Nie wszystkie butelki są z kaucją. Mało kto o tym wie, kluczowy jeden szczegół

System kaucyjny 2025. Jakie butelki i puszki można zwrócić?

Od 1 października 2025 roku w całej Polsce działa system kaucyjny obejmujący wybrane opakowania po napojach. Recyklomaty pojawiły się w sklepach i galeriach handlowych, a charakterystyczne symbole kaucji można zauważyć na coraz większej liczbie butelek oraz puszek. Dla wielu klientów stało się już niemal automatyczne, że po wypiciu napoju warto zachować opakowanie i później oddać je do punktu zwrotu.

W praktyce jednak system nie działa w przypadku wszystkich produktów dostępnych na sklepowych półkach. Sam fakt, że butelka wykonana jest z plastiku albo szkła, nie oznacza jeszcze, że została objęta kaucją. Wiele osób dowiaduje się o tym dopiero przy recyklomacie, kiedy urządzenie odrzuca opakowanie mimo prawidłowego wyglądu.

System obejmuje przede wszystkim trzy grupy opakowań. Pierwszą są jednorazowe butelki plastikowe do 3 litrów. Chodzi głównie o popularne butelki PET po wodzie, napojach gazowanych czy sokach. W ich przypadku kaucja wynosi 50 groszy. Drugą grupę stanowią metalowe puszki do 1 litra, między innymi po napojach energetycznych, piwie i napojach gazowanych. Tutaj również obowiązuje zwrot w wysokości 50 groszy.

Trzecia kategoria to szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra. Najczęściej są to butelki po piwie. W tym przypadku wysokość kaucji jest większa i wynosi 1 zł.

Istotne znaczenie ma również stan oddawanego opakowania. Butelka albo puszka nie może być mocno zgnieciona, ponieważ automat musi odczytać kod kreskowy. Jeśli kod będzie nieczytelny, urządzenie może odmówić przyjęcia opakowania. Co ważne, w przypadku plastikowych butelek brak nakrętki nie wyklucza możliwości zwrotu.

Tych opakowań nie oddasz do recyklomatu. Ważne wyjątki

Najwięcej nieporozumień dotyczy produktów, które wyglądają podobnie do opakowań objętych systemem, ale w rzeczywistości nie można ich oddać do recyklomatu. Dotyczy to między innymi części plastikowych butelek, które na pierwszy rzut oka niczym nie różnią się od tych przyjmowanych przez automat.

Najważniejszy wyjątek obejmuje opakowania po produktach mlecznych. Butelki po mleku, kefirach, maślankach czy jogurtach pitnych nie są objęte systemem kaucyjnym. Powodem są między innymi trudności związane z usuwaniem resztek tłuszczu i białka podczas późniejszego przetwarzania opakowań.

Poza systemem pozostają także kartony po napojach. Chodzi zarówno o kartony po sokach, jak i opakowania po mleku roślinnym. Tego typu produkty są opakowaniami wielomateriałowymi, dlatego powinny trafiać do żółtych pojemników przeznaczonych na metale i tworzywa sztuczne.

Kolejna grupa to opakowania po chemii domowej i kosmetykach. System kaucyjny dotyczy wyłącznie napojów, dlatego nie obejmuje między innymi butelek po szamponach, płynach do naczyń, żelach pod prysznic czy środkach do płukania tkanin. Do recyklomatu nie można również oddawać opakowań po olejach silnikowych.

Wiele osób myli się także w przypadku szkła. Aktualnie kaucja obejmuje wyłącznie butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra. Oznacza to, że szklane butelki po winie, whisky czy szampanie nie podlegają zwrotowi i powinny zostać wyrzucone do zielonego kontenera na szkło.

Dodatkowe zamieszanie powodują starsze partie produktów, które nadal można znaleźć w sklepach. Na półkach wciąż trafiają się napoje wyprodukowane jeszcze przed wejściem nowych przepisów. Takie opakowania mogą wyglądać identycznie jak nowe, ale jeśli nie mają odpowiedniego oznaczenia, recyklomat ich nie przyjmie.

Symbol kaucji na butelce. Po tym poznasz opakowanie ze zwrotem pieniędzy

Najważniejszym elementem całego systemu jest specjalne oznaczenie umieszczane na opakowaniu. To właśnie ono decyduje o tym, czy klient odzyska pieniądze po oddaniu butelki lub puszki. Bez tego symbolu automat nie przyjmie opakowania, nawet jeśli będzie to typowa butelka PET o pojemności 0,5 litra.

Znak kaucji najczęściej ma formę charakterystycznego piktogramu z dwiema strzałkami tworzącymi prostokąt. W środku znajduje się informacja o wysokości kaucji, na przykład „KAUCJA 0,50 ZŁ”. Symbol zwykle umieszczany jest obok kodu kreskowego, ponieważ recyklomat podczas zwrotu musi zeskanować oba oznaczenia.

Czasami producenci dopasowują kolor symbolu do projektu etykiety, dlatego nie zawsze jest on wyłącznie czarno-biały. W praktyce jednak jego układ pozostaje bardzo podobny, dzięki czemu można go łatwo rozpoznać.

Na etykietach znajdują się również inne oznaczenia, które bywają mylone ze znakiem kaucji. Jednym z nich jest symbol recyklingu przedstawiający trzy strzałki ułożone w trójkąt. Informuje on jedynie o możliwości ponownego przetworzenia materiału. Podobną funkcję pełnią oznaczenia typu PET czy ALU wskazujące rodzaj surowca wykorzystanego do produkcji opakowania.

To jednak właśnie oficjalny symbol kaucji ma największe znaczenie dla klientów. Pozostałe znaki dotyczą zasad segregacji i recyklingu, ale same w sobie nie oznaczają, że za oddanie opakowania można odzyskać pieniądze.