich jak BIK, BIG czy KIR, konieczne jest przedstawienie prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia” – tłumaczy ekspert.

To oznacza, że przed wszczęciem postępowania spadkowego dostęp do tych danych jest zazwyczaj zablokowany. Wyjątkiem jest Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ).

„Dysponując numerem PESEL spadkodawcy, można sprawdzić w KRZ, czy wobec tej osoby prowadzone było postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne, co wskazuje na zadłużenie majątku” – zaznacza.

Jeśli zmarły prowadził działalność gospodarczą, dodatkowym źródłem informacji jest KRS, gdzie mogą pojawić się dane o zaległościach podatkowych czy postępowaniach upadłościowych spółki.

Spis inwentarza. Najpewniejsza ochrona przed niespodzianką

Najbardziej kompleksowym i formalnym narzędziem jest spis inwentarza sporządzany przez komornika.

„Spis inwentarza polega na wyszczególnieniu całego majątku i długów spadkowych wraz z ich wartością. To najpewniejsza instytucja z prawnego punktu widzenia”.

Wniosek może złożyć nie tylko spadkobierca, ale też wierzyciel czy wykonawca testamentu. Co ważne, nie trzeba mieć jeszcze postanowienia o nabyciu spadku – wystarczy uprawdopodobnienie prawa. Koszt to ok. 500 zł, choć mogą dojść wydatki np. na rzeczoznawcę.

Spadek nabywa się z mocy prawa w chwili śmierci spadkodawcy, ale skutki można zmienić oświadczeniem. Jeśli w ciągu 6 miesięcy spadkobierca nic nie zrobi, prawo działa automatycznie na jego korzyść.

„W odniesieniu do spadków otwartych po 18 października 2015 r. brak oświadczenia skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza” – wyjaśnia ekspert.

Oznacza to, że odpowiedzialność za długi jest ograniczona do wartości odziedziczonego majątku. To realna ochrona, ale tylko wtedy, gdy majątek i długi są prawidłowo ustalone – najlepiej właśnie przez spis inwentarza.

„Przyjęcie spadku wprost oznacza odpowiedzialność całym majątkiem osobistym, natomiast odrzucenie spadku – brak długów, ale też brak jakiegokolwiek majątku” – podsumowuje radca prawny.

Źródło: Biznes Info