Nowa legitymacja emeryta. Ci seniorzy muszą wymienić dokument w 2026 roku

Legitymacja emeryta-rencisty. Mały dokument, który daje realne uprawnienia

Legitymacja emeryta-rencisty to dokument wydawany osobom, które mają ustalone prawo do emerytury, renty albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. W praktyce służy ona do potwierdzania statusu świadczeniobiorcy i korzystania z różnych ulg oraz zniżek, między innymi w komunikacji miejskiej czy przy potwierdzaniu uprawnień do świadczeń zdrowotnych. To właśnie dlatego dokument, który z pozoru wydaje się prostą kartą, dla wielu osób ma bardzo praktyczne znaczenie w codziennym życiu.

Od 1 stycznia 2023 r. funkcjonują dwie formy tego dokumentu. Pierwsza to tradycyjna plastikowa karta, druga to mLegitymacja, czyli wersja elektroniczna dostępna w aplikacji mObywatel. ZUS wskazuje, że osoby, które uzyskały prawo do świadczeń od początku 2023 r., dostają automatycznie właśnie wersję elektroniczną, a plastikową kartę mogą otrzymać dodatkowo na wniosek.

Dla wielu seniorów najważniejsze jest jednak to, że legitymacja nadal pozostaje dokumentem używanym w bardzo tradycyjny sposób: przy okienku, w przychodni, w autobusie czy podczas załatwiania codziennych spraw. I właśnie ten znany od lat dokument ma zostać wkrótce zmodyfikowany.

Coraz więcej seniorów wybiera wersję elektroniczną. Teraz zmiany obejmą plastikową kartę

ZUS już wcześniej sygnalizował, że rośnie znaczenie elektronicznej wersji dokumentu. W niedawnym komunikacie Zakład poinformował, że ponad milion emerytów i rencistów pobrało mLegitymację w aplikacji mObywatel. Z kolei Ministerstwo Cyfryzacji podawało, że cyfrowe dokumenty stają się ważną częścią codziennych usług publicznych i coraz częściej służą do potwierdzania uprawnień oraz zniżek.

To nie oznacza jednak końca plastikowej legitymacji. Wręcz przeciwnie, właśnie fizyczna wersja dokumentu stała się przedmiotem nowych prac legislacyjnych. Projekt rozporządzenia w tej sprawie został opublikowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 27 stycznia 2026 r. i trafił do rządowego wykazu prac pod numerem 93.

Skala tej zmiany nie jest mała. Z dokumentów projektowych wynika, że tylko w 2024 r. wydano 356 175 plastikowych legitymacji, a w 2025 r. średnia miesięczna liczba wydawanych kart wynosiła 31 004. To pokazuje, że choć cyfrowa forma szybko zyskuje na znaczeniu, tradycyjny dokument wciąż pozostaje bardzo szeroko używany.

Co zmieni się w 2026 roku i kto naprawdę będzie musiał wymienić legitymację

Powód zmian jest formalny, ale bardzo konkretny. Legitymacja emeryta-rencisty należy do dokumentów publicznych trzeciej kategorii, a takie dokumenty, jeśli nie spełniają minimalnych wymagań zabezpieczeń, mogą być wydawane tylko przez określony czas. Z dokumentów legislacyjnych wynika, że graniczną datą jest 12 lipca 2026 r., dlatego resort przygotował nowy wzór karty.

Nowa legitymacja ma zachować format zbliżony do karty płatniczej, ale zyskać lepsze zabezpieczenia. Z oceny skutków regulacji wynika, że będzie to spersonalizowana karta z tworzywa PCV o grubości 0,76 mm, jednostronnie laminowana na awersie, z dodatkowymi zabezpieczeniami przed podrobieniem i z oznaczeniem „LER” zapisanym alfabetem Braille’a. Zmiana ma przede wszystkim utrudnić fałszerstwa i dostosować dokument do obecnych standardów bezpieczeństwa.

Najważniejsza informacja dla seniorów jest jednak inna niż sam wygląd karty. Z opisu projektu wynika, że nie chodzi o masową wymianę wszystkich już wydanych legitymacji. Dotychczasowe dokumenty mają zachować ważność przez okres, na jaki zostały wydane, a ZUS jeszcze do 12 lipca 2026 r. będzie mógł wykorzystywać zapasy starych blankietów. W praktyce nowy wzór obejmie przede wszystkim osoby, które po tej dacie będą wyrabiały nową plastikową kartę, czyli nowych świadczeniobiorców występujących o tradycyjną legitymację oraz tych seniorów, którzy będą potrzebowali nowego dokumentu z powodu utraty, zniszczenia, zmiany danych lub upływu terminu ważności.

Zmiana oznacza też dodatkowe koszty po stronie ZUS. Według oceny skutków regulacji koszt wyrobienia jednej legitymacji ma wzrosnąć z 1,0498 zł do 2,2411 zł, a łączny wzrost wydatków w ciągu 10 lat oszacowano na prawie 4,6 mln zł. Dla samych seniorów ważniejsze jest jednak to, że większość obecnych posiadaczy legitymacji nie będzie musiała nic robić od razu, a obowiązek pojawi się głównie wtedy, gdy zajdzie potrzeba wydania nowego egzemplarza.